M&A เบื้องต้น — ซื้อกิจการอย่างไรให้ปลอดภัย

ธันย์ธรณ์เทพ แย้มอุทัย, Ph.D. | LAS Legal | 3 เมษายน 2569

ธุรกิจที่โตถึงจุดหนึ่ง มักมีทางเลือกสองทาง — โตเอง (Organic Growth) หรือซื้อกิจการ (M&A) การซื้อกิจการเร็วกว่า ได้ลูกค้า ได้ทีมงาน ได้เทคโนโลยีทันที แต่ถ้าไม่เข้าใจโครงสร้างทางกฎหมาย อาจซื้อปัญหามาแทนโอกาส

Asset Deal vs Share Deal

ขั้นตอน M&A ตั้งแต่เริ่มจนจบ

1. NDA (Non-Disclosure Agreement)

ก่อนเริ่มเจรจา ทั้งสองฝ่ายต้องลงนามสัญญารักษาความลับ เพื่อปกป้องข้อมูลที่จะแลกเปลี่ยนกันระหว่างกระบวนการ

2. LOI / MOU (Letter of Intent / Memorandum of Understanding)

บันทึกข้อตกลงเบื้องต้น กำหนดกรอบราคา โครงสร้าง เงื่อนไขหลัก และระยะเวลาในการทำ DD โดยทั่วไปไม่ผูกพันทางกฎหมาย ยกเว้นข้อ NDA และ Exclusivity

3. Due Diligence

ตรวจสอบอย่างรอบด้าน ทั้งกฎหมาย การเงิน ภาษี และการดำเนินงาน ผล DD จะเป็นฐานในการเจรจาราคาและเงื่อนไขสัญญาซื้อขาย

4. SPA (Share Purchase Agreement) / APA (Asset Purchase Agreement)

สัญญาซื้อขายหลัก ประกอบด้วย ราคาและวิธีชำระเงิน คำรับรองและรับประกัน (Representations & Warranties) เงื่อนไขบังคับก่อน (Conditions Precedent) การชดใช้ค่าเสียหาย (Indemnification) และข้อจำกัดหลัง Closing

5. Closing

วันโอนกรรมสิทธิ์ ชำระราคา และดำเนินการตามเงื่อนไขบังคับก่อนทั้งหมด เช่น จดทะเบียนโอนหุ้น แจ้งเปลี่ยนกรรมการ

การควบบริษัทตามกฎหมายไทย

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1238 กำหนดว่าบริษัทจำกัดตั้งแต่สองบริษัทขึ้นไปจะควบเข้ากันก็ได้ โดยมติพิเศษ ตามมาตรา 1240 บริษัทที่ควบเข้ากันต้องร่วมกันจัดทำหนังสือบริคณห์สนธิและข้อบังคับขึ้นใหม่ และมาตรา 1243 กำหนดให้บริษัทที่ตั้งขึ้นใหม่รับไปทั้งสิทธิ หน้าที่ และความรับผิดของบริษัทเดิมทั้งสองบริษัท

สรุป

M&A เป็นเครื่องมือเร่งการเติบโตที่ทรงพลัง แต่ต้องมีกระบวนการที่รอบคอบตั้งแต่เริ่มเจรจาจนถึง Closing ทุกขั้นตอนมีนัยทางกฎหมาย ภาษี และการเงิน ที่ต้องได้รับคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ