Corporate Law & Business Registration
LAS

จดทะเบียนบริษัทในไทย:
คู่มือครบจบ 7 ขั้นตอน (2569) ✓

✓ ตรวจทบทวนข้อกฎหมายล่าสุดเมื่อวันที่ 11 กันยายน 2569 · นำการแก้ไขจากการตรวจขึ้นเว็บไซต์เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2569

ประเภทนิติบุคคล ขั้นตอน DBD เอกสาร ทุนจดทะเบียน กฎหมาย FBA และข้อควรระวังสำหรับผู้ประกอบการและนักลงทุน

ธันย์ธรณ์เทพ แย้มอุทัย, Ph.D. | 4 เมษายน 2569 | Academic Article

Table of Contents / สารบัญ

  1. บทนำ — ทำไมต้องจดทะเบียนบริษัท
  2. ประเภทนิติบุคคลในไทย
  3. ขั้นตอนจดทะเบียนบริษัท 7 ขั้นตอน
  4. เอกสารที่ต้องใช้ (Checklist)
  5. ทุนจดทะเบียน — เท่าไหร่ดี?
  6. ข้อควรระวังทางกฎหมาย (Nominee, FBA, ต่างชาติ)
  7. ค่าใช้จ่าย + Timeline
  8. FAQ & บทสรุป

1. บทนำ — ทำไมต้องจดทะเบียนบริษัท Introduction — Why Register a Company in Thailand?

การจดทะเบียนจัดตั้งบริษัทในประเทศไทยถือเป็นก้าวแรกที่สำคัญที่สุดของการเริ่มต้นดำเนินธุรกิจอย่างถูกต้องตามกฎหมาย ทั้งนี้เพราะสถานะนิติบุคคล (Legal Entity) ก่อให้เกิดสิทธิและหน้าที่ทางกฎหมายที่แยกต่างหากจากผู้ถือหุ้นและกรรมการ ซึ่งเป็นหลักการจำกัดความรับผิด (Limited Liability) อันเป็นหัวใจของระบบกฎหมายธุรกิจสมัยใหม่

ในทางปฏิบัติ การดำเนินธุรกิจในรูปแบบบริษัทจำกัดหรือบริษัทมหาชนจำกัดมีประโยชน์หลายประการเมื่อเปรียบเทียบกับการประกอบการในนามบุคคลธรรมดา ได้แก่ การคุ้มครองทรัพย์สินส่วนตัวของผู้ถือหุ้นจากหนี้สินของบริษัท ความน่าเชื่อถือในการทำธุรกรรมกับคู่ค้าและสถาบันการเงิน ความสามารถในการระดมทุน รวมถึงสิทธิประโยชน์ทางภาษีที่แตกต่างจากบุคคลธรรมดา

ตามข้อมูลของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (Department of Business Development — DBD) กระทรวงพาณิชย์ มีการจดทะเบียนธุรกิจใหม่ในประเทศไทยเฉลี่ยปีละหลายหมื่นราย โดยส่วนใหญ่เป็นบริษัทจำกัด สะท้อนให้เห็นว่ารูปแบบนิติบุคคลนี้ยังคงเป็นที่นิยมสำหรับผู้ประกอบการทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติที่ต้องการลงทุนในประเทศไทย

Key Insight

การจดทะเบียนบริษัทจำกัดในประเทศไทยอยู่ภายใต้บังคับของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) บรรพ 3 ลักษณะ 22 มาตรา 1096 เป็นต้นไป โดยกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) เป็นหน่วยงานที่รับจดทะเบียนห้างหุ้นส่วนและบริษัทตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ส่วนพระราชบัญญัติทะเบียนพาณิชย์ พ.ศ. 2499 ใช้กับการจดทะเบียนพาณิชย์ของบุคคลธรรมดาและกิจการบางประเภทเท่านั้น)

บทความนี้จะอธิบายขั้นตอนการจดทะเบียนบริษัทจำกัด (Private Limited Company) ในประเทศไทยอย่างละเอียดครบถ้วน ครอบคลุมตั้งแต่การเลือกประเภทนิติบุคคล ขั้นตอนการจดทะเบียนตาม DBD เอกสารที่ต้องเตรียม ทุนจดทะเบียน ค่าใช้จ่าย ตลอดจนข้อพิจารณาทางกฎหมายที่สำคัญโดยเฉพาะสำหรับนักลงทุนต่างชาติ

2. ประเภทนิติบุคคลในไทย Types of Legal Entities in Thailand

ระบบกฎหมายไทยรับรองรูปแบบนิติบุคคลทางธุรกิจหลายประเภท ซึ่งแต่ละประเภทมีโครงสร้าง ข้อดี ข้อจำกัด และวัตถุประสงค์ที่เหมาะสมแตกต่างกัน ผู้ประกอบการจำเป็นต้องเข้าใจความแตกต่างเหล่านี้อย่างถ่องแท้ก่อนตัดสินใจเลือกรูปแบบที่เหมาะสมกับธุรกิจของตน

2.1 ห้างหุ้นส่วน (Partnership)

ห้างหุ้นส่วนแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่ ห้างหุ้นส่วนสามัญ (Ordinary Partnership) และห้างหุ้นส่วนจำกัด (Limited Partnership) ห้างหุ้นส่วนสามัญเป็นรูปแบบพื้นฐานที่ผู้เป็นหุ้นส่วนทุกคนร่วมรับผิดในหนี้สินของห้างโดยไม่จำกัดจำนวน ส่วนห้างหุ้นส่วนจำกัดมีหุ้นส่วนสองประเภทคือหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด (Unlimited Partner) ซึ่งบริหารจัดการห้างและรับผิดไม่จำกัด และหุ้นส่วนจำกัดความรับผิด (Limited Partner) ซึ่งรับผิดจำกัดเพียงจำนวนเงินที่ลงทุน ทั้งนี้อยู่ภายใต้บังคับของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1012 เป็นต้นไป

2.2 บริษัทจำกัด (Private Limited Company)

บริษัทจำกัด (บจก.) เป็นรูปแบบนิติบุคคลที่นิยมใช้มากที่สุดในประเทศไทย โดยจดทะเบียนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1096 ปัจจุบัน (2565 เป็นต้นไป) ต้องมีผู้ถือหุ้นอย่างน้อย 2 ราย ตามมาตรา 1097 ที่แก้ไขเพิ่มเติมโดย พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 23) พ.ศ. 2565 (ลดจากเดิม 3 ราย) มีทุนแบ่งเป็นหุ้น ๆ ละเท่ากัน ผู้ถือหุ้นรับผิดจำกัดเพียงมูลค่าหุ้นที่ตนยังส่งใช้ไม่ครบ ห้ามเสนอขายหุ้นต่อประชาชนทั่วไป ข้อดีหลักคือโครงสร้างยืดหยุ่น การบริหารงานคล่องตัว และสามารถจดทะเบียนภายในวันเดียวได้ (Same-day Registration) ตามมาตรา 1111/1 ที่เพิ่มโดยฉบับที่ 18 พ.ศ. 2551 หากดำเนินการครบทุกขั้นตอนภายในวันเดียวกับวันที่ทำหนังสือบริคณห์สนธิ

2.3 บริษัทมหาชนจำกัด (Public Limited Company)

บริษัทมหาชนจำกัด (บมจ.) จดทะเบียนตามพระราชบัญญัติบริษัทมหาชนจำกัด พ.ศ. 2535 มีข้อกำหนดที่เข้มงวดกว่า เช่น ต้องมีผู้ถือหุ้นอย่างน้อย 15 ราย มีทุนจดทะเบียนขั้นต่ำ ต้องเปิดเผยข้อมูลทางการเงินต่อสาธารณะ สามารถเสนอขายหุ้นต่อประชาชนได้ และอาจขอจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET) หรือตลาดหลักทรัพย์ mai ได้ เหมาะสำหรับธุรกิจขนาดใหญ่ที่ต้องการระดมทุนจากสาธารณชน

เกณฑ์เปรียบเทียบ ห้างหุ้นส่วนจำกัด บริษัทจำกัด (บจก.) บริษัทมหาชน (บมจ.)
กฎหมายบังคับ ป.พ.พ. มาตรา 1077 ถึงมาตรา 1095 ป.พ.พ. มาตรา 1096 ถึงมาตรา 1246/7 พ.ร.บ. บมจ. 2535
ผู้ก่อตั้งขั้นต่ำ 2 คน 2 คน (promoters) 15 คน
ความรับผิด ไม่จำกัด (หุ้นส่วน GP) จำกัดตามมูลค่าหุ้น จำกัดตามมูลค่าหุ้น
เสนอขายหุ้นสาธารณะ ไม่ได้ ไม่ได้ ได้ (ต้องขออนุญาต ก.ล.ต.)
ความซับซ้อนในการจัดตั้ง ต่ำ ปานกลาง สูง
เหมาะสำหรับ ธุรกิจครอบครัว SME ธุรกิจทั่วไป SME-M ธุรกิจขนาดใหญ่
Practical Note

ผู้ประกอบการทั่วไปในประเทศไทยส่วนใหญ่เลือก "บริษัทจำกัด" เนื่องจากมีความยืดหยุ่นสูง ขั้นตอนการจัดตั้งชัดเจน ผู้ถือหุ้นรับผิดจำกัด และมีโครงสร้างบริหารที่คล่องตัว บทความนี้จะเน้นที่บริษัทจำกัดเป็นหลัก

3. ขั้นตอนจดทะเบียนบริษัท 7 ขั้นตอน 7-Step Company Registration Process (DBD)

การจดทะเบียนบริษัทจำกัดในประเทศไทยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1096 ถึงมาตรา 1100 และระเบียบของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า มีขั้นตอนหลักดังนี้:

1

จองชื่อบริษัท

Company Name Reservation

ตรวจสอบและจองชื่อบริษัทผ่านระบบออนไลน์ DBD e-Registration ชื่อต้องไม่ซ้ำหรือคล้ายกับบริษัทที่จดทะเบียนแล้ว และต้องไม่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดี อายุการจองชื่อ 30 วัน

2

จดทะเบียนหนังสือบริคณห์สนธิ

Memorandum of Association (MOA)

ยื่นหนังสือบริคณห์สนธิต่อนายทะเบียน ระบุชื่อบริษัท วัตถุประสงค์ ที่ตั้งสำนักงาน ทุนจดทะเบียน และรายชื่อผู้ก่อการ (Promoters) อย่างน้อย 2 คน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1097 ถึงมาตรา 1099 (มาตรา 1097 แก้ไขโดย พ.ร.บ. ฉบับที่ 23 พ.ศ. 2565)

3

จัดให้มีการจองหุ้น

Share Subscription

ผู้ก่อการต้องจัดให้หุ้นทุกหุ้นมีผู้จองซื้อครบถ้วน ก่อนจะนัดประชุมจัดตั้ง โดยผู้จองหุ้นต้องชำระเงินค่าหุ้นตามที่กำหนด ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1100 มาตรา 1102 และมาตรา 1104

4

ประชุมจัดตั้งบริษัท

Statutory Meeting

ผู้จองหุ้นทุกคนประชุมเพื่อรับรองข้อบังคับบริษัท แต่งตั้งกรรมการและผู้สอบบัญชี กำหนดอำนาจกรรมการ และมีมติให้ดำเนินการจดทะเบียนบริษัท ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1108

5

ชำระค่าหุ้นครั้งแรก

Initial Share Payment

กรรมการต้องเรียกชำระค่าหุ้นครั้งแรกไม่น้อยกว่า 25% ของมูลค่าหุ้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1110 ก่อนยื่นจดทะเบียนบริษัท

6

ยื่นจดทะเบียนบริษัท

Company Registration (DBD)

กรรมการยื่นคำขอจดทะเบียนบริษัทต่อนายทะเบียน (DBD) ภายใน 3 เดือนนับจากวันประชุมจัดตั้ง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1111 และมาตรา 1112 พร้อมชำระค่าธรรมเนียม

7

ขึ้นทะเบียนภาษีและอื่น ๆ

Tax & Post-Registration

ขอมีเลขประจำตัวผู้เสียภาษี (Tax ID) ณ กรมสรรพากร หากรายได้เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปีต้องจดทะเบียน VAT ขึ้นทะเบียนประกันสังคม หากมีลูกจ้าง และเปิดบัญชีธนาคารในนามบริษัท

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๐๙๖ · PDF ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
      มาตรา ๑๐๙๖   อันว่าบริษัทจำกัดนั้น คือบริษัทประเภทซึ่งตั้งขึ้นด้วยแบ่งทุนเป็นหุ้นมีมูลค่าเท่า ๆ กัน โดยผู้ถือหุ้นต่างรับผิดจำกัดเพียงไม่เกินจำนวนเงินที่ตนยังส่งใช้ไม่ครบมูลค่าของหุ้นที่ตนถือ
    
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๑๑๑ · PDF ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
      มาตรา ๑๑๑๑  เมื่อจำนวนเงินซึ่งว่าไว้ในมาตรา ๑๑๑๐ ได้ใช้เสร็จแล้ว กรรมการต้องไปขอจดทะเบียนบริษัทนั้น
    
          คำขอและข้อความที่ลงในทะเบียนนั้น ให้ระบุรายการตามที่ได้ตกลงกันในที่ประชุมตั้งบริษัท ดังต่อไปนี้ คือ
    
          (๑) จำนวนหุ้นทั้งสิ้นซึ่งได้มีผู้เข้าชื่อซื้อ หรือได้จัดออกให้แล้ว แยกให้ปรากฏว่าเป็นชนิดหุ้นสามัญเท่าใด หุ้นบุริมสิทธิเท่าใด
    
          (๒) จำนวนหุ้นสามัญหรือหุ้นบุริมสิทธิ ซึ่งออกให้เหมือนหนึ่งว่าได้ใช้เต็มค่าแล้วหรือได้ใช้แต่บางส่วนแล้ว นอกจากที่ใช้เป็นตัวเงิน และหุ้นที่ได้ใช้แต่บางส่วนนั้น ให้บอกว่าได้ใช้แล้วเพียงใด
    
          (๓) จำนวนเงินที่ได้ใช้แล้วหุ้นละเท่าใด
    
          (๔) จำนวนเงินที่ได้รับไว้เป็นค่าหุ้นรวมทั้งสิ้นเท่าใด
    
          (๕) ชื่อ อาชีวะ และที่สำนักของกรรมการทุกคน
    
          (๖) ถ้าให้กรรมการต่างมีอำนาจจัดการของบริษัทได้โดยลำพังตัวให้แสดงอำนาจของกรรมการนั้น ๆ ว่าคนใดมีเพียงใด และบอกจำนวนหรือชื่อกรรมการซึ่งจะลงชื่อเป็นสำคัญผูกพันบริษัทได้นั้นด้วย
    
          (๗) ถ้าตั้งบริษัทขึ้นชั่วกาลกำหนดอันหนึ่ง ให้บอกกาลกำหนดอันนั้นด้วย
    
          (๘) ที่ตั้งสำนักงานแห่งใหญ่และสาขาทั้งปวง
    
          การลงทะเบียนจะมีรายการอย่างอื่นซึ่งกรรมการเห็นสมควรจะให้ทราบแก่ประชาชนก็ลงได้
    
          ในการขอจดทะเบียนนั้น ถ้าได้ทำข้อบังคับของบริษัทไว้ประการใดบ้างต้องส่งสำเนาข้อบังคับนั้น ๆ ไปด้วย กับทั้งสำเนารายงานการประชุมตั้งบริษัทหนังสือทั้งสองนี้กรรมการต้องลงลายมือชื่อรับรองคนหนึ่งเป็นอย่างน้อย
    
          วรรคห้า   (ยกเลิก)
    
          ให้พนักงานทะเบียนทำใบสำคัญแสดงการจดทะเบียนส่งมอบให้แก่บริษัทฉบับหนึ่ง
    
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๑๑๒ · PDF ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
      มาตรา ๑๑๑๒  ถ้าการจดทะเบียนมิได้ทำภายในสามเดือนนับแต่ประชุมตั้งบริษัทไซร้ ท่านว่าบริษัทนั้นเป็นอันไม่ได้ตั้งขึ้น และบรรดาเงินที่ได้รับไว้จากผู้เข้าชื่อซื้อหุ้นนั้นต้องใช้คืนเต็มจำนวนมิให้ลดเลย
    
          ถ้ามีจำนวนเงินเช่นว่านั้นค้างอยู่มิได้คืนในสามเดือนภายหลังการประชุมตั้งบริษัทไซร้ ท่านว่ากรรมการของบริษัทต้องรับผิดร่วมกันที่จะใช้ทั้งต้นเงินและดอกเบี้ยคิดตั้งแต่เวลาสิ้นกำหนดสามเดือนนั้น
    
          แต่ถ้ากรรมการคนใดพิสูจน์ได้ว่า การที่เงินขาดหรือที่ใช้คืนช้าไปมิได้เป็นเพราะความผิดของตนไซร้ กรรมการคนนั้นก็ไม่ต้องรับผิดในการใช้ต้นเงินหรือดอกเบี้ย
    

อ่านสามกล่องด้านบน กำหนดสามเดือนและการคืนเงินอยู่ที่มาตรา ๑๑๑๒ ไม่ใช่มาตรา ๑๑๑๑

3.1 ระบบจดทะเบียนออนไลน์ DBD e-Registration

กรมพัฒนาธุรกิจการค้าเปิดให้บริการจดทะเบียนนิติบุคคลผ่านระบบจดทะเบียนนิติบุคคลทางอิเล็กทรอนิกส์ DBD e-Registration (ส่วนระบบ e-Filing ที่ https://efiling.dbd.go.th ใช้สำหรับนำส่งงบการเงิน) ซึ่งช่วยลดขั้นตอน ประหยัดเวลา และลดการเดินทางไปยังสำนักงาน DBD โดยสามารถทำการจองชื่อ ยื่นเอกสาร และชำระค่าธรรมเนียมออนไลน์ได้ในระบบเดียว โดยทั่วไปเมื่อเอกสารครบถ้วนและถูกต้อง การจดทะเบียนผ่านระบบออนไลน์จะแล้วเสร็จภายใน 1–3 วันทำการ นอกจากนี้ หากผู้ก่อการดำเนินการครบทุกขั้นตอน (จดทะเบียน MOA ประชุมจัดตั้ง และยื่นจดทะเบียนบริษัท) ภายในวันเดียวกัน สามารถจดทะเบียนบริษัทเสร็จภายใน 1 วัน (Same-day Registration) ได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1111/1

4. เอกสารที่ต้องใช้ (Checklist) Required Documents — Checklist

การเตรียมเอกสารให้ครบถ้วนตั้งแต่ต้นเป็นสิ่งสำคัญที่สุดในกระบวนการจดทะเบียนบริษัท เพราะเอกสารไม่ครบอาจทำให้กระบวนการล่าช้าหรือถูกปฏิเสธ รายการเอกสารที่จำเป็น มีดังนี้:

4.1 เอกสารสำหรับจดทะเบียนหนังสือบริคณห์สนธิ

4.2 เอกสารสำหรับจดทะเบียนบริษัท (บอจ.2 และ บอจ.3)

4.3 เอกสารเพิ่มเติมสำหรับผู้ถือหุ้นต่างชาติ

⚠️ ข้อควรระวัง

เอกสารภาษาต่างประเทศทุกฉบับต้องแปลเป็นภาษาไทยโดยผู้แปลที่ได้รับการรับรอง และหากจัดทำในต่างประเทศต้องผ่านการรับรองเอกสาร (Notarization) และอาจต้องผ่านการรับรองโดย Apostille หรือ Legalization โดยสถานทูตไทยในประเทศนั้น ๆ ด้วย

5. ทุนจดทะเบียน — เท่าไหร่ดี? Registered Capital — How Much Is Right?

คำถามที่ผู้ประกอบการถามมากที่สุดในการจดทะเบียนบริษัทคือ "ควรตั้งทุนจดทะเบียนเท่าไหร่?" คำตอบขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ทั้งข้อกำหนดทางกฎหมาย ประเภทธุรกิจ แผนการระดมทุน และความต้องการในการทำธุรกรรมกับคู่ค้าและสถาบันการเงิน

5.1 ข้อกำหนดตามกฎหมายทั่วไป

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่ได้กำหนดทุนจดทะเบียนขั้นต่ำสำหรับบริษัทจำกัดโดยทั่วไป อย่างไรก็ตาม ต้องมีหุ้นอย่างน้อย 1 หุ้น มูลค่าหุ้นละไม่ต่ำกว่า 5 บาท ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1117 และต้องชำระค่าหุ้นครั้งแรกไม่น้อยกว่า 25% ของมูลค่าหุ้นทั้งหมด

5.2 ทุนขั้นต่ำตามกฎหมาย FBA สำหรับต่างชาติ

สำหรับบริษัทที่มีผู้ถือหุ้นต่างชาติและประกอบธุรกิจตามบัญชีแนบท้ายพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 (FBA) มีข้อกำหนดทุนขั้นต่ำ ดังนี้:

ประเภทธุรกิจ/สถานการณ์ ทุนขั้นต่ำ หมายเหตุ
ธุรกิจทั่วไป (ไทยถือ >51%) ไม่มีกำหนด (ป.พ.พ.) ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ธุรกิจ
บริษัทต่างชาติ 100% (ใบอนุญาต FBA บัญชีสาม) 3,000,000 บาท FBA มาตรา 14 ประกอบกฎกระทรวง
สาขาบริษัทต่างชาติ (Branch Office) 3,000,000 บาท ต้องนำเงินเข้าจากต่างประเทศ
BOI Promoted Company (ต่างชาติ 100%) ตามเงื่อนไข BOI ได้รับยกเว้น FBA
บริษัทที่ต้องการสินเชื่อธนาคาร ขึ้นอยู่กับธนาคาร โดยปกติ ≥ 1 ล้านบาท

5.3 หลักการตั้งทุนจดทะเบียนที่เหมาะสม

ในทางปฏิบัติ ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายธุรกิจและการเงินมักแนะนำให้พิจารณาปัจจัยต่อไปนี้ในการกำหนดทุนจดทะเบียน:

  1. ความต้องการด้านสภาพคล่อง: ทุนจดทะเบียนควรสะท้อนความต้องการเงินทุนหมุนเวียนอย่างน้อย 6–12 เดือนแรกของการดำเนินธุรกิจ
  2. ค่าธรรมเนียมจดทะเบียน: ค่าธรรมเนียมจดทะเบียน DBD เป็นอัตราเดียวไม่ขึ้นกับทุนจดทะเบียน (จดทะเบียนบริษัท 5,000 บาท) ตั้งแต่ 21 เมษายน 2561 ตามกฎกระทรวงที่กำหนดอัตราค่าธรรมเนียมการจดทะเบียน พ.ศ. 2561 — ทุนที่สูงขึ้นจึงไม่เพิ่มค่าธรรมเนียม แต่เพิ่มภาระในการชำระค่าหุ้นจริง
  3. ภาษีธุรกิจเฉพาะ: บางประเภทธุรกิจมีข้อกำหนดทุนขั้นต่ำเพื่อรับใบอนุญาตประกอบธุรกิจ
  4. ความน่าเชื่อถือต่อคู่ค้า: ทุนที่สูงขึ้นส่งสัญญาณความแข็งแกร่งทางการเงินต่อผู้ร่วมธุรกิจและสถาบันการเงิน
  5. การวางแผนการโอนหุ้น: หากวางแผนจะโอนหุ้นในอนาคต ทุนและโครงสร้างหุ้นที่กำหนดตั้งแต่ต้นส่งผลต่อภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย
Best Practice

สำหรับ SME ทั่วไปในไทย ทุนจดทะเบียนระหว่าง 1–5 ล้านบาทมักเพียงพอและสมเหตุสมผล ไม่ควรตั้งทุนต่ำเกินไปเพราะอาจสร้างปัญหาด้านความน่าเชื่อถือ แต่ก็ไม่ควรสูงเกินความจำเป็น เพราะผู้ถือหุ้นต้องชำระค่าหุ้นจริงอย่างน้อย 25% ทันที และยังคงมีภาระต้องชำระส่วนที่เหลือเมื่อกรรมการเรียกชำระ (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1120)

6. ข้อควรระวังทางกฎหมาย Legal Pitfalls — Nominee, FBA & Foreign Ownership

การจดทะเบียนบริษัทในประเทศไทยมีข้อพิจารณาทางกฎหมายที่สำคัญหลายประการโดยเฉพาะสำหรับนักลงทุนต่างชาติ ความเข้าใจผิดในประเด็นเหล่านี้อาจนำไปสู่ความรับผิดทางอาญาและความเสียหายร้ายแรง

6.1 ปัญหา Nominee Shareholder (ผู้ถือหุ้นแทน)

Nominee Shareholder หมายถึงการที่บุคคลสัญชาติไทยถือหุ้นในบริษัทแทนผู้ถือหุ้นต่างชาติที่แท้จริง เพื่อหลีกเลี่ยงข้อจำกัดสัดส่วนการถือหุ้นตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 การกระทำดังกล่าวถือเป็นความผิดทางอาญา ตามมาตรา 36 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับตั้งแต่ 100,000–1,000,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ทั้ง Nominee และคนต่างด้าวที่ยินยอมให้ถือหุ้นแทนมีความรับผิดทางอาญา และให้ศาลสั่งให้เลิกการถือหุ้นแทนหรือเลิกการร่วมประกอบธุรกิจนั้นเสีย หากไม่ปฏิบัติตามคำสั่งศาล ต้องระวางโทษปรับวันละ 10,000–50,000 บาทตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืนอยู่ (มาตรา 36)

⚠️ Risk Level: สูง (HIGH)

กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) มีอำนาจตรวจสอบโครงสร้างผู้ถือหุ้นที่ต้องสงสัยว่าเป็นนอมินี หากพบว่ามีการใช้ Nominee อาจดำเนินคดีอาญากับทั้ง Nominee และคนต่างด้าวที่ยินยอมให้ถือหุ้นแทน ทนายความและที่ปรึกษาที่จัดเตรียมโครงสร้างดังกล่าวอาจมีความรับผิดร่วมด้วย

6.2 พระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 (FBA)

FBA กำหนดธุรกิจที่คนต่างด้าวห้ามหรือจำกัดการประกอบใน 3 บัญชีแนบท้าย โดย "คนต่างด้าว" ตามมาตรา 4 แห่งพระราชบัญญัติดังกล่าว หมายรวมถึงบริษัทที่มีหุ้นอันเป็นทุนตั้งแต่กึ่งหนึ่ง (ร้อยละ 50) ขึ้นไปถือโดยคนต่างด้าวด้วย ดังนั้นแม้บริษัทจะจดทะเบียนในไทย แต่ถ้ามีผู้ถือหุ้นต่างชาติถือหุ้นตั้งแต่ร้อยละ 50 ขึ้นไป ก็ยังถือว่าเป็น "คนต่างด้าว" ตามกฎหมายนี้:

  1. บัญชีหนึ่ง — ธุรกิจต้องห้ามเด็ดขาด: เช่น กิจการสื่อมวลชน การทำนา ป่าไม้ประมง ค้าที่ดิน โบราณวัตถุ — ต่างชาติห้ามประกอบโดยสิ้นเชิง
  2. บัญชีสอง — ต้องได้รับอนุญาตจากรัฐมนตรีโดยการอนุมัติของคณะรัฐมนตรี: เช่น ธุรกิจที่เกี่ยวกับความมั่นคง ทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม (FBA มาตรา 8 (2))
  3. บัญชีสาม — ต้องได้รับใบอนุญาตจากอธิบดี DBD: เช่น การบัญชี กฎหมาย สถาปัตยกรรม วิศวกรรม การค้าปลีก-ส่ง ก่อสร้าง บริการส่วนใหญ่ โดยใบอนุญาตออกโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว (FBA มาตรา 8 (3) และมาตรา 17) หรือขอหนังสือรับรองกรณีได้รับส่งเสริมการลงทุนจาก BOI หรือการนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (IEAT) (FBA มาตรา 12) มิฉะนั้นต่างชาติถือหุ้นได้ไม่เกิน 49%

6.3 ทางเลือกที่ถูกกฎหมายสำหรับนักลงทุนต่างชาติ

  1. BOI Promotion: ยื่นขอรับการส่งเสริมการลงทุนจากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ซึ่งอาจได้รับอนุญาตให้ถือหุ้น 100% และได้รับสิทธิประโยชน์ทางภาษีด้วย
  2. Treaty of Amity (US-Thailand): นักลงทุนสัญชาติอเมริกันอาจใช้สนธิสัญญาทางมิตรภาพและความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจระหว่างไทย-สหรัฐอเมริกา เพื่อถือหุ้นได้ถึง 100% ในธุรกิจบางประเภท
  3. EEC Privileges: ธุรกิจในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) อาจได้รับสิทธิพิเศษเพิ่มเติม
  4. ใบอนุญาต FBA: ยื่นขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจต่อ DBD โดยตรง แสดงให้เห็นว่ามีส่วนได้เสียต่อเศรษฐกิจไทย

7. ค่าใช้จ่าย + Timeline Costs & Timeline

การประมาณค่าใช้จ่ายในการจดทะเบียนบริษัทต้องแยกพิจารณาระหว่างค่าธรรมเนียมราชการที่กำหนดชัดเจน กับค่าบริการวิชาชีพซึ่งขึ้นอยู่กับผู้ให้บริการและความซับซ้อนของงาน

7.1 ค่าธรรมเนียมราชการ (DBD)

รายการ อัตราค่าธรรมเนียม หมายเหตุ
จดทะเบียนหนังสือบริคณห์สนธิ 500 บาท ต่อรายการจดทะเบียน
จดทะเบียนบริษัท 5,000 บาท อัตราเดียว
(ไม่ขึ้นกับทุนจดทะเบียน)
กฎกระทรวงที่กำหนดอัตราค่าธรรมเนียมการจดทะเบียน พ.ศ. 2561 (มีผลตั้งแต่ 21 เมษายน 2561)
ค่าอากรแสตมป์ข้อบังคับ 200 บาท ต่อฉบับ
จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ไม่มีค่าธรรมเนียม ณ กรมสรรพากร
ขึ้นทะเบียนประกันสังคม ไม่มีค่าธรรมเนียม ณ สำนักงานประกันสังคม

7.2 Timeline โดยรวม

ขั้นตอน ระยะเวลาโดยประมาณ
เตรียมเอกสาร + จองชื่อบริษัท 1–3 วัน
จดทะเบียน MOA 1–2 วันทำการ
ประชุมจัดตั้งบริษัท 1 วัน (กำหนดนัดได้เอง)
จดทะเบียนบริษัท (DBD Online) ภายใน 1 วัน (Same-day) หรือ 1–3 วันทำการ (ปกติ)
ขอ Tax ID + จด VAT (ถ้ามี) 1–5 วันทำการ
เปิดบัญชีธนาคาร 1–7 วัน (ขึ้นอยู่กับธนาคาร)
รวมทั้งหมด (กรณีปกติ) 2–4 สัปดาห์ (หรือ 1–2 วัน กรณี Same-day Registration ตามมาตรา 1111/1)
Cost-Saving Tip

ผู้ประกอบการที่มีพื้นฐานด้านกฎหมายและเข้าใจขั้นตอนสามารถดำเนินการจดทะเบียนเองผ่านระบบ DBD e-Registration ซึ่งจะประหยัดค่าบริการวิชาชีพได้มาก อย่างไรก็ตาม สำหรับบริษัทที่มีโครงสร้างซับซ้อน มีผู้ถือหุ้นต่างชาติ หรือประกอบธุรกิจที่ต้องได้รับใบอนุญาตพิเศษ การจ้างที่ปรึกษากฎหมายมักคุ้มค่ากว่าในระยะยาว

8. FAQ & บทสรุป Frequently Asked Questions & Conclusion

Q: จดทะเบียนบริษัทในไทยใช้เวลานานแค่ไหน?

หากเอกสารครบถ้วนและไม่มีข้อผิดพลาด การจดทะเบียนบริษัทจำกัดผ่านระบบออนไลน์ DBD e-Registration ใช้เวลาประมาณ 1–3 วันทำการในขั้นตอนจดทะเบียนจริง แต่เมื่อรวมขั้นตอนเตรียมการทั้งหมดตั้งแต่การจองชื่อ ประชุมจัดตั้ง จนถึงได้ใบสำคัญแสดงการจดทะเบียนบริษัทครบ มักใช้เวลา 2–4 สัปดาห์ อย่างไรก็ตาม หากดำเนินการครบทุกขั้นตอน (MOA + ประชุมจัดตั้ง + ยื่นจดทะเบียน) ภายในวันเดียวกัน สามารถจดทะเบียนเสร็จภายใน 1 วัน ได้ตามมาตรา 1111/1

Q: ทุนจดทะเบียนบริษัทขั้นต่ำต้องมีเท่าไหร่?

กฎหมายทั่วไป (ป.พ.พ.) ไม่ได้กำหนดทุนขั้นต่ำ แต่ต้องชำระ 25% ของทุนจดทะเบียนก่อน สำหรับต่างชาติที่ต้องการใบอนุญาต FBA ต้องมีทุนขั้นต่ำ 3 ล้านบาท (FBA มาตรา 14) ในทางปฏิบัติ SME ไทยมักตั้งทุน 1–5 ล้านบาท

Q: ต่างชาติถือหุ้นในบริษัทไทยได้กี่เปอร์เซ็นต์?

ตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 ธุรกิจในบัญชีสามถูกจำกัดให้ต่างชาติถือหุ้นได้ไม่เกิน 49% อย่างไรก็ตาม ธุรกิจที่ไม่ได้ระบุในบัญชีแนบท้ายไม่มีข้อจำกัด และธุรกิจที่ได้รับ BOI Promotion หรือสิทธิ Treaty of Amity (สัญชาติอเมริกัน) อาจถือหุ้น 100% ได้

Q: บริษัทจำกัดกับห้างหุ้นส่วนจำกัดต่างกันอย่างไร?

บริษัทจำกัด (บจก.) ผู้ถือหุ้นทุกคนรับผิดจำกัดตามมูลค่าหุ้น ส่วนห้างหุ้นส่วนจำกัดมีหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด (GP) ที่รับผิดไม่จำกัดและต้องบริหารงาน และหุ้นส่วนจำกัดความรับผิด (LP) ที่รับผิดจำกัดแต่ห้ามมีส่วนร่วมในการบริหาร บจก. เหมาะกว่าสำหรับธุรกิจที่ต้องการความยืดหยุ่นและมีผู้ถือหุ้นหลายราย

Q: การใช้ Nominee Shareholder ผิดกฎหมายหรือไม่?

ใช่ การใช้ Nominee เพื่อหลีกเลี่ยง FBA ถือเป็นความผิดอาญา มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับตั้งแต่ 100,000–1,000,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และหากไม่ปฏิบัติตามคำสั่งศาลให้เลิกการถือหุ้นแทนหรือเลิกการร่วมประกอบธุรกิจ ต้องระวางโทษปรับวันละ 10,000–50,000 บาทตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืนอยู่ ตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 มาตรา 36 ทางเลือกที่ถูกกฎหมายคือ BOI Promotion, Treaty of Amity, หรือขอใบอนุญาต FBA

บทสรุป

การจดทะเบียนบริษัทจำกัดในประเทศไทยเป็นกระบวนการที่มีขั้นตอนชัดเจนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์และกฎระเบียบของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า หากเตรียมการอย่างรอบคอบและเอกสารครบถ้วน สามารถดำเนินการให้เสร็จสิ้นได้ภายใน 2–4 สัปดาห์ด้วยค่าธรรมเนียมราชการที่สมเหตุสมผล

สิ่งที่สำคัญที่สุดสำหรับผู้ประกอบการ โดยเฉพาะนักลงทุนต่างชาติ คือต้องเข้าใจข้อจำกัดตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 ให้ถ่องแท้ และหลีกเลี่ยงการใช้ Nominee Shareholder ซึ่งมีความเสี่ยงทางกฎหมายสูงมาก ทางเลือกที่ถูกกฎหมายอย่าง BOI Promotion, Treaty of Amity หรือการขอใบอนุญาต FBA มักให้ผลลัพธ์ที่ยั่งยืนและปลอดภัยกว่าในระยะยาว

บทความนี้ให้ภาพรวมของกระบวนการจดทะเบียนบริษัทในประเทศไทย หากท่านมีประเด็นข้อกฎหมายเฉพาะ โดยเฉพาะที่เกี่ยวกับ FBA การถือหุ้นต่างชาติ หรือโครงสร้างนิติบุคคลที่ซับซ้อน ควรปรึกษาทนายความหรือที่ปรึกษากฎหมายที่มีความเชี่ยวชาญก่อนดำเนินการ

เอกสารอ้างอิง / References

  1. ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 ลักษณะ 22 ว่าด้วยบริษัทจำกัด มาตรา 1096 เป็นต้นไป (Civil and Commercial Code, Book III, Title XXII — Private Limited Companies)
  2. พระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 (Foreign Business Act, B.E. 2542 (1999))
  3. พระราชบัญญัติบริษัทมหาชนจำกัด พ.ศ. 2535 (Public Limited Companies Act, B.E. 2535 (1992))
  4. พระราชบัญญัติการทะเบียนพาณิชย์ พ.ศ. 2499 (Commercial Registration Act, B.E. 2499 (1956))
  5. กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) — www.dbd.go.th
  6. ระบบ DBD e-Filing — efiling.dbd.go.th
  7. สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) — www.boi.go.th
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

บทความที่เกี่ยวข้อง (Related Articles)

Disclaimer / ข้อจำกัดความรับผิด

ภาษาไทย: บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ทางวิชาการและให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น มิใช่ความเห็นทางกฎหมายเฉพาะเรื่องสำหรับกรณีใดกรณีหนึ่ง ข้อมูลในบทความนี้อาจมีการเปลี่ยนแปลงตามการแก้ไขกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง ผู้อ่านควรตรวจสอบข้อมูลกับแหล่งข้อมูลทางราชการและปรึกษาที่ปรึกษากฎหมายก่อนนำไปใช้ประกอบการตัดสินใจ ผู้เขียนและ Legal Advance Solution Co., Ltd. ไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายใด ๆ ที่อาจเกิดขึ้นจากการนำเนื้อหาในบทความนี้ไปใช้โดยไม่ได้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

English: This article is prepared solely for academic and general informational purposes and does not constitute legal advice for any specific matter. Information contained herein may change as laws and regulations are amended. Readers should verify information with official government sources and consult qualified legal counsel before acting on any information herein. The author and Legal Advance Solution Co., Ltd. disclaim all liability for any loss or damage arising from reliance on the contents of this article without professional consultation.

© 2026 Thundthornthep Yamoutai, Ph.D. — Legal Advance Solution Co., Ltd. (LAS) — All Rights Reserved.

Back to Knowledge Hub
ดูบทความและบล็อกทั้งหมด / View All Content →