EN | TH
Tax Law & Transfer Pricing

Transfer Pricing ไทย:
คู่มือ Arm's Length และ 5 วิธี TP

กรอบกฎหมาย Transfer Pricing ไทย Arm's Length Principle วิธีคำนวณ 5 แบบ เอกสารประกอบ TP Disclosure Form และบทลงโทษสำหรับกิจการข้ามชาติและกลุ่มบริษัทในไทย

Thundthornthep Yamoutai, Ph.D. | 4 เมษายน 2569 | Academic Article

Table of Contents / สารบัญ

  1. บทนำ — Transfer Pricing ในบริบทธุรกิจไทย
  2. กรอบกฎหมาย — ประมวลรัษฎากรและ พ.ร.บ. Transfer Pricing 2562
  3. Arm's Length Principle — หลักราคาตลาด
  4. TP Methods — 5 วิธีคำนวณราคาโอน
  5. Documentation Requirements — เอกสารที่ต้องจัดทำ
  6. TP Disclosure Form — แบบแสดงข้อมูลราคาโอน
  7. Penalties — บทลงโทษและความเสี่ยง
  8. คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
  9. เอกสารอ้างอิง

1. บทนำ — Transfer Pricing ในบริบทธุรกิจไทย Introduction — Transfer Pricing in the Thai Business Context

Transfer Pricing (ราคาโอน) หมายถึงราคาที่บริษัทในกลุ่มเดียวกัน (Related Parties) กำหนดขึ้นสำหรับธุรกรรมระหว่างกัน ไม่ว่าจะเป็นการซื้อขายสินค้า การให้บริการ การให้ยืมเงิน การโอนทรัพย์สินทางปัญญา หรือการจัดสรรต้นทุน เนื่องจากบริษัทในกลุ่มเดียวกันไม่ได้แข่งขันกันในตลาดอย่างอิสระ จึงมีแรงจูงใจที่จะกำหนดราคาโอนในลักษณะที่โยกย้ายกำไรไปยังบริษัทในประเทศที่มีอัตราภาษีต่ำกว่า ทำให้ฐานภาษีของประเทศที่มีอัตราภาษีสูงกว่าลดลง

ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางของกิจการข้ามชาติ (Multinational Enterprises หรือ MNE) จำนวนมาก โดยเฉพาะในภาคอุตสาหกรรมยานยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ อาหารและเครื่องดื่ม และบริการทางการเงิน กรมสรรพากรได้เข้มงวดการตรวจสอบ Transfer Pricing อย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะภายหลังการออกพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ 47) พ.ศ. 2561 ซึ่งเพิ่มบทบัญญัติ Transfer Pricing อย่างครบถ้วนเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ภาษีไทย

สำหรับบริษัทที่ดำเนินธุรกิจในประเทศไทยและมีธุรกรรมกับบริษัทในกลุ่มในต่างประเทศ การเข้าใจกฎหมาย Transfer Pricing และการจัดทำเอกสารที่ถูกต้องครบถ้วนเป็นเรื่องเร่งด่วนที่ไม่อาจละเลยได้ เนื่องจากโทษจากการไม่ปฏิบัติตามกฎหมายมีความรุนแรงสูง ทั้งในแง่ภาษีที่ต้องชำระเพิ่มและค่าปรับ

Key Context

ประเทศไทยได้รับการยอมรับเข้าร่วม Inclusive Framework on BEPS (Base Erosion and Profit Shifting) ของ OECD ซึ่งหมายความว่ากฎ TP ของไทยจะมีแนวโน้มสอดคล้องกับมาตรฐาน OECD Transfer Pricing Guidelines มากขึ้นในอนาคต

2. กรอบกฎหมาย Legal Framework — Revenue Code & Transfer Pricing Act B.E. 2562

2.1 ประมวลรัษฎากร — รากฐานกฎหมาย Transfer Pricing

ก่อนปี พ.ศ. 2562 กรมสรรพากรใช้ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ทวิ (4) เป็นเครื่องมือหลักในการตรวจสอบและปรับราคาโอน โดยมาตราดังกล่าวกำหนดว่าหากราคาสินค้าหรือบริการในธุรกรรมระหว่างบริษัทที่มีความสัมพันธ์กันไม่เป็นไปตามราคาตลาด เจ้าพนักงานประเมินมีอำนาจปรับราคาให้เป็นราคาตลาดและคำนวณภาษีใหม่ได้ อย่างไรก็ตาม บทบัญญัติดังกล่าวมีความกำกวมและขาดรายละเอียดในทางปฏิบัติ

ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ทวิ (4): กำหนดให้รายได้และรายจ่ายของบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลต้องคำนวณตามราคาตลาดในวันที่โอน กรณีที่มีเหตุอันสมควรเชื่อว่าราคาโอนที่ใช้จริงแตกต่างจากราคาตลาด เจ้าพนักงานประเมินมีอำนาจปรับราคาโอนดังกล่าวได้

2.2 พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ 47) พ.ศ. 2561

พระราชบัญญัติฉบับนี้ (มีผลบังคับใช้สำหรับรอบบัญชีที่เริ่มในหรือหลังวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2562) ถือเป็นการปฏิรูปกฎหมาย Transfer Pricing ครั้งสำคัญที่สุดในประวัติศาสตร์ไทย โดยเพิ่มมาตรา 71 ทวิ ในประมวลรัษฎากรซึ่งกำหนดหลักการ Arm's Length สำหรับธุรกรรมระหว่าง Related Parties อย่างชัดเจน รวมถึงกำหนดข้อผูกพันในการจัดทำเอกสารและข้อมูล Transfer Pricing ที่ต้องยื่นต่อกรมสรรพากร

2.3 Related Parties — นิยามผู้เกี่ยวข้องกัน

ตามกฎหมาย Transfer Pricing ไทย บริษัทถือว่าเป็น Related Party หากมีความสัมพันธ์ในแง่ใดแง่หนึ่งดังนี้:

Practical Note

เกณฑ์การถือหุ้น 50% ในนิยาม Related Party ของไทยแตกต่างจาก OECD Guidelines ที่ใช้เกณฑ์ตามหลักการควบคุม (Control) ซึ่งอาจรวมถึงสัดส่วนที่ต่ำกว่า 50% หากมีการควบคุมในทางปฏิบัติ

3. Arm's Length Principle Arm's Length Principle — The Foundation of Transfer Pricing

Arm's Length Principle (หลักราคาตลาด หรือหลักราคาอิสระ) คือหลักการพื้นฐานของกฎหมาย Transfer Pricing ทั่วโลก รวมถึงกฎหมายไทย ซึ่งกำหนดว่าธุรกรรมระหว่าง Related Parties ต้องใช้ราคาและเงื่อนไขที่เทียบเท่ากับที่บุคคลอิสระในตลาดที่แข่งขันกันอย่างเสรีจะตกลงกัน กล่าวคือ ราคาและเงื่อนไขต้องเป็น "ราคาตลาด" ที่แท้จริง ไม่ใช่ราคาที่กำหนดขึ้นเพื่อประโยชน์ทางภาษี

3.1 Comparability Analysis — การวิเคราะห์ความสามารถในการเปรียบเทียบ

หัวใจของการพิสูจน์ว่าราคาโอนเป็นไปตาม Arm's Length คือการหา "Comparable" หรือธุรกรรมอ้างอิงที่เปรียบเทียบได้ โดยต้องพิจารณาปัจจัยความสามารถในการเปรียบเทียบ (Comparability Factors) ดังนี้:

3.2 Tested Party — การเลือกฝ่ายที่ทดสอบ

ในการทดสอบ Arm's Length โดยใช้วิธี TNMM (วิธีที่ใช้บ่อยที่สุด) จำเป็นต้องเลือก Tested Party ซึ่งโดยทั่วไปคือฝ่ายที่มีฟังก์ชันง่ายกว่าและมีข้อมูลเปรียบเทียบมากกว่า (Less Complex Party) เช่น บริษัทผู้ผลิตตามสัญญา (Contract Manufacturer) หรือบริษัทจัดจำหน่ายที่ซื้อและขายต่อ (Limited Risk Distributor) แทนที่จะเลือกบริษัทแม่ที่มีทรัพย์สินทางปัญญาและรับความเสี่ยงสูง

4. TP Methods — 5 วิธีคำนวณราคาโอน Transfer Pricing Methods — The Five Approved Methods

กฎหมาย Transfer Pricing ไทยยอมรับ 5 วิธีหลักซึ่งสอดคล้องกับ OECD Transfer Pricing Guidelines ในการพิสูจน์ว่าราคาโอนเป็นไปตาม Arm's Length Principle:

1

Comparable Uncontrolled Price (CUP)

วิธีราคาตลาดเปรียบเทียบ

เปรียบเทียบราคาในธุรกรรมที่ควบคุม (Controlled) กับธุรกรรมระหว่างบุคคลอิสระ (Uncontrolled) ที่มีลักษณะใกล้เคียงกัน ถือเป็นวิธีที่น่าเชื่อถือที่สุดหากมีข้อมูลเปรียบเทียบที่แม่นยำ

2

Resale Price Method (RPM)

วิธีราคาขายต่อ

คำนวณจากราคาที่ผู้ซื้อขายต่อให้บุคคลอิสระ หักด้วย Gross Margin ที่เหมาะสม เหมาะสำหรับกิจการจัดจำหน่ายที่ไม่ได้เพิ่มมูลค่าสินค้ามากนัก

3

Cost Plus Method (CPM)

วิธีต้นทุนบวกกำไร

คำนวณจากต้นทุนของผู้จำหน่ายบวกด้วย Mark-up ที่เหมาะสม เหมาะสำหรับกิจการผลิตหรือให้บริการภายในกลุ่ม ซึ่งมีต้นทุนที่ชัดเจนและวัดได้

4

Transactional Net Margin Method (TNMM)

วิธีอัตรากำไรสุทธิ

เปรียบเทียบอัตรากำไรสุทธิ (Net Profit Margin) ของ Tested Party กับบริษัทที่เปรียบเทียบได้ วิธีนี้ยืดหยุ่นที่สุดและใช้บ่อยที่สุดในทางปฏิบัติ

5

Profit Split Method

วิธีการแบ่งกำไร

แบ่งกำไรรวมของกลุ่มตามสัดส่วนการมีส่วนร่วมของแต่ละฝ่าย เหมาะสำหรับธุรกรรมที่ซับซ้อน โดยเฉพาะกรณีที่ทั้งสองฝ่ายมีทรัพย์สินทางปัญญาที่มีคุณค่าสูง

การเลือกวิธีที่เหมาะสม (Most Appropriate Method)

กฎหมายไทยไม่ได้กำหนดลำดับความสำคัญของวิธีแบบตายตัว แต่กำหนดให้ผู้เสียภาษีเลือก "Most Appropriate Method" ซึ่งเป็นวิธีที่เหมาะสมที่สุดสำหรับลักษณะของธุรกรรมนั้น โดยพิจารณาจากความสามารถในการเปรียบเทียบ คุณภาพของข้อมูลที่มีอยู่ และลักษณะหน้าที่และความเสี่ยงของแต่ละฝ่าย ทั้งนี้ สอดคล้องกับแนวทาง OECD Transfer Pricing Guidelines 2022

5. Documentation Requirements Transfer Pricing Documentation Requirements

กฎหมาย Transfer Pricing ไทยกำหนดให้บริษัทที่มีคุณสมบัติตามเกณฑ์ต้องจัดทำเอกสาร TP ตามมาตรฐาน 3 ระดับ (Three-Tiered Documentation Approach) ซึ่งสอดคล้องกับ BEPS Action 13:

5.1 Local File (ไฟล์ระดับกิจการ)

Local File จัดทำในระดับบริษัทแต่ละแห่งในประเทศไทย ประกอบด้วย:

  1. ข้อมูลองค์กรและโครงสร้าง: ผังองค์กร โครงสร้างกลุ่มบริษัท หน้าที่และความรับผิดชอบ
  2. Functional Analysis: การวิเคราะห์หน้าที่ (Functions) ทรัพย์สิน (Assets) และความเสี่ยง (Risks) ที่แต่ละฝ่ายรับ
  3. รายละเอียดธุรกรรม: ประเภทธุรกรรม มูลค่า เงื่อนไข และ Related Party ที่เกี่ยวข้อง
  4. การวิเคราะห์ Comparability: ข้อมูลเปรียบเทียบที่ใช้และเหตุผลในการเลือกวิธี TP
  5. การพิสูจน์ Arm's Length: การแสดงว่าราคาโอนที่ใช้เป็นไปตาม Arm's Length Principle

5.2 Master File (ไฟล์ระดับกลุ่ม)

Master File จัดทำในระดับกลุ่มบริษัท ครอบคลุมข้อมูลภาพรวมของกลุ่ม ได้แก่ โครงสร้างองค์กร ธุรกิจและกลยุทธ์ของกลุ่ม ห่วงโซ่มูลค่า (Value Chain) การจัดสรรกำไรและรายได้ สัญญาทางการเงินภายในกลุ่ม และนโยบาย Transfer Pricing ของกลุ่ม ทั้งนี้ บริษัทที่เป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มที่มีรายได้รวมตั้งแต่ 28,000 ล้านบาทต่อปีต้องจัดทำ Master File

5.3 Country-by-Country Report (CbCR)

Country-by-Country Report (รายงานข้อมูลรายประเทศ) บังคับสำหรับกลุ่มบริษัทข้ามชาติที่มีรายได้รวมตั้งแต่ 28,000 ล้านบาทต่อปี โดยบริษัทแม่ไทยต้องยื่น CbCR ต่อกรมสรรพากร และบริษัทลูกในไทยที่บริษัทแม่อยู่ต่างประเทศต้องยื่น CbCR Notification แทน โดยรายงานนี้แสดงการกระจายรายได้ กำไร ภาษี และสินทรัพย์ของกลุ่มในแต่ละประเทศ

ระยะเวลาการจัดเก็บเอกสาร

เอกสาร Transfer Pricing ทั้งหมดต้องจัดเก็บไว้ไม่น้อยกว่า 5 ปีนับจากวันยื่นแบบภาษีเงินได้ เพื่อให้พร้อมสำหรับการตรวจสอบของกรมสรรพากร หากถูกเรียกตรวจสอบ TP และไม่มีเอกสารพิสูจน์ กรมสรรพากรมีสิทธิประเมินภาษีเพิ่มโดยใช้วิธีที่กรมสรรพากรเห็นว่าเหมาะสม

6. TP Disclosure Form TP Disclosure Form — แบบแสดงข้อมูลราคาโอน

บริษัทที่มีคุณสมบัติตามเกณฑ์ต้องยื่น TP Disclosure Form (แบบ TP) พร้อมกับแบบภาษีเงินได้นิติบุคคล (ภ.ง.ด. 50) ภายใน 150 วันนับจากวันสุดท้ายของรอบบัญชีภาษี เกณฑ์บังคับยื่นแบบ TP:

เกณฑ์ รายละเอียด ข้อผูกพัน
รายได้จากการขายหรือรายรับ ตั้งแต่ 200 ล้านบาทต่อรอบบัญชี ยื่นแบบ TP บังคับ
มีธุรกรรมกับ Related Parties ธุรกรรมใดๆ ที่เกิดขึ้นในรอบบัญชีนั้น ระบุรายละเอียดในแบบ TP
Master File กลุ่มที่มีรายได้รวมตั้งแต่ 28,000 ล้านบาท ยื่น Master File ภายใน 12 เดือน
Country-by-Country Report กลุ่มที่มีรายได้รวมตั้งแต่ 28,000 ล้านบาท ยื่น CbCR ภายใน 12 เดือน

ข้อมูลที่ต้องระบุในแบบ TP

แบบ TP กำหนดให้บริษัทต้องเปิดเผยข้อมูลต่อไปนี้สำหรับธุรกรรมแต่ละประเภทกับแต่ละ Related Party:

7. Penalties — บทลงโทษและความเสี่ยง Penalties & Risks for Non-Compliance

การไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย Transfer Pricing ของไทยมีความเสี่ยงทางกฎหมายและการเงินที่สำคัญ ซึ่งแบ่งออกเป็นหลายระดับ:

7.1 การปรับราคาโอน (TP Adjustment)

หากกรมสรรพากรพบว่าราคาโอนไม่เป็นไปตาม Arm's Length Principle กรมสรรพากรมีอำนาจปรับราคาโอนใหม่และคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคลเพิ่มเติม โดยใช้ราคาที่กรมสรรพากรเห็นว่าเป็น Arm's Length Price ผลลัพธ์คือบริษัทต้องชำระภาษีเพิ่มพร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม อาจมีมูลค่าสูงมากหากธุรกรรมมีมูลค่าสูง

7.2 เบี้ยปรับและเงินเพิ่ม

7.3 ความเสี่ยงด้านโทษทางอาญา

หากพิสูจน์ได้ว่าการกำหนดราคาโอนที่ไม่เป็น Arm's Length เกิดจากเจตนาหลีกเลี่ยงภาษี ผู้กระทำอาจมีความผิดตามประมวลรัษฎากร มาตรา 37 ซึ่งกำหนดโทษจำคุกไม่เกิน 7 ปี และปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ทั้งนี้โทษทางอาญาในทางปฏิบัติพบได้ไม่บ่อย แต่ความเสี่ยงยังคงมีอยู่

ข้อควรระวังสำคัญ

กรมสรรพากรมีระยะเวลาในการประเมินภาษีย้อนหลัง 5 ปีนับจากวันยื่นแบบ (กรณีทั่วไป) และถึง 10 ปีในกรณีที่มีการหลีกเลี่ยงภาษีโดยเจตนา ดังนั้นการไม่มีเอกสาร TP หรือมีเอกสารไม่ครบถ้วนในอดีต อาจก่อให้เกิดความรับผิดทางภาษีที่มีนัยสำคัญ

8. คำถามที่พบบ่อย Frequently Asked Questions (FAQ)

Q1: Transfer Pricing คืออะไร และใครต้องปฏิบัติตามกฎหมาย TP ไทย?

Transfer Pricing (ราคาโอน) คือราคาที่กิจการในกลุ่มเดียวกัน (Related Parties) ใช้ในธุรกรรมระหว่างกัน กฎหมาย TP ไทยตามพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ 47) พ.ศ. 2561 บังคับใช้กับบริษัทที่มีรายได้ตั้งแต่ 200 ล้านบาทต่อปีและมีธุรกรรมกับ Related Parties ทั้งในประเทศและต่างประเทศ

Q2: Arm's Length Principle คืออะไร?

Arm's Length Principle หลักราคาตลาด คือหลักการที่กำหนดว่าธุรกรรมระหว่างกิจการที่เกี่ยวข้องกันต้องใช้ราคาและเงื่อนไขที่เทียบเท่ากับที่บุคคลอิสระในตลาดจะตกลงกัน เพื่อป้องกันการโยกย้ายกำไรไปยังประเทศที่มีอัตราภาษีต่ำกว่า บัญญัติไว้ในประมวลรัษฎากร มาตรา 71 ทวิ

Q3: วิธี Transfer Pricing ที่ยอมรับในไทยมีกี่วิธี?

กฎหมายไทยยอมรับ 5 วิธีหลัก ได้แก่ (1) CUP เปรียบราคากับธุรกรรมระหว่างบุคคลอิสระ (2) RPM คิดจากราคาขายต่อหักมาร์จิ้น (3) CPM คิดจากต้นทุนบวกกำไร (4) TNMM เปรียบเทียบอัตรากำไรสุทธิ ซึ่งเป็นวิธีที่ใช้บ่อยที่สุดในทางปฏิบัติ (5) Profit Split แบ่งกำไรตามการมีส่วนร่วม

Q4: เอกสาร Transfer Pricing ที่ต้องจัดทำตามกฎหมายไทยมีอะไรบ้าง?

บริษัทที่มีรายได้ตั้งแต่ 200 ล้านบาทต่อปีและมีธุรกรรมกับ Related Parties ต้องจัดทำ: (1) TP Disclosure Form ยื่นพร้อมแบบภาษีเงินได้นิติบุคคล (2) Local File รายละเอียดธุรกรรม TP แต่ละรายการ สำหรับกลุ่มที่มีรายได้รวมตั้งแต่ 28,000 ล้านบาท ต้องจัดทำเพิ่มเติม (3) Master File และ (4) Country-by-Country Report

Q5: บทลงโทษ Transfer Pricing ในประเทศไทยมีอะไรบ้าง?

บทลงโทษ TP ในไทยครอบคลุม: (1) การปรับราคาโอนและเก็บภาษีเพิ่มตามราคา Arm's Length ที่กรมสรรพากรกำหนด (2) เบี้ยปรับ 100-200% ของภาษีที่ต้องชำระเพิ่ม ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 22 และ 26 (3) เงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนตามมาตรา 27 (4) ค่าปรับสำหรับการไม่ส่งเอกสาร [ต้องยืนยันมาตรา] และ (5) โทษทางอาญาหากมีเจตนาหลีกเลี่ยงภาษีตามมาตรา 37

เอกสารอ้างอิง / References

  1. ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ทวิ (4) และมาตรา 71 ทวิ
  2. พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ 47) พ.ศ. 2561
  3. ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีเงินได้ (ฉบับที่ 400) กำหนดหลักเกณฑ์ การจัดทำเอกสาร TP
  4. OECD Transfer Pricing Guidelines for Multinational Enterprises and Tax Administrations 2022
  5. กรมสรรพากร — www.rd.go.th
  6. OECD BEPS Action 13: Transfer Pricing Documentation and Country-by-Country Reporting
  7. คณะกรรมการจัดทำมาตรฐานการบัญชี — มาตรฐานการบัญชีที่เกี่ยวกับ Related Party Disclosures

บทความที่เกี่ยวข้อง (Related Articles)

Disclaimer / ข้อจำกัดความรับผิด

ภาษาไทย: บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ทางวิชาการและให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น มิใช่ความเห็นทางกฎหมายหรือภาษีเฉพาะเรื่องสำหรับกรณีใดกรณีหนึ่ง ผู้อ่านควรปรึกษาที่ปรึกษากฎหมายและผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีก่อนนำข้อมูลไปใช้ประกอบการตัดสินใจ ผู้เขียนและ Legal Advance Solution Co., Ltd. ไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายใดๆ ที่อาจเกิดขึ้นจากการนำเนื้อหาในบทความนี้ไปใช้โดยไม่ได้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

English: This article is prepared solely for academic and general informational purposes. It does not constitute legal or tax advice for any specific matter. Readers should consult qualified legal counsel and tax advisors before acting on any information contained herein. The author and Legal Advance Solution Co., Ltd. disclaim all liability for any loss or damage arising from reliance on the contents of this article without professional consultation.

© 2026 Thundthornthep Yamoutai, Ph.D. — Legal Advance Solution Co., Ltd. (LAS) — All Rights Reserved.

Back to Knowledge Hub
ดูบทความและบล็อกทั้งหมด / View All Content →