ธันย์ธรณ์เทพ แย้มอุทัย, Ph.D. | LAS Legal | 3 เมษายน 2569
ธุรกิจที่เติบโตมักมีทรัพย์สินทางปัญญา (IP) เป็นสินทรัพย์ที่มีค่าที่สุด — ชื่อแบรนด์ โลโก้ สูตร ซอฟต์แวร์ การออกแบบ แต่หลายธุรกิจละเลยการคุ้มครอง IP จนกว่าจะถูกละเมิด ซึ่งมักจะสายเกินไป
| ประเภท | คุ้มครองอะไร | กฎหมาย | ระยะเวลา |
|---|---|---|---|
| เครื่องหมายการค้า (Trademark) | ชื่อ โลโก้ สโลแกน ที่ใช้แยกแยะสินค้า/บริการ | พระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534 | 10 ปี (ต่ออายุได้ไม่จำกัด) |
| สิทธิบัตร (Patent) | สิ่งประดิษฐ์ กรรมวิธีผลิตใหม่ | พระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. 2522 | 20 ปี |
| อนุสิทธิบัตร (Petty Patent) | สิ่งประดิษฐ์ที่มีการพัฒนาเพียงเล็กน้อย | พระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. 2522 | 6 ปี (ต่อได้ 2 ครั้ง ครั้งละ 2 ปี) |
| ลิขสิทธิ์ (Copyright) | งานสร้างสรรค์ วรรณกรรม ซอฟต์แวร์ งานศิลปะ | พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 | ตลอดอายุผู้สร้างสรรค์ + 50 ปี |
ตามพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534 มาตรา 6 เครื่องหมายการค้าที่จะจดทะเบียนได้ต้องมีลักษณะบ่งเฉพาะ (Distinctiveness) ไม่ต้องห้ามตามกฎหมาย และไม่เหมือนหรือคล้ายกับเครื่องหมายของผู้อื่นที่จดทะเบียนไว้แล้ว การจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าให้สิทธิแต่เพียงผู้เดียว (Exclusive Right) ในการใช้เครื่องหมายกับสินค้าหรือบริการที่จดทะเบียนไว้
ปัญหาที่พบบ่อยที่สุดคือ พนักงานหรือ Freelancer สร้างสรรค์งานให้บริษัท แต่ไม่มีข้อตกลงเรื่องความเป็นเจ้าของ IP อย่างชัดเจน
ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 มาตรา 9 งานที่ลูกจ้างสร้างสรรค์ขึ้นโดยการจ้างแรงงาน ลิขสิทธิ์เป็นของลูกจ้าง เว้นแต่จะตกลงกันเป็นอย่างอื่น นายจ้างมีเพียงสิทธิเผยแพร่งานนั้นตามวัตถุประสงค์ของการจ้าง ดังนั้น หากต้องการให้ลิขสิทธิ์เป็นของบริษัท ต้องระบุในสัญญาจ้างอย่างชัดเจน
ตามพระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. 2522 มาตรา 11 สิ่งประดิษฐ์ที่ลูกจ้างทำขึ้นโดยผลแห่งสัญญาจ้าง สิทธิขอรับสิทธิบัตรเป็นของนายจ้าง เว้นแต่สัญญาจ้างจะกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น ซึ่งตรงข้ามกับลิขสิทธิ์
ทรัพย์สินทางปัญญาคือมูลค่าที่แท้จริงของธุรกิจในยุคปัจจุบัน การจดทะเบียน IP ตั้งแต่เนิ่น ๆ และมีข้อตกลง IP Assignment ที่ชัดเจนในทุกสัญญาจ้าง จะปกป้องธุรกิจจากการสูญเสียสินทรัพย์ที่มีค่าที่สุด
Disclaimer: บทความนี้จัดทำเพื่อวัตถุประสงค์ทางวิชาการและให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะราย ผู้อ่านควรปรึกษาที่ปรึกษากฎหมายก่อนตัดสินใจดำเนินการใด ๆ