ธันย์ธรณ์เทพ แย้มอุทัย, Ph.D. | LAS Legal | 3 เมษายน 2569
ตั้งบริษัทร่วมกับเพื่อน ตอนแรกทุกอย่างดี แต่พอมีเงินเข้ามา ความเห็นไม่ตรงกัน ปัญหาเริ่มบาน — นี่คือเหตุผลที่ทุกธุรกิจที่มีหุ้นส่วนมากกว่าหนึ่งคนต้องมี Shareholders' Agreement (SHA)
ข้อบังคับบริษัท (Articles of Association) คือเอกสารที่จดทะเบียนต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เป็นเอกสารสาธารณะที่บุคคลภายนอกเข้าถึงได้ มีเนื้อหาตามที่กฎหมายกำหนดเป็นหลัก
Shareholders' Agreement (SHA) คือสัญญาระหว่างผู้ถือหุ้นที่เป็นความลับ ไม่ต้องจดทะเบียน สามารถกำหนดเงื่อนไขได้ละเอียดและยืดหยุ่นกว่าข้อบังคับบริษัท เช่น สิทธิในการแต่งตั้งกรรมการ สิทธิยับยั้ง การจำกัดการโอนหุ้น และกลไกแก้ปัญหาเมื่อผู้ถือหุ้นขัดแย้งกัน
| # | ข้อสัญญา | ทำไมสำคัญ |
|---|---|---|
| 1 | Board Composition (องค์ประกอบคณะกรรมการ) | กำหนดสัดส่วนกรรมการจากแต่ละฝ่าย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1167 กรรมการมีอำนาจจัดการบริษัท |
| 2 | Reserved Matters (มติพิเศษ) | เรื่องสำคัญที่ต้องได้ความยินยอมจากทุกฝ่าย เช่น เพิ่มทุน แก้ข้อบังคับ ควบรวม |
| 3 | ROFR (Right of First Refusal) | สิทธิปฏิเสธก่อน — หุ้นส่วนเดิมมีสิทธิซื้อหุ้นก่อนขายให้บุคคลภายนอก ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 |
| 4 | Tag-Along (สิทธิขายตาม) | หุ้นส่วนรายย่อยมีสิทธิขายหุ้นตามหุ้นส่วนรายใหญ่ ในราคาและเงื่อนไขเดียวกัน |
| 5 | Drag-Along (สิทธิบังคับขาย) | หุ้นส่วนรายใหญ่สามารถบังคับให้หุ้นส่วนรายย่อยขายหุ้นพร้อมกัน เพื่อไม่ให้การขายบริษัทติดขัด |
| 6 | Deadlock Resolution (แก้ปัญหาทางตัน) | กลไกเมื่อผู้ถือหุ้นลงคะแนนเสียงเท่ากัน เช่น Mediation, Put/Call Option, Shotgun Clause |
| 7 | Non-Compete (ห้ามแข่งขัน) | ป้องกันหุ้นส่วนไปทำธุรกิจแข่งในระหว่างเป็นผู้ถือหุ้น |
| 8 | Dividend Policy (นโยบายเงินปันผล) | กำหนดเกณฑ์และสัดส่วนการจ่ายเงินปันผลล่วงหน้า |
| 9 | Anti-Dilution (ป้องกันการเจือจาง) | คุ้มครองสัดส่วนหุ้นเมื่อมีการเพิ่มทุน |
| 10 | Exit Mechanism (ทางออก) | กำหนดวิธีการออกจากธุรกิจ เช่น Put Option, IPO, Trade Sale |
SHA ไม่ใช่เอกสารที่สร้างความไม่ไว้ใจ แต่เป็นเครื่องมือสร้างความชัดเจน ลดโอกาสขัดแย้ง และมีกลไกรองรับเมื่อเกิดปัญหา ธุรกิจที่โตอย่างยั่งยืนคือธุรกิจที่มีโครงสร้างกฎหมายรองรับตั้งแต่เริ่มต้น
Disclaimer: บทความนี้จัดทำเพื่อวัตถุประสงค์ทางวิชาการและให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะราย ผู้อ่านควรปรึกษาที่ปรึกษากฎหมายก่อนตัดสินใจดำเนินการใด ๆ