LAS UP

Cross-Border Business — FBA BOI และกฎหมายข้ามพรมแดน

ธันย์ธรณ์เทพ แย้มอุทัย, Ph.D. | LAS Legal | 3 เมษายน 2569

ธุรกิจไทยที่พร้อมขยายไปต่างประเทศ หรือบริษัทต่างชาติที่ต้องการเข้ามาทำธุรกิจในไทย ต้องเข้าใจกฎหมายที่ควบคุมการลงทุนข้ามพรมแดน การไม่รู้กฎอาจทำให้ธุรกิจผิดกฎหมายตั้งแต่วันแรกโดยไม่รู้ตัว โดยเฉพาะ Foreign Business Act (FBA) ที่มีโทษอาญาสำหรับผู้ฝ่าฝืน

บทความนี้อธิบาย FBA 3 บัญชี สิทธิประโยชน์ BOI Treaty of Amity กระบวนการขอใบอนุญาตทำงาน และการเลือกโครงสร้างระหว่างสาขา สำนักงานตัวแทน และบริษัทลูก

พระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 (FBA)

นิยาม "คนต่างด้าว" ตาม FBA

ตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 มาตรา 4 "คนต่างด้าว" ครอบคลุมทั้งบุคคลธรรมดาที่ไม่มีสัญชาติไทย และนิติบุคคลในกรณีดังนี้:

นิติบุคคลที่จดทะเบียนในต่างประเทศ
นิติบุคคลที่จดทะเบียนในไทย แต่มีหุ้นส่วนหรือผู้ถือหุ้นเป็นคนต่างด้าว ตั้งแต่ร้อยละ 50 ขึ้นไป หรือมีทุนของคนต่างด้าวตั้งแต่กึ่งหนึ่งขึ้นไป
ห้างหุ้นส่วนที่หุ้นส่วนผู้จัดการหรือผู้รับผิดชอบในการจัดการเป็นคนต่างด้าว

🔴 High Risk — Nominee Structure (ความเสี่ยงสูง)

การใช้คนไทยเป็น Nominee ถือหุ้นแทนชาวต่างชาติ เพื่อให้ดูเหมือนบริษัทไทยแต่จริง ๆ คนต่างชาติควบคุมอยู่ เป็นการฝ่าฝืน FBA มาตรา 36 มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 1 ล้านบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

Option A: ขอ Foreign Business License ถ้าธุรกิจอยู่ใน FBA Schedule 3

Option B: ขอ BOI Promotion เพื่อได้สิทธิถือหุ้น 100% อย่างถูกกฎหมาย

FBA 3 บัญชี — ธุรกิจที่ควบคุม

บัญชี	ระดับการห้าม	ตัวอย่างธุรกิจ	ทางออก
บัญชี 1	ห้ามคนต่างด้าวประกอบกิจการโดยเด็ดขาด ไม่มีข้อยกเว้น	- หนังสือพิมพ์ วิทยุ โทรทัศน์ - ทำนา ทำสวน ทำไร่ ทำป่า - ทำการประมงในน่านน้ำไทย - ค้าที่ดิน (อสังหาริมทรัพย์โดยตรง) - งานแกะสลักไม้ เครื่องปั้นดินเผาไทย	ไม่มีทางออก — ต้องใช้พันธมิตรไทย 100%
บัญชี 2	อนุญาตเมื่อได้รับอนุมัติจากคณะรัฐมนตรี โดยมีคณะกรรมการ FBC เป็นผู้เสนอ	- ผลิตและค้าอาวุธ กระสุน - ขนส่งทางอากาศภายในประเทศ - ขนส่งทางบกภายในประเทศ (บางประเภท) - ค้าของเก่า วัตถุโบราณ - ธุรกิจการตัดไม้และทำสวนป่า	ยื่นขออนุมัติ ครม. — ใช้เวลานานมาก ไม่แน่นอน
บัญชี 3	อนุญาตเมื่อได้รับใบอนุญาตจากอธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้า โดยความเห็นชอบของคณะกรรมการ FBC	- ค้าปลีก ค้าส่ง (ขนาดทุนต่ำกว่าเกณฑ์) - บัญชี กฎหมาย สถาปัตยกรรม - วิศวกรรม โฆษณา - ก่อสร้าง บริการท่องเที่ยว - บริการอาหารและเครื่องดื่ม	ยื่นขอ FBL ต่ออธิบดี — ใช้เวลา 60–90 วัน

Foreign Business License (FBL) — การขออนุญาต

สำหรับธุรกิจใน FBA บัญชี 3 บริษัทต่างชาติสามารถยื่นขอ FBL ต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า โดยต้องแสดงให้เห็นว่าธุรกิจนั้น:

ใช้เทคโนโลยีหรือเงินทุนสูง
จ้างแรงงานไทยในสัดส่วนที่เหมาะสม
ถ่ายทอดเทคโนโลยีให้แก่คนไทย
มีประโยชน์ต่อการพัฒนาเศรษฐกิจของไทย

BOI — คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน

BOI คืออะไรและให้สิทธิประโยชน์อะไรบ้าง

ตามพระราชบัญญัติส่งเสริมการลงทุน พ.ศ. 2520 และฉบับที่แก้ไขเพิ่มเติม BOI ให้สิทธิประโยชน์แก่กิจการที่ได้รับส่งเสริมในหลายมิติ:

ประเภทสิทธิประโยชน์	รายละเอียด
ภาษีเงินได้นิติบุคคล (CIT)	ยกเว้น CIT สูงสุด 8 ปี (หรือลดหย่อน 50% อีก 5 ปี ขึ้นอยู่กับประเภทกิจการและโซน)
อากรขาเข้าเครื่องจักร	ยกเว้นหรือลดหย่อนอากรขาเข้าเครื่องจักรและอุปกรณ์
อากรขาเข้าวัตถุดิบ	ยกเว้นหรือลดหย่อนอากรขาเข้าวัตถุดิบสำหรับผลิตเพื่อส่งออก
การถือหุ้น 100%	อนุญาตให้คนต่างด้าวถือหุ้นได้ 100% แม้อยู่ใน FBA บัญชี 3
การครอบครองที่ดิน	อนุญาตให้ถือครองที่ดินสำหรับโครงการที่ได้รับส่งเสริม
ใบอนุญาตทำงาน	อำนวยความสะดวกในการขอ Work Permit และ Visa สำหรับผู้เชี่ยวชาญ

ประเภทกิจการที่ BOI ส่งเสริม

BOI จัดกิจการที่ส่งเสริมตาม Activity Group หลัก ๆ ได้แก่:

กลุ่มเกษตรและแปรรูปอาหาร: เกษตรกรรมสมัยใหม่ Biotech อาหารแปรรูป
กลุ่มอุตสาหกรรมเบา: สิ่งทอ เครื่องนุ่งห่ม เฟอร์นิเจอร์
กลุ่มอุตสาหกรรมหนักและโครงสร้างพื้นฐาน: ปิโตรเคมี เหล็ก ซีเมนต์
กลุ่มอิเล็กทรอนิกส์และเครื่องใช้ไฟฟ้า: Semiconductor Hard Disk EV
กลุ่มบริการ: Data Center, Cloud, R&D, Software
กลุ่ม EEC (Eastern Economic Corridor): 12 อุตสาหกรรมเป้าหมายได้สิทธิประโยชน์เพิ่มเติม

ขั้นตอนการขอ BOI

Step 1: ยื่นคำขอรับการส่งเสริมทางออนไลน์ที่ BOI e-Investment Portal พร้อมเอกสารประกอบ
Step 2: เจ้าหน้าที่ BOI พิจารณาและอาจนัดประชุม
Step 3: ได้รับบัตรส่งเสริมการลงทุน (BOI Certificate)
Step 4: ต้องเริ่มดำเนินการและแจ้งเปิดดำเนินการภายในเวลาที่กำหนด
ระยะเวลา: โดยทั่วไป 40–60 วันนับแต่ยื่นคำขอครบถ้วน

Treaty of Amity — สิทธิพิเศษสำหรับนักลงทุนอเมริกัน

สิทธิที่บริษัทอเมริกันได้รับ

สนธิสัญญาทางไมตรีและความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจระหว่างราชอาณาจักรไทยกับสหรัฐอเมริกา (Treaty of Amity and Economic Relations) พ.ศ. 2509 ให้สิทธิพิเศษแก่พลเมืองและนิติบุคคลสัญชาติอเมริกัน ในการ "ถือหุ้นได้ถึง 100% และดำเนินธุรกิจได้อย่างเสมอภาคกับบริษัทไทย" ในธุรกิจส่วนใหญ่

ธุรกิจที่ Treaty of Amity ยังไม่คุ้มครอง

แม้จะใช้สิทธิตาม Treaty of Amity ก็ยังมีธุรกิจที่ต้องขออนุมัติหรือห้ามเข้าลงทุน:

การสื่อสาร การขนส่ง (บางประเภท)
ธุรกิจที่เกี่ยวกับทรัพยากรธรรมชาติ
การธนาคาร (ต้องขอใบอนุญาตจาก ธปท.)
การค้าที่ดิน — ต้องขออนุมัติพิเศษ
ธุรกิจใน FBA บัญชี 1 — ห้ามเด็ดขาด ไม่มียกเว้น

กระบวนการขอรับรองตาม Treaty of Amity

บริษัทต้องยื่นคำขอต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เพื่อขอรับ "หนังสือรับรองสถานะ" ที่ยืนยันสิทธิตามสนธิสัญญา โดยต้องแสดงหลักฐานว่าผู้ถือหุ้นรายใหญ่เป็นพลเมืองสหรัฐฯ หรือบริษัทที่จดทะเบียนในสหรัฐฯ

ใบอนุญาตทำงาน (Work Permit) — คนต่างด้าว

หลักการพื้นฐาน

ตามพระราชบัญญัติการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2551 และพระราชกำหนดการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560 คนต่างด้าวต้องมีใบอนุญาตทำงาน (Work Permit) ก่อนเริ่มทำงานในไทย โทษสำหรับการทำงานโดยไม่มี Work Permit ปรับสูงสุด 100,000 บาท และอาจถูกเนรเทศ

อัตราส่วนพนักงานที่กำหนด (4:1 Rule)

โดยทั่วไป บริษัทต้องมีพนักงานไทย 4 คน ต่อชาวต่างชาติ 1 คน (อัตราส่วน 4:1) อย่างไรก็ตาม BOI Projects มักได้รับการยกเว้นหรือผ่อนผันกฎนี้สำหรับผู้เชี่ยวชาญบางประเภท

ประเภท Visa สำหรับนักธุรกิจ

ประเภท Visa	ลักษณะ	ระยะเวลา
Non-B (Business)	ทำงาน ลงทุน ประชุมธุรกิจ	1 ปี (ต่ออายุได้ทุกปี)
Non-B BOI Fast Track	สำหรับผู้เชี่ยวชาญในบริษัท BOI	2–4 ปี (ขึ้นอยู่กับเงื่อนไข)
LTR Visa (Long-Term Resident)	Visa พิเศษสำหรับผู้มีรายได้สูง นักลงทุน ผู้เชี่ยวชาญ	10 ปี (เงื่อนไขเฉพาะ)
Smart Visa	สำหรับผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีใน 12 อุตสาหกรรมเป้าหมาย	4 ปี

LTR Visa (Long-Term Resident Visa)

LTR Visa เป็นวีซ่าพิเศษที่ไทยออกแบบมาเพื่อดึงดูดนักลงทุนและผู้เชี่ยวชาญระดับสูง มี 4 ประเภท ได้แก่ Wealthy Global Citizen, Wealthy Pensioner, Work-From-Thailand Professional และ Highly Skilled Professional แต่ละประเภทมีเงื่อนไขด้านรายได้ทรัพย์สิน และคุณสมบัติเฉพาะ

Branch Office vs Representative Office vs Subsidiary

เปรียบเทียบ 3 โครงสร้าง

ประเด็น	Branch Office (สาขา)	Representative Office (สำนักงานตัวแทน)	Subsidiary (บริษัทลูก)
สถานะทางกฎหมาย	ไม่ใช่นิติบุคคลแยกต่างหาก เป็นส่วนหนึ่งของบริษัทแม่	ไม่ใช่นิติบุคคลแยกต่างหาก จำกัดการทำกิจกรรม	นิติบุคคลแยกต่างหาก — บริษัทจำกัดไทย
กิจกรรมที่ทำได้	ทำธุรกิจได้เต็มรูปแบบ รับรายได้ในไทยได้	ทำกิจกรรม Non-Commercial เท่านั้น เช่น ติดต่อประสานงาน วิจัยตลาด	ทำธุรกิจได้เต็มรูปแบบ ขึ้นอยู่กับสัดส่วนหุ้นและ FBA
ความรับผิดของบริษัทแม่	บริษัทแม่รับผิดชอบทุกหนี้สินของสาขา	บริษัทแม่รับผิดชอบ	บริษัทแม่รับผิดจำกัดตามสัดส่วนหุ้น
ภาษี	เสีย CIT จากรายได้ในไทย Branch Profit Tax 10% เมื่อโอนกำไรกลับ	ไม่มีรายได้ ไม่มี CIT แต่มีค่าใช้จ่าย	เสีย CIT 20% จากกำไรสุทธิ WHT 10% เมื่อจ่ายเงินปันผล
FBA ข้อจำกัด	ยังอยู่ภายใต้ FBA	มักได้รับยกเว้น FBA เพราะไม่ทำธุรกิจ	ต้องปฏิบัติตาม FBA ขึ้นอยู่กับสัดส่วนการถือหุ้น
เหมาะกับ	บริษัทที่ต้องการดำเนินธุรกิจในไทยแต่ไม่ต้องการตั้งบริษัทแยก	บริษัทที่ต้องการ Market Research หรือ Liaison เท่านั้น	การลงทุนระยะยาว ต้องการความยืดหยุ่นสูงสุด

สรุปข้อดีและข้อเสีย

Branch Office: เหมาะสำหรับบริษัทต่างชาติที่ต้องการ Presence ในไทยโดยไม่ตั้งบริษัทแยก แต่ความรับผิดของบริษัทแม่ไม่จำกัด และต้องจ่าย Branch Profit Tax 10% เมื่อโอนกำไรกลับบ้าน

Representative Office: เหมาะสำหรับการศึกษาตลาดหรือประสานงาน แต่ห้ามทำรายได้ หากทำธุรกิจจริงจะผิด FBA

Subsidiary: เหมาะสำหรับการลงทุนระยะยาว ให้ความยืดหยุ่นสูงสุด ความรับผิดจำกัด และสามารถขอ BOI ได้ แต่ต้องปฏิบัติตาม FBA ตามสัดส่วนผู้ถือหุ้น

ธุรกิจไทยขยายไปต่างประเทศ — สิ่งที่ต้องพิจารณา

โครงสร้างที่เหมาะสม

โครงสร้าง	ข้อดี	ข้อเสีย
สาขาต่างประเทศ	ง่าย ประหยัด รายได้รวมกับบริษัทแม่	ความรับผิดไม่จำกัด กฎหมายท้องถิ่นแตกต่างกัน
บริษัทลูกต่างประเทศ	จำกัดความรับผิด ยืดหยุ่นด้านภาษี	ซับซ้อนกว่า ต้องปฏิบัติตามกฎหมายท้องถิ่น
Offshore Holding Company	ประหยัดภาษี จัดโครงสร้าง Group ได้ดี	ต้นทุนการดูแลสูง อาจกระทบ Substance Rules

ภาษีระหว่างประเทศ — สิ่งที่ต้องรู้

อนุสัญญาภาษีซ้อน (Double Tax Agreement - DTA): ไทยมี DTA กับกว่า 60 ประเทศ ช่วยลดภาระภาษีซ้อน ควรตรวจสอบ DTA กับประเทศเป้าหมายก่อนวางโครงสร้าง
Transfer Pricing: ธุรกรรมระหว่างบริษัทในกลุ่มต้องเป็นราคาตลาด (Arm's Length) หน่วยงานภาษีอาจตรวจสอบและปรับราคา
Permanent Establishment (PE): หากมีสถานประกอบการถาวรในต่างประเทศ อาจต้องเสียภาษีในประเทศนั้น
การควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน: ตามพระราชบัญญัติควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน พ.ศ. 2485 การโอนเงินออกนอกประเทศมีเงื่อนไขที่ต้องปฏิบัติตาม

🟡 Risk Assessment — Transfer Pricing (Medium Risk)

บริษัทไทยที่มีธุรกรรมกับบริษัทในเครือต่างประเทศต้องจัดทำเอกสาร Transfer Pricing Documentation ตามกฎหมายภาษีอากรไทย หากไม่มีเอกสารที่เพียงพอ กรมสรรพากรอาจปรับราคาธุรกรรมได้

FBA vs BOI vs Treaty — เลือกเส้นทางไหน?

สถานการณ์	เส้นทางแนะนำ	เหตุผล
บริษัทอเมริกันต้องการถือหุ้น 100% โดยเร็ว	Treaty of Amity	ไม่ต้องรอ BOI เพียงขอ Certificate
ต้องการสิทธิประโยชน์ภาษีสูงสุด	BOI	ยกเว้น CIT สูงสุด 8 ปี + สิทธิอื่นๆ
ธุรกิจใน FBA บัญชี 3 ไม่ได้ BOI	Foreign Business License	ขออนุมัติอธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้า
ต้องการ Presence เร็ว ยังไม่แน่ใจจะอยู่ระยะยาว	Representative Office	ง่าย เร็ว แต่จำกัดกิจกรรม
ธุรกิจใน FBA บัญชี 1	Partnership กับพันธมิตรไทย 100%	ไม่มีทางเลือกอื่น

FAQ — Cross-Border Business และ FBA

Q1: บริษัทจดทะเบียนในไทยโดยต่างชาติถือหุ้น 49% ยังต้องขอ FBL ไหม?

ไม่ต้องขอ FBL เพราะสัดส่วนหุ้นต่างชาติน้อยกว่า 50% บริษัทจึงไม่เข้าข่าย "คนต่างด้าว" ตาม FBA อย่างไรก็ตาม ต้องระวังไม่ให้คนต่างชาติถือหุ้น Preferred ที่มีสิทธิออกเสียงสูงกว่าหรือควบคุมได้เกินสัดส่วน เพราะอาจถือว่าเป็น Nominee และผิด FBA

Q2: BOI ใช้เวลาอนุมัตินานแค่ไหน?

โดยทั่วไป 40–60 วันทำการนับแต่ยื่นเอกสารครบถ้วน สำหรับโครงการ EEC หรือโครงการขนาดใหญ่อาจมี Fast Track พิเศษ ควรยื่นก่อนเริ่มดำเนินการอย่างน้อย 3–6 เดือน

Q3: Representative Office ขายสินค้าในไทยได้ไหม?

ไม่ได้ Representative Office ทำได้เฉพาะกิจกรรม Non-Commercial เช่น รับคำสั่งซื้อแล้วส่งต่อไปที่บริษัทแม่ ศึกษาตลาด ติดต่อประสานงาน และจัดหาสินค้าให้บริษัทแม่ หากรับเงิน รับคำสั่งซื้อเอง หรือต่อรองสัญญาเอง อาจผิด FBA ได้

Q4: แรงงานต่างชาติในตำแหน่งไหนที่ต้องมี Work Permit?

แทบทุกตำแหน่งที่ทำงานจริงในไทยต้องมี Work Permit ยกเว้นการเยี่ยมชม ประชุม หรือสัมมนาระยะสั้น (ไม่เกิน 90 วัน ตามเงื่อนไข) แม้แต่ CEO ต่างชาติที่อาศัยและทำงานในไทยก็ต้องมี Work Permit ด้วยเช่นกัน

Q5: บริษัทไทยตั้งบริษัทลูกในต่างประเทศต้องแจ้งอะไรหน่วยงานไทยบ้าง?

การโอนเงินออกนอกประเทศต้องผ่านธนาคารพาณิชย์และปฏิบัติตามกฎควบคุมเงินตราต่างประเทศของธนาคารแห่งประเทศไทย นอกจากนี้ รายได้จากต่างประเทศที่โอนกลับมาต้องรายงานและเสียภาษีตามกฎหมายไทย บริษัทที่เป็น Holding Company ต้องระวังกฎ CFC (Controlled Foreign Corporation) หากประเทศที่ไปลงทุนมีกฎหมายนั้น

FBA บัญชีสาม — 43 ประเภทธุรกิจที่ควบคุม

FBA บัญชีสามประกอบด้วยธุรกิจที่คนต่างด้าวประกอบได้เมื่อได้รับใบอนุญาต (FBL) จากอธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้า โดยมีการแบ่งกลุ่มธุรกิจตามลักษณะดังนี้

กลุ่มที่ 1 — การค้า

ค้าปลีก (Retail) ที่ทุนขั้นต่ำต่ำกว่า 100 ล้านบาท หรือต่อร้านต่ำกว่า 20 ล้านบาท
ค้าส่ง (Wholesale) ที่ทุนขั้นต่ำต่ำกว่า 100 ล้านบาทต่อแห่ง
การขายอาหารและเครื่องดื่ม (ร้านอาหาร ภัตตาคาร)

กลุ่มที่ 2 — บริการ

บริการบัญชีและการตรวจสอบบัญชี
บริการด้านกฎหมาย (Law Services)
บริการด้านสถาปัตยกรรมและการออกแบบ
บริการด้านวิศวกรรม
บริการก่อสร้าง (Construction)
บริการนายหน้า (Brokerage)
บริการประมูล (Auction)
บริการโฆษณา (Advertising)
บริการโรงแรมที่ไม่รวมบริการจัดการ
บริการมัคคุเทศก์และท่องเที่ยว
บริการขายอาหารและเครื่องดื่ม
บริการการเพาะปลูก
บริการเลี้ยงสัตว์
บริการป่าไม้
บริการประมง

กลุ่มที่ 3 — บริการอื่นๆ ที่ไม่ได้ระบุในบัญชีหนึ่งและสอง

หมายเหตุ: รายการทั้งหมดในบัญชีสามมีทั้งหมด 21 ประเภทตามกฎกระทรวงที่ออกตาม FBA บางประเภทได้รับการยกเว้นสำหรับกิจการที่ได้รับ BOI หรืออยู่ภายใต้สนธิสัญญาทวิภาคี ควรตรวจสอบรายการล่าสุดจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้าโดยตรง เนื่องจากอาจมีการปรับปรุง

BOI Application Process — ขั้นตอนการยื่นขอรับการส่งเสริมฉบับสมบูรณ์

เอกสารที่ต้องเตรียมสำหรับการยื่นขอ BOI

หมวดเอกสาร	รายการ
เอกสารนิติบุคคล	หนังสือรับรองบริษัท + ข้อบังคับ + ทะเบียนผู้ถือหุ้นล่าสุด
แผนการลงทุน	Project Proposal แสดงรายละเอียดโครงการ มูลค่าลงทุน การจ้างงาน เทคโนโลยีที่ใช้
แผนการเงิน	Projected Financial Statements 5 ปี + แหล่งที่มาของเงินทุน
เทคโนโลยี	รายละเอียดเทคโนโลยีหรือนวัตกรรมที่จะนำมาใช้ในโครงการ
สิ่งแวดล้อม	รายงาน EIA (Environmental Impact Assessment) หากกิจการอยู่ในข่าย
ข้อมูลบุคลากร	แผนการจ้างงานไทย สัดส่วนแรงงานต่างชาติ แผนฝึกอบรมถ่ายทอดเทคโนโลยี

เกณฑ์พิจารณาของ BOI

มูลค่าการลงทุน: ขั้นต่ำตามประเภทกิจการ — บางประเภทขั้นต่ำ 1 ล้านบาท บางประเภทสูงกว่า
การจ้างงานไทย: ยิ่งจ้างงานไทยมาก ยิ่งได้คะแนนสูง
เทคโนโลยีและนวัตกรรม: กิจการที่ใช้เทคโนโลยีสูงหรือ R&D ได้สิทธิประโยชน์สูงกว่า
ที่ตั้งโครงการ: โครงการใน Zone 3 (จังหวัดชายแดนและห่างไกล) ได้สิทธิประโยชน์เพิ่มเติม
สิ่งแวดล้อม: กิจการที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมได้รับการพิจารณาสูงกว่า

Treaty of Amity — กระบวนการยื่นขอและข้อจำกัด

ขั้นตอนการขอรับรองสิทธิตาม Treaty of Amity

ขั้นตอน	รายละเอียด	ระยะเวลา
1. ตรวจสอบคุณสมบัติ	ผู้ถือหุ้นรายใหญ่ต้องเป็นพลเมืองสหรัฐฯ หรือบริษัทที่จดทะเบียนในสหรัฐฯ ในสัดส่วนไม่น้อยกว่า 50%	ก่อนยื่น
2. เตรียมหลักฐาน	Passport / เอกสารนิติบุคคลอเมริกัน, หนังสือรับรองจาก Notary Public, Apostille (รับรองความถูกต้อง)	1–3 สัปดาห์
3. ยื่นคำขอ	ยื่นต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า พร้อมเอกสารครบถ้วน	วันยื่น
4. รับหนังสือรับรอง	DBD ออก "หนังสือรับรองการได้รับสิทธิตามสนธิสัญญาทางไมตรี"	15–30 วันทำการ
5. ต่ออายุ	ต้องต่ออายุตามรอบการต่ออายุทะเบียนพาณิชย์ของบริษัท	ทุกปี

🟡 Risk: MEDIUM — Treaty of Amity Scope

สนธิสัญญาฯ ไม่ได้ยกเว้น FBA บัญชีหนึ่งทั้งหมด และมีการถกเถียงทางกฎหมายว่าครอบคลุมธุรกิจในบัญชีสองได้หรือไม่ หน่วยงานรัฐอาจตีความแตกต่างกัน ควรปรึกษาทนายความก่อนพึ่งพาสิทธิตามสนธิสัญญาสำหรับธุรกิจที่มีความไม่ชัดเจน

Work Permit — ประเภทและกระบวนการ

Work Permit ตามประเภทแรงงาน

ประเภทแรงงานต่างชาติ	Work Permit ที่ต้องใช้	เงื่อนไขเพิ่มเติม
พนักงานทั่วไป (General)	Work Permit มาตรฐาน ต่ออายุทุกปี	อัตราส่วน 4 ไทย : 1 ต่างชาติ
ผู้เชี่ยวชาญ BOI Projects	Work Permit + BOI Fast Track Non-B Visa	BOI อนุมัติสิทธิ์ — กระบวนการเร็วกว่า
ผู้บริหารระดับสูง (C-Suite)	Work Permit + Non-B Visa 1 ปี (ต่ออายุได้)	อาจต้องแสดงว่าตำแหน่งไม่มีคนไทยทำได้
ผู้เชี่ยวชาญ Smart Visa	Smart Visa (4 ปี) + ไม่ต้องมี Work Permit แยก	ต้องผ่านเกณฑ์คุณสมบัติ Smart Visa
Digital Nomad / LTR	LTR Visa (10 ปี) + Work From Thailand Permit	รายได้ขั้นต่ำ $80,000/ปี (Work-From-Thailand Category)

กระบวนการขอ Work Permit มาตรฐาน

ขั้นที่ 1: บริษัทยื่นขอ Non-B Visa ให้พนักงาน ณ สถานทูตไทยในประเทศต้นทาง
ขั้นที่ 2: พนักงานเดินทางเข้าไทยด้วย Non-B Visa
ขั้นที่ 3: ยื่นขอ Work Permit ที่กรมการจัดหางาน ภายใน 30 วัน นับแต่เดินทางถึง
ขั้นที่ 4: กรมการจัดหางานพิจารณา 5–7 วันทำการ
ขั้นที่ 5: ต่ออายุ Work Permit และ Visa ก่อนวันหมดอายุ (แนะนำล่วงหน้า 30–45 วัน)

สิ่งที่ต้องทำก่อนพนักงานต่างชาติเริ่มงาน:

ห้ามเริ่มทำงานโดยเด็ดขาดก่อนได้รับ Work Permit — แม้แต่วันเดียว เพราะโทษปรับสูงสุด 100,000 บาท และนายจ้างก็มีความผิดด้วยตามพระราชกำหนดการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560

อาชีพที่สงวนสำหรับคนไทย — ข้อห้ามที่ต้องรู้

นอกจาก FBA ที่ควบคุมประเภทธุรกิจ ยังมีอาชีพเฉพาะที่กฎหมายไทยสงวนไว้สำหรับคนไทยเท่านั้น คนต่างด้าวห้ามทำงานในอาชีพเหล่านี้แม้มี Work Permit ตามพระราชกฤษฎีกาออกตามความพระราชบัญญัติการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2551

กลุ่มอาชีพสงวน	ตัวอย่างอาชีพ
งานกรรมกร	การแบกหาม ขนย้ายสิ่งของ
งานเกษตรกรรม	การทำนา ทำสวน เลี้ยงสัตว์ ประมง (บางประเภท)
งานช่างไม้และก่อสร้าง	ช่างไม้ ช่างก่ออิฐ ช่างฉาบปูน (บางตำแหน่ง)
งานสื่อและบันเทิง	นักดนตรีไทย นาฏศิลป์ไทย
งานขายสินค้า	พนักงานขายหน้าร้านรายย่อย
วิชาชีพควบคุม	ทนายความ นักบัญชี วิศวกร สถาปนิก (ต้องผ่านใบอนุญาตไทย)

กฎหมายควบคุมอสังหาริมทรัพย์สำหรับต่างชาติ

คนต่างชาติมีข้อจำกัดในการถือครองอสังหาริมทรัพย์ในไทย ซึ่งกระทบโดยตรงกับบริษัทที่ต้องการมีที่ตั้งกิจการเป็นของตนเอง

ที่ดิน: คนต่างด้าวและบริษัทต่างด้าว (สัดส่วนต่างชาติ > 49%) ห้ามมีกรรมสิทธิ์ในที่ดิน ตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 86 — ต้องเช่าเท่านั้น
อาคารชุด (คอนโดมิเนียม): ต่างชาติถือครองได้ไม่เกิน 49% ของพื้นที่ทั้งอาคาร ตามพระราชบัญญัติอาคารชุด พ.ศ. 2522
โรงงาน/คลังสินค้า: บริษัทที่ได้รับ BOI อาจขอสิทธิ์ถือครองที่ดินสำหรับโครงการได้เป็นกรณีพิเศษ
สัญญาเช่าระยะยาว: ต่างชาติสามารถเช่าที่ดินได้สูงสุด 30 ปี และต่ออายุได้ (ควรระบุสิทธิ์ต่ออายุในสัญญา) ตาม ปพพ. มาตรา 540

🔴 Risk: HIGH — Land Ownership via Thai Nominee

การใช้คนไทยถือที่ดินแทนต่างชาติ (Nominee Land Holding) ผิดกฎหมายตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 94 โทษจำคุกและ/หรือปรับ และที่ดินอาจถูกยึดคืนเป็นของรัฐ Option A: เช่าที่ดินระยะยาว 30 ปีพร้อมสิทธิ์ต่ออายุ | Option B: BOI Project ขอสิทธิ์ถือครองที่ดินอย่างถูกกฎหมาย

EEC (Eastern Economic Corridor) — สิทธิประโยชน์พิเศษเพิ่มเติม

เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ครอบคลุมจังหวัดฉะเชิงเทรา ชลบุรี และระยอง เป็นพื้นที่พิเศษที่มีสิทธิประโยชน์สูงกว่า BOI ทั่วไป ตามพระราชบัญญัติเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก พ.ศ. 2561

สิทธิประโยชน์ EEC	รายละเอียด
Tax Holiday ยาวขึ้น	ยกเว้น CIT สูงสุด 13 ปี สำหรับ Target Industries
สิทธิ์ถือครองที่ดิน	ต่างชาติอาจถือครองที่ดินใน EEC ได้สูงสุด 99 ปี (ยังอยู่ระหว่างพัฒนากฎหมาย)
Work Permit Fast Track	กระบวนการขอ Work Permit เร็วขึ้น ในวันเดียวสำหรับโครงการ EEC
One-Stop Service	ศูนย์บริการครบวงจรใน EEC — อนุมัติใบอนุญาตต่างๆ ในจุดเดียว
12 อุตสาหกรรมเป้าหมาย	ยานยนต์ไฟฟ้า, อิเล็กทรอนิกส์, การแพทย์, ดิจิทัล, การบิน, หุ่นยนต์ ฯลฯ

Double Tax Agreement (DTA) — สนธิสัญญาภาษีซ้อนที่ไทยมีกับประเทศต่างๆ

ประเทศไทยมีสนธิสัญญาภาษีซ้อน (Double Tax Agreement) กับกว่า 60 ประเทศ ซึ่งส่งผลต่อการวางแผนภาษีสำหรับการลงทุนข้ามพรมแดน:

ประเด็น	ผลกระทบ DTA	ประเทศหลักที่ไทยมี DTA
Withholding Tax เงินปันผล	DTA อาจลดอัตราจาก 10% เหลือ 5–10% ขึ้นอยู่กับสัดส่วนการถือหุ้น	สหรัฐฯ (15/10%), ญี่ปุ่น (15/10%), สิงคโปร์ (10%)
Withholding Tax ดอกเบี้ย	DTA ลดอัตราจากสูงสุด 15% — บางประเทศ 0% สำหรับดอกเบี้ยธนาคาร	อังกฤษ (25%), เยอรมนี (25%), ฮ่องกง (10%)
Withholding Tax ค่าสิทธิ	DTA ลดอัตรา Royalty จาก 15% — กำหนดตาม IP Category	จีน (10%), ฝรั่งเศส (5%), เนเธอร์แลนด์ (5%)
Permanent Establishment	DTA กำหนดเกณฑ์ PE — หากไม่มี PE ในไทย กำไรจากต่างประเทศไม่ต้องเสียภาษีไทย	ทุกประเทศที่มี DTA
Capital Gains	DTA บางฉบับยกเว้น Capital Gains จากการขายหุ้น — ต้องดูรายละเอียดแต่ละฉบับ	สิงคโปร์, ฮ่องกง

การตั้งบริษัทโฮลดิ้งในสิงคโปร์ vs. ฮ่องกง — เปรียบเทียบสำหรับนักลงทุนในไทย

นักลงทุนข้ามพรมแดนมักพิจารณาตั้ง Holding Company ในต่างประเทศเพื่อวางแผนภาษีและโครงสร้าง:

สิงคโปร์: Corporate Tax 17% แต่มี Startup Exemption อย่างมีนัยสำคัญสำหรับ 3 ปีแรก — DTA กับไทย Withholding Tax เงินปันผล 10% — ระบบกฎหมาย Common Law ที่คุ้นเคยนักลงทุนสากล
ฮ่องกง: Corporate Tax 16.5% สำหรับกำไรที่เกิดในฮ่องกง — ไม่เก็บ Capital Gains Tax — DTA กับไทย Withholding Tax 10% — เหมาะสำหรับธุรกิจที่มีตลาดในจีนแผ่นดินใหญ่
เนเธอร์แลนด์: Participation Exemption 100% สำหรับเงินปันผลและ Capital Gains จากบริษัทในเครือ — เครือข่าย DTA กว้างขวาง — เหมาะสำหรับ European HQ
ไทย (BOI Holding): BOI สามารถให้สิทธิตั้ง International Headquarters (IHQ) และ International Trading Center (ITC) — ลด Corporate Tax เหลือ 0–10% สำหรับรายได้จากต่างประเทศ

🟡 ข้อควรระวัง — BEPS และ Substance Requirements:
OECD Base Erosion and Profit Shifting (BEPS) Action Plan กำหนดให้บริษัทโฮลดิ้งต้องมี "Economic Substance" จริงในประเทศที่จดทะเบียน (พนักงาน, สำนักงาน, การตัดสินใจจริง) มิฉะนั้นอาจถูกมองว่าเป็น Shell Company และสูญเสียสิทธิประโยชน์ DTA ประเทศไทยได้ลงนามใน Multilateral Instrument (MLI) ภายใต้ BEPS แล้ว

สรุป

ธุรกิจข้ามพรมแดนเปิดโอกาสมหาศาล แต่มาพร้อมกับความซับซ้อนทางกฎหมายหลายชั้น ทั้ง FBA ที่จำกัดการลงทุนต่างชาติ BOI ที่ให้สิทธิประโยชน์เพื่อดึงดูดการลงทุน Treaty of Amity สำหรับนักลงทุนอเมริกัน และกฎใบอนุญาตทำงานที่ต้องปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด การเข้าใจกฎเกณฑ์ตั้งแต่เริ่มต้นและวางโครงสร้างอย่างรอบคอบจะช่วยหลีกเลี่ยงปัญหาและใช้สิทธิประโยชน์ที่มีอยู่ได้อย่างเต็มที่

← ตอนที่ 8 LAS UP 9/10 ตอนที่ 10 →

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 มาตรา 4 มาตรา 36 พ.ร.บ.ส่งเสริมการลงทุน พ.ศ. 2520 พ.ร.บ.การทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2551 พ.ร.บ.ควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน พ.ศ. 2485 FBA BOI Treaty of Amity Work Permit LTR Visa Branch Office Subsidiary

Disclaimer: บทความนี้จัดทำเพื่อวัตถุประสงค์ทางวิชาการและให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะราย ผู้อ่านควรปรึกษาที่ปรึกษากฎหมายก่อนตัดสินใจดำเนินการใด ๆ | Legal Advance Solution Co., Ltd. ไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายใด ๆ ที่เกิดจากการนำข้อมูลในบทความนี้ไปใช้โดยไม่ได้รับคำแนะนำจากทนายความ