LAS SHIELD

Warranty กับ Guarantee — รับประกันและค้ำประกันตามกฎหมายไทย (ฉบับสมบูรณ์) ✓

✓ ตรวจทบทวนข้อกฎหมายล่าสุดเมื่อวันที่ 28 กันยายน 2569 · ปรับปรุงเนื้อหาบนเว็บไซต์เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2569

ธันย์ธรณ์เทพ แย้มอุทัย, Ph.D. | LAS Legal | อัปเดต 8 เมษายน 2569

"รับประกัน" กับ "ค้ำประกัน" ฟังดูคล้ายกัน แต่ในทางกฎหมายต่างกันอย่างสิ้นเชิง — ผู้ประกอบการจำนวนมากใช้สองคำนี้สลับกันโดยไม่รู้ว่าผลทางกฎหมายแตกต่างกันอย่างมาก บทความนี้ครอบคลุมตั้งแต่หลักกฎหมาย ป.พ.พ. มาตรา 472 ถึงมาตรา 474 (ความชำรุดบกพร่อง) มาตรา 475 ถึงมาตรา 482 (รอนสิทธิ) และมาตรา 680 ถึงมาตรา 701 (Guarantee) ไปจนถึง Bank Guarantee, Parent Company Guarantee ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย และ FAQ 5 ข้อ

สารบัญ (Table of Contents)
  1. Warranty — ความชำรุด มาตรา 472 ถึงมาตรา 474 และการรอนสิทธิ มาตรา 475 ถึงมาตรา 482
  2. องค์ประกอบและอายุความ Warranty
  3. การยกเว้นหรือจำกัดความรับผิดด้าน Warranty
  4. Guarantee — การค้ำประกันหนี้ ป.พ.พ. มาตรา 680 ถึงมาตรา 701
  5. สิทธิของผู้ค้ำประกัน
  6. การสิ้นสุดสัญญาค้ำประกัน
  7. ตารางเปรียบเทียบ 10 จุด
  8. Bank Guarantee กับ Personal Guarantee
  9. Parent Company Guarantee
  10. การบังคับตามสัญญาค้ำประกัน
  11. ความแตกต่างพิเศษในกฎหมายไทย
  12. Warranty ในสัญญา M&A
  13. Continuing กับ Specific Guarantee
  14. ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
  15. LAS Practical Guide
  16. LAS Risk Assessment
  17. หลักตามตัวบท
  18. กรณีศึกษา SME ไทย
  19. Checklist 10 จุด
  20. คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Warranty — ความชำรุดบกพร่อง มาตรา 472 ถึงมาตรา 474 และการรอนสิทธิ มาตรา 475 ถึงมาตรา 482

ในบริบทของสัญญาซื้อขาย คำว่า Warranty ในทางปฏิบัติมักหมายถึงสองเรื่องที่กฎหมายไทยแยกมาตราไว้คนละชุด คือ ความชำรุดบกพร่อง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 472 ถึงมาตรา 474 และ การรอนสิทธิ ตามมาตรา 475 ถึงมาตรา 482 ห้ามอ่านมาตรา 475 เป็นบทชำรุดบกพร่อง

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๔๗๒ · PDF ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
      มาตรา ๔๗๒  ในกรณีที่ทรัพย์สินซึ่งขายนั้นชำรุดบกพร่องอย่างหนึ่งอย่างใด อันเป็นเหตุให้เสื่อมราคาหรือเสื่อมความเหมาะสมแก่ประโยชน์อันมุ่งจะใช้เป็นปกติก็ดี ประโยชน์ที่มุ่งหมายโดยสัญญาก็ดี ท่านว่าผู้ขายต้องรับผิด

      ความทกล่าวมาในมาตรานี้ย่อมใช้ได้ ทั้งทผู้ขายรู้อยู่แล้วหรือไม่รู้ว่าความชำรุดบกพร่องมีอยู่

อ่านมาตรา ๔๗๒ ในกล่องด้านบนทั้งสองวรรค รวมความที่กล่าวมาในมาตรานี้ใช้ได้ทั้งที่ผู้ขายรู้อยู่แล้วหรือไม่รู้ ตัวบทใน PDF ใช้คำว่าความทกล่าวมา และทั้งทผู้ขาย

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๔๗๕ · PDF ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
      มาตรา ๔๗๕  หากว่าบุคคลผู้ใดมาก่อการรบกวนขัดสิทธิของผู้ซื้อในอันจะครองทรัพย์สินโดยปกติสุข เพราะบุคคลผู้นั้นมีสิทธิเหนือทรัพย์สินที่ได้ซื้อขายกันนั้นอยู่ในเวลาซื้อขายก็ดี เพราะความผิดของผู้ขายก็ดี ท่านว่าผู้ขายจะต้องรับผิดในผลอันนั้น

อ่านมาตรา ๔๗๕ ในกล่องด้านบน ตัวบทขึ้นต้นว่าหากว่าบุคคลผู้ใดมาก่อการรบกวนขัดสิทธิ ไม่ใช่บทชำรุดบกพร่อง

มาตรา 472 วางหลักว่าความรับผิดในความชำรุดบกพร่อง ไม่ขึ้นกับความรู้ ของผู้ขาย ส่วนมาตรา 475 เป็นหน้าที่รับผิดเมื่อบุคคลภายนอกมาก่อการรบกวนขัดสิทธิ ไม่ใช่บทคุณภาพสินค้า

ลักษณะของ "ความชำรุดบกพร่อง" ตามมาตรา 472

ข้อยกเว้นและอายุความ — แยกชำรุดบกพร่องกับการรอนสิทธิ

มาตรา 473 — เมื่อผู้ขายไม่ต้องรับผิดในความชำรุดบกพร่อง

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๔๗๓ · PDF ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
      มาตรา ๔๗๓  ผู้ขายย่อมไม่ต้องรับผิดในกรณีดังจะกล่าวต่อไปนี้ คือ

      (๑) ถ้าผู้ซื้อได้รู้อยู่แล้วแต่ในเวลาซื้อขายว่ามีความชำรุดบกพร่อง หรือควรจะได้รู้เช่นนั้นหากได้ใช้ความระมัดระวังอันจะพึงคาดหมายได้แต่วิญญูชน

      (๒) ถ้าความชำรุดบกพร่องนั้นเป็นอันเห็นประจักษ์แล้วในเวลาส่งมอบ และผู้ซื้อรับเอาทรัพย์สินนั้นไว้โดยมิได้อิดเอื้อน

      (๓) ถ้าทรัพย์สินนั้นได้ขายทอดตลาด

อ่านอนุมาตราในกล่องด้านบนทั้งสามข้อ มาตรา ๔๗๖ เป็นบทการรอนสิทธิ ไม่ใช่บทชำรุดบกพร่อง

มาตรา 474 — อายุความฟ้องความชำรุดบกพร่อง

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๔๗๔ · PDF ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
      มาตรา ๔๗๔  ในข้อรับผิดเพื่อชำรุดบกพร่องนั้น ท่านห้ามมิให้ฟ้องคดีเมื่อพ้นเวลาปีหนึ่งนับแต่เวลาที่ได้พบเห็นความชำรุดบกพร่อง

อ่านมาตรา ๔๗๔ ในกล่องด้านบน นับแต่เวลาที่ได้พบเห็นความชำรุดบกพร่อง ไม่มีวรรคห้าปีในมาตรานี้

มาตรา 476 มาตรา 480 และมาตรา 481 — การรอนสิทธิ ไม่ใช่บทชำรุด

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๔๗๖ · PDF ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
      มาตรา ๔๗๖  ถ้าสิทธิของผู้ก่อการรบกวนนั้นผู้ซื้อรู้อยู่แล้วในเวลาซื้อขาย ท่านว่าผู้ขายไม่ต้องรับผิด
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๔๘๐ · PDF ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
      มาตรา ๔๘๐  ถ้าอสังหาริมทรัพย์ต้องศาลแสดงว่าตกอยู่ในบังคับแห่งภาระจำยอมโดยกฎหมายไซร้ ท่านว่าผู้ขายไม่ต้องรับผิด เว้นไว้แต่ผู้ขายจะได้รับรองไว้ในสัญญาว่าทรัพย์สินนั้นปลอดจากภาระจำยอมอย่างใด ๆ ทั้งสิ้น หรือปลอดจากภาระจำยอมอันนั้น
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๔๘๑ · PDF ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
      มาตรา ๔๘๑  ถ้าผู้ขายไม่ได้เป็นคู่ความในคดีเดิม หรือถ้าผู้ซื้อได้ประนีประนอมยอมความกับบุคคลภายนอก หรือยอมตามที่บุคคลภายนอกเรียกร้องไซร้ ท่านห้ามมิให้ฟ้องคดีในข้อรับผิดเพื่อการรอนสิทธิเมื่อพ้นกำหนดสามเดือนนับแต่วันคำพิพากษาในคดีเดิมถึงที่สุด หรือนับแต่วันประนีประนอมยอมความ หรือวันที่ยอมตามบุคคลภายนอกเรียกร้องนั้น

อ่านสามกล่องด้านบน ตัวบทมาตรา ๔๘๐ ใช้คำว่าภาระจำยอม

เรื่องมาตราระยะเวลานับแต่
ฟ้องความชำรุดบกพร่องมาตรา 4741 ปีเวลาที่ได้พบเห็นความชำรุดบกพร่อง
ฟ้องรอนสิทธิเมื่อผู้ขายไม่เป็นคู่ความในคดีเดิม หรือผู้ซื้อยอมความ/ยอมตามบุคคลภายนอกมาตรา 4813 เดือนคำพิพากษาคดีเดิมถึงที่สุด หรือวันประนีประนอม หรือวันที่ยอมตามบุคคลภายนอก
ภารจำยอมโดยกฎหมายในอสังหาริมทรัพย์มาตรา 480ผู้ขายไม่ต้องรับผิดเว้นแต่รับรองว่าปลอดภารจำยอม

การยกเว้นหรือจำกัดความรับผิดด้าน Warranty

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๔๘๓ · PDF ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
      มาตรา ๔๘๓  คู่สัญญาซื้อขายจะตกลงกันว่าผู้ขายจะไม่ต้องรับผิดเพื่อความชำรุดบกพร่องหรือเพื่อการรอนสิทธิก็ได้
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๔๘๕ · PDF ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
      มาตรา ๔๘๕  ข้อสัญญาว่าจะไม่ต้องรับผิดนั้น ไม่อาจคุ้มความรับผิดของผู้ขายในผลของการอันผู้ขายได้กระทำไปเอง หรือผลแห่งข้อความจริงอันผู้ขายได้รู้อยู่แล้วและปกปิดเสีย

อ่านมาตรา ๔๘๓ และมาตรา ๔๘๕ ในกล่องด้านบน บทปิดบังอยู่ที่มาตรา ๔๘๕ ไม่ใช่วรรคสองของมาตรา ๔๘๓

🔴 Risk: High — ข้อยกเว้นที่ใช้ไม่ได้เมื่อผู้ขายรู้แล้วปกปิด

ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 485 ข้อตกลงไม่รับผิดคุ้มไม่ได้ถ้าผู้ขายกระทำเอง หรือรู้ข้อความจริงแล้วปกปิด Option A: ผู้ซื้อควรให้ผู้ขายรับรองข้อเท็จจริงเรื่องสิทธิและสภาพทรัพย์ไว้เป็นลายลักษณ์อักษร | Option B: ในสัญญาซื้อขายกิจการ ควรมีข้อ Indemnification สำหรับความชำรุดที่พบหลังปิดดีล

ข้อกำหนดที่ใช้จำกัด Warranty ได้ในทางปฏิบัติ

Guarantee — การค้ำประกันหนี้ ป.พ.พ. มาตรา 680 ถึงมาตรา 701

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๖๘๐ · PDF ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
      มาตรา ๖๘๐  อันว่าค้ำประกันนั้น คือสัญญาซึ่งบุคคลภายนอกคนหนึ่ง เรียกว่าผู้ค้ำประกัน ผูกพันตนต่อเจ้าหนี้คนหนึ่งเพื่อชำระหนี้ในเมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้นั้น

      อนึ่ง สัญญาค้ำประกันนั้น ถ้ามิได้มีหลักฐานเป็นหนังสืออย่างใดอย่างหนึ่งลงลายมือชื่อผู้ค้ำประกันเป็นสำคัญ ท่านว่าจะฟ้องร้องให้บังคับคดีหาได้ไม่

อ่านมาตรา ๖๘๐ ในกล่องด้านบนทั้งวรรค รวมหลักฐานเป็นหนังสือ

องค์ประกอบของสัญญาค้ำประกัน

มาตรา 682 และมาตรา 683

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๖๘๒ · PDF ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
      มาตรา ๖๘๒  ท่านว่าบุคคลจะยอมเข้าเป็นผู้รับเรือน คือเป็นประกันของผู้ค้ำประกันอีกชั้นหนึ่ง ก็เป็นได้

      ถ้าบุคคลหลายคนยอมตนเข้าเป็นผู้ค้ำประกันในหนี้รายเดียวกันไซร้ ท่านว่าผู้ค้ำประกันเหล่านั้นมีความรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมกัน แม้ถึงว่าจะมิได้เข้ารับค้ำประกันรวมกัน
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๖๘๓ · PDF ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
      มาตรา ๖๘๓  อันค้ำประกันอย่างไม่มีจำกัดนั้นย่อมคุ้มถึงดอกเบี้ยและค่าสินไหมทดแทนซึ่งลูกหนี้ค้างชำระ ตลอดจนค่าภาระติดพันอันเป็นอุปกรณ์แห่งหนี้รายนั้นด้วย

อ่านคนละกล่อง มาตรา ๖๘๒ เป็นบทผู้รับเรือนและผู้ค้ำหลายคน มาตรา ๖๘๓ เป็นบทค้ำประกันอย่างไม่มีจำกัด ตัวบทมาตรา ๖๘๓ ไม่กล่าวถึงค่าฤชาธรรมเนียม

สิทธิของผู้ค้ำประกันตาม ป.พ.พ.

ผู้ค้ำประกันมีสิทธิสำคัญหลายประการที่ได้รับการคุ้มครองตามกฎหมาย ซึ่งหลายข้อสามารถสละได้โดยชัดแจ้งในสัญญา

สิทธิมาตราเนื้อหาสละสิทธิ์ได้?
สิทธิเกี่ยง (Right of Discussion)มาตรา 688ให้เจ้าหนี้บังคับจากลูกหนี้ก่อน ก่อนเรียกจากผู้ค้ำประกันได้
สิทธิให้บังคับจากทรัพย์สินลูกหนี้ก่อนมาตรา 689ผู้ค้ำประกันพิสูจน์ได้ว่าลูกหนี้มีทางชำระหนี้ได้และบังคับไม่ยาก เจ้าหนี้ต้องบังคับจากทรัพย์สินลูกหนี้ก่อน (มาตรา 690 คือกรณีเจ้าหนี้ยึดทรัพย์ไว้เป็นประกันอยู่แล้วโดยเฉพาะ)ได้
สิทธิไล่เบี้ย (Right of Recourse)มาตรา 693หลังชำระหนี้แทนแล้ว ผู้ค้ำประกันไล่เบี้ยจากลูกหนี้ได้ไม่ได้
สิทธิรับช่วงสิทธิ (Subrogation)มาตรา 693 วรรคสองหลังชำระแล้ว ผู้ค้ำประกันรับช่วงสิทธิของเจ้าหนี้ทั้งหมดไม่ได้
สิทธิยกข้อต่อสู้ของลูกหนี้มาตรา 694ผู้ค้ำประกันยกข้อต่อสู้ที่ลูกหนี้มีต่อเจ้าหนี้ขึ้นสู้ได้ด้วยไม่ได้
สิทธิได้รับแจ้งเมื่อหนี้ค้างชำระมาตรา 686เจ้าหนี้ต้องแจ้งผู้ค้ำประกันเมื่อลูกหนี้ผิดนัดชำระ—
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๖๘๖ · PDF ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
      มาตรา ๖๘๖   เมื่อลูกหนี้ผิดนัด ให้เจ้าหนี้มีหนังสือบอกกล่าวไปยังผู้ค้ำประกันภายในหกสิบวันนับแต่วันที่ลูกหนี้ผิดนัด และไม่ว่ากรณีจะเป็นประการใดเจ้าหนี้จะเรียกให้ผู้ค้ำประกันชำระหนี้ก่อนที่หนังสือบอกกล่าวจะไปถึงผู้ค้ำประกันมิได้ แต่ไม่ตัดสิทธิผู้ค้ำประกันที่จะชำระหนี้เมื่อหนี้ถึงกำหนดชำระ

      ในกรณีที่เจ้าหนี้มิได้มีหนังสือบอกกล่าวภายในกำหนดเวลาตามวรรคหนึ่ง ให้ผู้ค้ำประกันหลุดพ้นจากความรับผิดในดอกเบี้ยและค่าสินไหมทดแทน ตลอดจนค่าภาระติดพันอันเป็นอุปกรณ์แห่งหนี้รายนั้นบรรดาที่เกิดขึ้นภายหลังจากพ้นกำหนดเวลาตามวรรคหนึ่ง

      เมื่อเจ้าหนี้มีสิทธิเรียกให้ผู้ค้ำประกันชำระหนี้หรือผู้ค้ำประกันมีสิทธิชำระหนี้ได้ตามวรรคหนึ่ง ผู้ค้ำประกันอาจชำระหนี้ทั้งหมดหรือใช้สิทธิชำระหนี้ตามเงื่อนไขและวิธีการในการชำระหนี้ที่ลูกหนี้มีอยู่กับเจ้าหนี้ก่อนการผิดนัดชำระหนี้  ทั้งนี้ เฉพาะในส่วนที่ตนต้องรับผิดก็ได้ และให้นำความในมาตรา ๗๐๑ วรรคสอง มาใช้บังคับโดยอนุโลม

      ในระหว่างที่ผู้ค้ำประกันชำระหนี้ตามเงื่อนไขและวิธีการในการชำระหนี้ของลูกหนี้ตามวรรคสาม เจ้าหนี้จะเรียกดอกเบี้ยเพิ่มขึ้นเพราะเหตุที่ลูกหนี้ผิดนัดในระหว่างนั้นมิได้

      การชำระหนี้ของผู้ค้ำประกันตามมาตรานี้ ไม่กระทบกระเทือนสิทธิของผู้ค้ำประกันตามมาตรา ๖๙๓

อ่านมาตรา ๖๘๖ ในกล่องด้านบนทั้งวรรค อย่าย่อเหลือแค่ 60 วันโดยตัดเงื่อนไขในตัวบท

การสิ้นสุดสัญญาค้ำประกัน

กรณีที่ผู้ค้ำประกันหลุดพ้นจากความรับผิด

ตารางเปรียบเทียบ Warranty กับ Guarantee 10 จุด

#ประเด็นWarranty (รับประกัน)Guarantee (ค้ำประกัน)
1ลักษณะรับรองคุณภาพสินค้า/บริการรับรองการชำระหนี้ของบุคคลอื่น
2คู่สัญญา2 ฝ่าย (ผู้ขาย-ผู้ซื้อ)2 ฝ่าย (ผู้ค้ำประกันกับเจ้าหนี้ ตามมาตรา 680 วรรคหนึ่ง) เพื่อประกันหนี้ประธานระหว่างเจ้าหนี้กับลูกหนี้
3มาตราหลักป.พ.พ. มาตรา 472 ถึงมาตรา 482ป.พ.พ. มาตรา 680 ถึงมาตรา 701
4ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือหรือไม่ไม่จำเป็น (เป็นหน้าที่โดยผลของกฎหมาย)ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้ค้ำประกันจึงจะฟ้องร้องบังคับคดีได้ (มาตรา 680 วรรคสอง)
5ผู้รับผิดผู้ขาย/ผู้ให้บริการโดยตรงผู้ค้ำประกัน (บุคคลภายนอก)
6เมื่อไหร่สิทธิเกิดเมื่อสินค้ามีความชำรุดบกพร่องเมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้
7อายุความชำรุด: 1 ปีนับแต่พบเห็น (มาตรา 474) / รอนสิทธิกรณี มาตรา 481: 3 เดือนตามอายุความหนี้หลัก
8ความเป็น Accessoryไม่ใช่สัญญาอุปกรณ์เป็นสัญญาอุปกรณ์ของหนี้หลัก
9สิทธิเกี่ยงไม่มีมี มาตรา 688 (แต่สละได้)
10ตัวอย่างในธุรกิจซื้อเครื่องจักร รับประกัน 2 ปีกู้เงินธนาคาร กรรมการค้ำประกัน

Bank Guarantee กับ Personal Guarantee

ในธุรกรรมสำคัญ เจ้าหนี้มักต้องการ Guarantee จากแหล่งที่เชื่อถือได้ ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก

Bank Guarantee — หนังสือค้ำประกันจากธนาคาร

Bank Guarantee คือหนังสือที่ธนาคารออกให้แก่ลูกค้า เพื่อรับรองต่อบุคคลที่สาม (ผู้รับประโยชน์) ว่าธนาคารจะชำระเงินตามจำนวนที่ระบุหากลูกค้า (ผู้สั่ง) ไม่ปฏิบัติตามพันธะ

ประเด็นBank GuaranteePersonal Guarantee
ผู้ค้ำประกันธนาคาร (สถาบันการเงิน)บุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล
ความน่าเชื่อถือสูงมาก ธนาคารมีฐานะทางการเงินมั่นคงขึ้นกับฐานะของผู้ค้ำประกัน
ต้นทุนค่าธรรมเนียม 0.5-2% ต่อปีไม่มีค่าธรรมเนียม (แต่มีความเสี่ยง)
ลักษณะการชำระชำระทันทีเมื่อเรียก (Demand Guarantee)ต้องพิสูจน์ว่าลูกหนี้ผิดนัดก่อน
สิทธิเกี่ยงมักสละสิทธิเกี่ยงไว้ในสัญญามีสิทธิเกี่ยงตามมาตรา 688
ใช้ในธุรกรรมใดPerformance Bond, Bid Bond, Advance Payment Guaranteeสินเชื่อ, สัญญาเช่า, สัญญาก่อสร้าง
🟡 Risk: Medium — Bank Guarantee ที่ระบุเงื่อนไขไว้ไม่ชัด

Bank Guarantee บางฉบับระบุเงื่อนไขการเรียกชำระไม่ชัดเจน เช่น ต้องมีเอกสารใดบ้าง ต้องแสดงหลักฐานการผิดนัดหรือไม่ หรือเป็น Unconditional Demand Guarantee ที่ชำระทันทีโดยไม่ต้องพิสูจน์ความผิด Option A: ระบุให้ชัดว่าเป็น "First Demand Guarantee" หรือ "Conditional Guarantee" และรายการเอกสารที่ต้องยื่น | Option B: กำหนดวันหมดอายุ (Expiry Date) ของ Bank Guarantee ให้สอดคล้องกับสัญญาหลัก

Parent Company Guarantee — การค้ำประกันโดยบริษัทแม่

ในธุรกรรมระหว่างบริษัท โดยเฉพาะในกลุ่มบริษัทข้ามชาติหรือกลุ่ม SME ที่มีโครงสร้างหลายบริษัท เจ้าหนี้มักต้องการ Parent Company Guarantee (PCG) จากบริษัทแม่ เพื่อเพิ่มความมั่นใจว่าหากบริษัทลูกที่เป็นคู่สัญญาไม่สามารถชำระได้ บริษัทแม่จะรับผิดชอบแทน

ลักษณะสำคัญของ Parent Company Guarantee

สิ่งที่ต้องตรวจสอบใน Parent Company Guarantee:

การบังคับตามสัญญาค้ำประกัน — ขั้นตอนปฏิบัติ

เมื่อลูกหนี้ผิดนัดชำระ เจ้าหนี้ต้องปฏิบัติตามขั้นตอนที่ถูกต้องเพื่อบังคับต่อผู้ค้ำประกัน

  1. ตรวจสอบว่าลูกหนี้ผิดนัดชำระจริง: ระบุวันครบกำหนด ยืนยันว่าลูกหนี้ไม่ได้ชำระ
  2. มีหนังสือบอกกล่าวไปยังผู้ค้ำประกัน: ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 686 (แก้ไข พ.ศ. 2557) ต้องแจ้งผู้ค้ำประกันก่อนอย่างน้อย 60 วัน นับแต่วันที่ลูกหนี้ผิดนัด มิฉะนั้นผู้ค้ำประกันหลุดพ้นดอกเบี้ยและค่าสินไหมทดแทนระหว่างนั้น
  3. เรียกให้ผู้ค้ำประกันชำระหนี้: หากผู้ค้ำประกันสละสิทธิ์เกี่ยง เจ้าหนี้เรียกจากผู้ค้ำประกันได้ทันที
  4. หากไม่ชำระ — ฟ้องร้อง: ยื่นฟ้องต่อศาลที่มีเขตอำนาจ พร้อมสัญญาค้ำประกัน หลักฐานการผิดนัด และหนังสือบอกกล่าว
🔴 Risk: High — ไม่ส่งหนังสือบอกกล่าวตามมาตรา 686 ก่อน 60 วัน

การแก้ไขประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 686 ในปี พ.ศ. 2557 เพิ่มหน้าที่ให้เจ้าหนี้ต้องแจ้งผู้ค้ำประกันก่อนบังคับ เจ้าหนี้จำนวนมากยังไม่ทราบหน้าที่นี้ ทำให้สูญเสียสิทธิ์เรียกดอกเบี้ยและค่าเสียหายสำหรับช่วงเวลาก่อนแจ้ง Option A: ทำระบบติดตามวันครบกำหนดและส่งหนังสือบอกกล่าวตามมาตรา 686 อัตโนมัติ ข้อตกลงที่ให้ผู้ค้ำประกันสละสิทธิรับแจ้งล่วงหน้าตามมาตรา 686 เป็นโมฆะตามมาตรา 685/1 เจ้าหนี้ต้องปฏิบัติตามขั้นตอนแจ้ง 60 วันเสมอ ไม่มีทางเลี่ยงโดยสัญญา

ความแตกต่างพิเศษในกฎหมายไทย — สิ่งที่ต่างจากต่างประเทศ

กฎหมายค้ำประกันไทยมีจุดเด่นหลายประการที่แตกต่างจากระบบกฎหมายอื่น และส่งผลต่อการร่างสัญญา

ประเด็นกฎหมายไทย (ป.พ.พ.)กฎหมาย Common Law (อังกฤษ/อเมริกา)
รูปแบบสัญญาต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้ค้ำประกันจึงจะฟ้องร้องบังคับคดีได้ (มาตรา 680 วรรคสอง)Writing required under Statute of Frauds
สิทธิเกี่ยงมีโดยผลของกฎหมาย (มาตรา 688) สละได้ไม่มีโดยอัตโนมัติ ต้องตกลงใส่ไว้
หน้าที่แจ้งเมื่อผิดนัดเจ้าหนี้ต้องแจ้ง 60 วันก่อน (มาตรา 686 แก้ไข 2557)ไม่มีบทบัญญัติเทียบเท่าในหลายระบบ
ผลการผ่อนเวลาผ่อนเวลาโดยไม่ยินยอม → ผู้ค้ำประกันหลุดพ้น มาตรา 700Time Extension ไม่เสมอหลุดพ้น ต้องดูเจตนา
การจำกัดความรับผิดมาตรา 681 วรรคสาม รับผิดเฉพาะหนี้ที่ระบุ / มาตรา 683 หากไม่มีจำกัดย่อมคุ้มดอกเบี้ยและค่าสินไหมตกลงจำกัดได้เช่นกัน

Warranty ในสัญญา M&A — Representations and Warranties Clause

ในสัญญาซื้อขายกิจการ (SPA — Share Purchase Agreement หรือ APA — Asset Purchase Agreement) ข้อ Representations and Warranties (R&W) ถือเป็นหัวใจสำคัญของสัญญา เพราะเป็นการที่ผู้ขายรับรองข้อเท็จจริงต่าง ๆ เกี่ยวกับกิจการที่ขาย ซึ่งผู้ซื้อนำมาเป็นฐานในการตัดสินใจซื้อ

ประเภทของ Representations and Warranties

ความแตกต่างระหว่าง Warranty, Representation และ Indemnity

ประเภทความหมายผลเมื่อละเมิดอายุความ
Representationคำรับรองข้อเท็จจริง ณ เวลาทำสัญญาเพิกถอนสัญญาหรือเรียกค่าเสียหาย (Misrepresentation)ตามกฎหมายกำหนด
Warrantyคำรับรองที่เป็นข้อสัญญาเรียกค่าเสียหายเท่านั้น (ไม่เพิกถอนสัญญา)ตามที่ตกลงในสัญญา
Indemnityพันธะชดใช้ค่าเสียหายโดยตรงชดใช้ 1:1 โดยไม่ต้องพิสูจน์ความเสียหายตามที่ตกลงในสัญญา
ตัวอย่างข้อ Warranty ในสัญญาซื้อขายกิจการ (Template)

ข้อ [__]. การรับรอง (Representations and Warranties)

[__].1 ผู้ขายรับรองและรับประกันต่อผู้ซื้อ ณ วันที่ลงนามสัญญาฉบับนี้และ ณ วันปิดดีล ว่า:

(ก) บริษัทได้จัดตั้งขึ้นอย่างถูกต้องตามกฎหมายและยังคงดำรงอยู่โดยชอบด้วยกฎหมาย

(ข) งบการเงินของบริษัทที่แนบท้ายสัญญาได้จัดทำขึ้นตามมาตรฐานการรายงานทางการเงิน และสะท้อนฐานะทางการเงินที่แท้จริงของบริษัท

(ค) ไม่มีการฟ้องร้อง ข้อพิพาท หรือกระบวนพิจารณาทางกฎหมายที่ค้างอยู่ หรือที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต อันเกี่ยวกับกิจการหรือทรัพย์สินของบริษัท นอกจากที่ระบุไว้ใน Disclosure Letter

[__].2 ผู้ขายรับผิดชอบต่อค่าเสียหายที่ผู้ซื้อได้รับอันเนื่องมาจากการละเมิด Warranty ข้างต้น ทั้งนี้ความรับผิดของผู้ขายจำกัดไว้ที่ [___] บาท และต้องแจ้งภายใน [12/18/24] เดือนนับแต่วันปิดดีล

ค้ำประกันแบบต่อเนื่อง (Continuing Guarantee) กับค้ำประกันเฉพาะรายการ

ในทางปฏิบัติ สัญญาค้ำประกันแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลักตามขอบเขตของหนี้ที่ค้ำประกัน

Continuing Guarantee — ค้ำประกันหนี้ต่อเนื่อง

Specific Transaction Guarantee — ค้ำประกันเฉพาะรายการ

🟡 Risk: Medium — Continuing Guarantee ที่ไม่มี Cap Amount

ผู้ค้ำประกันที่ลงนามใน Continuing Guarantee โดยไม่มี Cap Amount อาจพบว่าตนรับผิดชอบหนี้สะสมที่มากกว่าที่คาดไว้มาก เพราะเจ้าหนี้อาจเพิ่มวงเงินให้ลูกหนี้โดยที่ผู้ค้ำประกันไม่ทราบ Option A: กำหนด Maximum Liability Amount ไว้ชัดเจนในสัญญา เช่น "ผู้ค้ำประกันรับผิดสูงสุดไม่เกิน [x] บาท" | Option B: กำหนด Review Period ให้ผู้ค้ำประกันรับทราบยอดหนี้ปัจจุบันทุก 6 เดือน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการใช้ Warranty และ Guarantee

ข้อผิดพลาดด้าน Warranty

ข้อผิดพลาดด้าน Guarantee

LAS Risk Assessment — Warranty & Guarantee

สถานการณ์ระดับความเสี่ยงคำแนะนำ
ผู้ขายรู้ถึงข้อบกพร่องและปิดบัง🔴 สูงข้อสัญญาไม่รับผิดคุ้มไม่ได้ตามมาตรา 485 ไม่ใช่ มาตรา 483 วรรคสอง เพราะ มาตรา 483 มีวรรคเดียว
สัญญาค้ำประกันไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้ค้ำประกัน🔴 สูงฟ้องร้องบังคับไม่ได้ตามมาตรา 680 วรรคสอง
ไม่แจ้งผู้ค้ำประกันตามมาตรา 686 ก่อน 60 วัน🔴 สูงเสียสิทธิ์เรียกดอกเบี้ยและค่าสินไหมทดแทนในช่วงนั้น
ไม่ระบุขอบเขตหนี้ที่ค้ำประกัน🟡 กลางทำให้เกิดข้อพิพาทเรื่องขอบเขต ระบุไว้ให้ชัดเจน
ไม่มีข้อ Warranty ในสัญญา M&A🟡 กลางต้องพึ่งบทบัญญัติกฎหมายซึ่งอาจไม่ครอบคลุมทุกประเด็น
มีสัญญาค้ำประกันครบถ้วน ระบุขอบเขตชัด🟢 ต่ำความเสี่ยงต่ำ ยังต้องปฏิบัติตามขั้นตอน มาตรา 686 เมื่อบังคับ

หลักตามตัวบท — Warranty และ Guarantee

ตารางต่อไปนี้สรุปหลักตามตัวบทประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ในส่วนที่เกี่ยวกับ Warranty (ความรับผิดของผู้ขายและการรับประกัน) และ Guarantee (สัญญาค้ำประกัน) ที่ผู้ประกอบการควรทราบ โดยอ้างอิงจากตัวบทโดยตรง

ที่มาประเด็นหลักตามตัวบทบทเรียน
ตัวบท — มาตรา 475 และมาตรา 479 บุคคลภายนอกมีสิทธิเหนือทรัพย์สินที่ซื้อขายอยู่ในเวลาซื้อขาย ผู้ขายต้องรับผิดในผลแห่งการรอนสิทธิตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 475 และถ้าทรัพย์สินหลุดไปจากผู้ซื้อทั้งหมดหรือแต่บางส่วนเพราะการรอนสิทธิ ผู้ขายต้องรับผิดตามมาตรา 479 ผู้ขายไม่ต้องรับผิดถ้าผู้ซื้อรู้อยู่แล้วในเวลาซื้อขายถึงสิทธิของผู้ก่อการรบกวน (มาตรา 476) ผู้ซื้อที่พบสิทธิของบุคคลภายนอกก่อนซื้อจึงควรให้ผู้ขายขจัดสิทธินั้น หรือกำหนดความรับผิดไว้ในสัญญาให้ชัดเจน
ตัวบท — มาตรา 306 การโอนสิทธิเรียกร้อง การโอนหนี้อันจะพึงต้องชำระแก่เจ้าหนี้คนหนึ่งโดยเฉพาะเจาะจงต้องทำเป็นหนังสือ และจะยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ลูกหนี้หรือบุคคลภายนอกได้ต่อเมื่อได้บอกกล่าวการโอนเป็นหนังสือไปยังลูกหนี้ หรือลูกหนี้ยินยอมด้วยเป็นหนังสือ (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 306) ก่อนรับโอนสิทธิเรียกร้อง ควรตรวจสอบว่าสิทธินั้นไม่ได้ถูกอายัดหรือตกอยู่ใต้สิทธิของบุคคลอื่น และให้ผู้โอนรับรองสถานะของสิทธิไว้ในสัญญาโอน
ตัวบท — มาตรา 681/1 ข้อสัญญาค้ำประกันที่กำหนดให้ผู้ค้ำรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม ข้อตกลงนั้นเป็นโมฆะตาม ป.พ.พ. มาตรา 681/1 วรรคหนึ่ง (นิติบุคคลที่ยินยอมเข้าผูกพันอย่างลูกหนี้ร่วมไม่อยู่ในบังคับวรรคหนึ่ง) ข้อตกลงให้ผู้ค้ำประกันซึ่งเป็นบุคคลธรรมดารับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมจึงไม่มีผลบังคับ ส่วนผู้ค้ำประกันซึ่งเป็นนิติบุคคลที่ยินยอมเข้าผูกพันเช่นนั้นย่อมไม่มีสิทธิดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา 688 มาตรา 689 และมาตรา 690
ตัวบท — มาตรา 693 ผู้ค้ำประกันชำระหนี้แล้วไล่เบี้ยจากลูกหนี้ สิทธิไล่เบี้ยและรับช่วงสิทธิตาม ป.พ.พ. มาตรา 693 ผู้ค้ำประกันควรบอกลูกหนี้เมื่อชำระหนี้แทน เพราะถ้าชำระแทนไปโดยมิได้บอกลูกหนี้ และลูกหนี้ยังมิรู้ความมาชำระหนี้ซ้ำอีก ผู้ค้ำประกันไม่มีสิทธิไล่เบี้ยเอาแก่ลูกหนี้ ได้แต่ฟ้องเจ้าหนี้เพื่อคืนลาภมิควรได้ตามมาตรา 696
ตัวบท — มาตรา 680 มาตรา 681 และมาตรา 698 หนี้ประธานระงับแล้ว ค้ำประกันยังมีผลหรือไม่ ค้ำประกันมีได้แต่เฉพาะเพื่อหนี้อันสมบูรณ์ตาม ป.พ.พ. มาตรา 680 ประกอบ มาตรา 681 เมื่อหนี้ของลูกหนี้ระงับสิ้นไปไม่ว่าเพราะเหตุใด ผู้ค้ำประกันย่อมหลุดพ้นจากความรับผิดในขณะนั้นตามมาตรา 698
สรุปหลักตามตัวบท: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์วางสัญญาค้ำประกันไว้เป็นสัญญาอุปกรณ์ (Accessory Contract) ที่ต้องอ่านร่วมกับหนี้ประธาน ค้ำประกันมีได้แต่เฉพาะเพื่อหนี้อันสมบูรณ์ตามมาตรา 681 และผู้ค้ำประกันย่อมหลุดพ้นเมื่อหนี้ของลูกหนี้ระงับสิ้นไปตามมาตรา 698 ข้อตกลงที่ให้ผู้ค้ำประกันรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมเป็นโมฆะตามมาตรา 681/1 วรรคหนึ่ง เว้นแต่ผู้ค้ำประกันซึ่งเป็นนิติบุคคลที่ยินยอมเข้าผูกพันเช่นนั้น และข้อตกลงที่แตกต่างไปจากบทคุ้มครองผู้ค้ำประกันที่มาตรา 685/1 ระบุไว้ เช่น มาตรา 686 และมาตรา 698 ก็เป็นโมฆะเช่นกัน

กรณีศึกษา SME ไทย — Warranty และ Guarantee ในทางปฏิบัติ

กรณีที่ 1: เครื่องจักรชำรุดบกพร่องหลังส่งมอบ (บริษัท A)

กรณีศึกษานี้เป็นตัวอย่างสมมติเพื่อการอธิบายหลักกฎหมาย ไม่ใช่คำพิพากษาจริง

บริษัท A ซื้อเครื่องจักรผลิตอาหารมูลค่า 5 ล้านบาทจากผู้ขาย สัญญามีข้อ Warranty 1 ปี หลังส่งมอบ 8 เดือน เครื่องจักรทำงานผิดพลาดทำให้สินค้าเสียหาย บริษัท A เรียกให้ผู้ขายซ่อมหรือเปลี่ยน แต่ผู้ขายอ้างว่าเป็นความผิดของพนักงานบริษัท A

🟡 ประเด็นที่เกิดขึ้น

ผู้ขายปฏิเสธความรับผิดโดยอ้างว่าบริษัท A ใช้งานผิดวิธี บริษัท A จึงฟ้องอ้างความชำรุดบกพร่องตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 472 ถึงมาตรา 474 ไม่ใช่มาตรา 475 ซึ่งเป็นบทการรอนสิทธิ

ผลลัพธ์: บริษัท A ชนะคดี เพราะพิสูจน์ได้ว่าความชำรุดบกพร่องมีอยู่ก่อนส่งมอบ ผู้ขายต้องรับผิดชอบค่าซ่อมและค่าเสียหายจากการหยุดดำเนินการ

บทเรียน: ทำ Acceptance Test และบันทึกผลก่อนรับมอบสินค้า + กำหนด Warranty Period และ Notice Period ในสัญญาให้ชัดเจน

กรณีที่ 2: สัญญาเช่าสำนักงาน กรรมการค้ำประกัน (บริษัท B)

กรณีศึกษานี้เป็นตัวอย่างสมมติเพื่อการอธิบายหลักกฎหมาย ไม่ใช่คำพิพากษาจริง

บริษัท B เช่าสำนักงาน กรรมการลงนามค้ำประกันส่วนตัวในสัญญาค้ำประกันแยกต่างหาก หลังจากนั้นบริษัท B ผิดนัดชำระค่าเช่า เจ้าของอาคารบอกเลิกสัญญาเช่าและเรียกร้องจากกรรมการในฐานะผู้ค้ำประกัน

🔴 ประเด็นวิกฤต

กรรมการโต้แย้งว่าเจ้าของอาคารไม่ได้แจ้งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 686 ภายใน 60 วันนับจากวันผิดนัด

ผลลัพธ์: เจ้าของอาคารเสียสิทธิ์เรียกดอกเบี้ยและค่าเสียหายในช่วงที่ผิดนัดแจ้ง เนื่องจากไม่ปฏิบัติตามมาตรา 686

Option A (เจ้าหนี้): ติดตาม และแจ้ง มาตรา 686 ภายใน 60 วันเสมอ | Option B (ผู้ค้ำ): ตรวจสอบว่าเจ้าหนี้ปฏิบัติตามมาตรา 686 ครบถ้วนหรือไม่ก่อนยอมรับความรับผิด

กรณีที่ 3: Parent Company Guarantee ในสัญญา M&A — บริษัทลูกล้มละลาย (บริษัท C)

กรณีศึกษานี้เป็นตัวอย่างสมมติเพื่อการอธิบายหลักกฎหมาย ไม่ใช่คำพิพากษาจริง

ในการซื้อขายกิจการ บริษัทแม่ (Company C Parent) ออก Parent Company Guarantee ค้ำประกันพันธะของบริษัทลูกที่ถูกซื้อ หลังจากนั้นบริษัทลูกล้มละลาย ผู้ซื้อฟ้องบังคับจาก Parent Company Guarantee

🟡 ประเด็นที่ต้องพิจารณา

Parent Company Guarantee ระบุแค่ว่า "ค้ำประกันพันธะทั้งหมดของบริษัทลูก" โดยไม่กำหนดวงเงินสูงสุด

ผลลัพธ์: บริษัทแม่ต้องรับผิดเต็มจำนวนทุกพันธะ รวมถึงดอกเบี้ยค้างชำระและค่าใช้จ่ายทางกฎหมาย เพราะไม่ได้กำหนด Cap

บทเรียน: Parent Company Guarantee ต้องระบุ Maximum Liability Amount เสมอ และกำหนดระยะเวลา Sunset Clause หากต้องการจำกัดความรับผิดในอนาคต

Checklist 10 จุด — ก่อนเซ็นข้อสัญญา Warranty หรือ Guarantee

  1. กำหนดขอบเขต Warranty ให้ชัดเจน: ระบุว่ารับประกันคุณภาพ ประสิทธิภาพ หรือความเหมาะสมกับวัตถุประสงค์ใด — ห้ามเขียนแบบกว้างเกินไปหรือแคบเกินไป
  2. กำหนดระยะเวลา Warranty: ระบุจุดเริ่ม (วันส่งมอบ วันติดตั้ง หรือวันผ่าน Acceptance Test) และวันสิ้นสุด
  3. ขั้นตอนแจ้ง Warranty Claim: กำหนดว่าต้องแจ้งภายในกี่วัน และต้องส่งเอกสารอะไร
  4. สำหรับ Guarantee: ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้ค้ำประกันเสมอ: ถ้าไม่มีหลักฐานดังกล่าว จะฟ้องร้องให้บังคับคดีไม่ได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 680 วรรคสอง
  5. ระบุขอบเขตหนี้ที่ค้ำประกัน: กำหนดให้ชัดว่าครอบคลุมหนี้อะไร ช่วงเวลาใด
  6. กำหนด Cap Amount: ระบุวงเงินสูงสุดที่ผู้ค้ำประกันจะรับผิด ป้องกันความรับผิดไม่จำกัด
  7. กำหนดระยะเวลาสัญญาค้ำประกัน: ใส่ Sunset Clause หรือวันสิ้นสุดชัดเจน
  8. ตรวจสอบอำนาจลงนาม: กรณีนิติบุคคลค้ำประกัน ต้องมีมติที่ประชุมและตรวจสอบข้อบังคับบริษัท
  9. วางระบบแจ้ง มาตรา 686: กรณีลูกหนี้ผิดนัด ต้องมีกระบวนการแจ้งผู้ค้ำประกันภายใน 60 วัน
  10. ให้ทนายความตรวจก่อนเซ็น: โดยเฉพาะสัญญาค้ำประกันมูลค่าสูง หรือ Parent Company Guarantee ในธุรกรรม M&A

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q1: Warranty กับ Guarantee ต่างกันอย่างไรในทางปฏิบัติ?
Warranty คือการรับรองคุณภาพของสิ่งที่ขาย เป็นพันธะของผู้ขายโดยตรงต่อผู้ซื้อ อยู่ใน ป.พ.พ. มาตรา 472 ถึงมาตรา 482 ส่วน Guarantee คือสัญญาระหว่างผู้ค้ำประกันกับเจ้าหนี้ ซึ่งบุคคลภายนอกผูกพันตนต่อเจ้าหนี้เพื่อชำระหนี้ในเมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้นั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 680 วรรคหนึ่ง และอยู่ในมาตรา 680 ถึงมาตรา 701 Warranty ไม่ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือ ส่วน Guarantee ถ้ามิได้มีหลักฐานเป็นหนังสืออย่างใดอย่างหนึ่งลงลายมือชื่อผู้ค้ำประกันเป็นสำคัญ จะฟ้องร้องให้บังคับคดีไม่ได้ตามมาตรา 680 วรรคสอง
Q2: Bank Guarantee ต่างจากสัญญาค้ำประกันธรรมดาอย่างไร?
Bank Guarantee คือธนาคารออกหนังสือค้ำประกันในฐานะสถาบันการเงิน โดยมักสละสิทธิ์เกี่ยงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 688 และชำระทันทีเมื่อถูกเรียก (First Demand Basis) ทำให้มีความน่าเชื่อถือสูงกว่าการค้ำประกันโดยบุคคล ส่วนสัญญาค้ำประกันธรรมดาผู้ค้ำประกันยังมีสิทธิเกี่ยงให้บังคับจากลูกหนี้ก่อน
Q3: ผู้ค้ำประกันจะหลุดพ้นจากความรับผิดได้อย่างไร?
ผู้ค้ำประกันหลุดพ้นได้หลายกรณี ได้แก่ เมื่อหนี้หลักระงับสิ้น (ลูกหนี้ชำระหนี้หมดแล้ว) เจ้าหนี้ผ่อนเวลาให้ลูกหนี้โดยไม่ได้รับความยินยอมจากผู้ค้ำประกัน (ป.พ.พ. มาตรา 700 — ข้อตกลงยินยอมล่วงหน้าในสัญญาใช้บังคับมิได้ตามวรรคสอง เว้นแต่ผู้ค้ำประกันเป็นสถาบันการเงินหรือค้ำประกันเพื่อสินจ้างเป็นปกติธุระตามวรรคสาม) เจ้าหนี้ทำให้ผู้ค้ำประกันไม่อาจรับช่วงสิทธิ์ได้ (มาตรา 697) เจ้าหนี้ไม่แจ้งผู้ค้ำประกันตามมาตรา 686 ภายใน 60 วันนับจากวันผิดนัด หรือเมื่อครบกำหนดระยะเวลาในสัญญาค้ำประกัน
Q4: ในสัญญา M&A ควรมีข้อ Warranty อะไรบ้าง?
ในสัญญาซื้อขายกิจการ (M&A) ผู้ขายควรให้ Representations and Warranties ในประเด็นสำคัญ ได้แก่ การจัดตั้งและอำนาจนิติบุคคล ความถูกต้องของงบการเงิน ไม่มีคดีความที่ค้างอยู่ ทรัพย์สินไม่มีภาระผูกพัน การปฏิบัติตามกฎหมาย สิทธิในทรัพย์สินทางปัญญา และไม่มีพนักงานที่มีสิทธิเรียกร้อง ทั้งนี้ต้องมีข้อ Indemnification สำหรับการละเมิด Warranty ด้วย
Q5: กรรมการที่ลงนามค้ำประกันในนามบริษัท ต้องมีอะไรบ้าง?
กรรมการที่จะลงนามในสัญญาค้ำประกันในนามบริษัทต้องมี (1) มติที่ประชุมกรรมการอนุมัติให้บริษัทค้ำประกัน (2) ข้อบังคับบริษัทไม่ห้ามการค้ำประกัน (3) กรรมการที่ลงนามมีอำนาจลงนามตามข้อบังคับ (เช่น กรรมการสองคนลงนามร่วมกัน) หากขาดสิ่งใดสิ่งหนึ่ง สัญญาค้ำประกันอาจไม่ผูกพันบริษัท และกรรมการผู้ลงนามอาจต้องรับผิดส่วนตัว
Q6 (Bonus): ถ้าสัญญาค้ำประกันไม่ระบุจำนวนเงินสูงสุด ผู้ค้ำประกันต้องรับผิดเท่าไหร่?
ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 681 วรรคสาม ผู้ค้ำประกันย่อมรับผิดเฉพาะหนี้หรือสัญญาที่ระบุไว้ ตามมาตรา 683 หากค้ำประกันอย่างไม่มีจำกัด ย่อมคุ้มถึงดอกเบี้ยและค่าสินไหมทดแทนซึ่งลูกหนี้ค้างชำระ ตลอดจนค่าภาระติดพันอันเป็นอุปกรณ์แห่งหนี้รายนั้นด้วย มาตรา 682 ไม่ใช่บทขอบเขตดอกเบี้ย และมาตรา 683 ไม่กล่าวถึงค่าฤชาธรรมเนียม ควรระบุจำนวนเงินสูงสุดในสัญญา
Q7: ถ้าสัญญาค้ำประกันระงับแล้ว แต่ยังมีหนี้ค้างอยู่ เจ้าหนี้จะบังคับได้ไหม?
ขึ้นอยู่กับประเภทสัญญาค้ำประกัน หากเป็น Continuing Guarantee (ค้ำประกันอย่างต่อเนื่อง) ผู้ค้ำประกันยังต้องรับผิดสำหรับหนี้ที่เกิดขึ้นก่อนวันระงับ แม้สัญญาจะสิ้นสุดแล้ว อย่างไรก็ตาม ผู้ค้ำประกันสามารถบอกเลิกสัญญาค้ำประกันอย่างต่อเนื่องได้โดยบอกกล่าวเจ้าหนี้ แต่ยังต้องรับผิดสำหรับหนี้ที่เกิดขึ้นก่อนการบอกเลิก ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 699
Q8: ข้อ Warranty ใน M&A สัญญา หากพบ Breach หลังจาก Closing จะมีวิธีบังคับอย่างไร?
มีหลายกลไก ได้แก่ (1) Indemnification Claim: ผู้ซื้อส่ง Written Notice ภายใน Claim Period ที่กำหนดในสัญญา แจ้งรายละเอียดของ Warranty Breach และมูลค่าความเสียหาย (2) Escrow Mechanism: หาก Closing Price บางส่วนถูกวางใน Escrow ผู้ซื้อสามารถเรียกจาก Escrow ได้ทันที (3) Price Adjustment: ลดราคาซื้อขายตาม Warranty Breach ที่พิสูจน์ได้ ทั้งนี้ต้องปฏิบัติภายใน Limitation Period ที่กำหนดในสัญญา ซึ่งมักสั้นกว่าอายุความทั่วไป

LAS Practical Guide — เลือกใช้ Warranty หรือ Guarantee ให้ถูกสถานการณ์

การเลือกใช้ Warranty หรือ Guarantee ขึ้นอยู่กับลักษณะของธุรกรรมและวัตถุประสงค์ที่ต้องการ

สถานการณ์เครื่องมือที่เหมาะสมเหตุผล
ซื้อขายสินค้า/เครื่องจักรWarranty Clauseความชำรุดบกพร่องตาม ป.พ.พ. มาตรา 472 ถึงมาตรา 474 ไม่ใช่ มาตรา 475
สัญญาก่อสร้าง (ผู้รับเหมา)Warranty + Performance BondWarranty รับรองคุณภาพงาน + Bond ค้ำประกันการปฏิบัติงาน
ซื้อขายกิจการ (M&A)R&W Clause + Indemnityรับรองข้อเท็จจริงของกิจการ มีกลไกชดใช้ค่าเสียหาย
สินเชื่อธุรกิจ (กรรมการค้ำประกัน)Personal Guaranteeบุคคลค้ำประกันหนี้ของบริษัท ตาม ป.พ.พ. มาตรา 680
สัญญาโครงการขนาดใหญ่Bank Guaranteeธนาคารค้ำประกัน น่าเชื่อถือ ชำระได้ทันที
บริษัทลูกทำสัญญาสำคัญParent Company Guaranteeบริษัทแม่รับรองภาระผูกพันของบริษัทลูก

Checklist ก่อนลงนามสัญญาที่มี Warranty หรือ Guarantee

🟢 Best Practice — ใช้ทั้ง Warranty และ Guarantee ร่วมกัน

ในสัญญาสำคัญสามารถใช้ทั้ง Warranty และ Guarantee ร่วมกันได้ เช่น สัญญาซื้อขายกิจการที่มีทั้ง R&W Clause (ผู้ขายรับรองคุณภาพกิจการ) และ Escrow Account หรือ Parent Company Guarantee (เพื่อประกันว่าผู้ขายจะชำระค่าเสียหายหากละเมิด R&W) การใช้ร่วมกันทำให้ผู้ซื้อมีความคุ้มครองครบถ้วนทั้งในด้านคุณภาพและการชำระค่าเสียหาย

สรุป

Warranty ในทางซื้อขายไทยแยกเป็นความชำรุดบกพร่องตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 472 ถึงมาตรา 474 และการรอนสิทธิตามมาตรา 475 ถึงมาตรา 482 Guarantee คือสัญญาค้ำประกันตามมาตรา 680 ถึงมาตรา 701 ที่ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือ ห้ามอ่านมาตรา 475 เป็นบทคุณภาพสินค้า การแจ้งผู้ค้ำตามมาตรา 686 ภายในหกสิบวันมีผลต่อดอกเบี้ยและค่าสินไหมทดแทน

อ่านเพิ่มเติม: LAS Shield ตอนที่ 6 — Force Majeure เหตุสุดวิสัย ป.พ.พ. มาตรา 219 บทเรียน COVID-19

← ตอนที่ 6 LAS SHIELD 7/10 ตอนที่ 8 →
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 475 มาตรา 476 มาตรา 480 มาตรา 481 มาตรา 483 มาตรา 680 มาตรา 681 มาตรา 682 มาตรา 686 มาตรา 688 มาตรา 689 มาตรา 693 มาตรา 694 มาตรา 697 มาตรา 700 Warranty Guarantee รับประกัน ค้ำประกัน Bank Guarantee Parent Company Guarantee Continuing Guarantee R&W Clause Indemnity M&A Warranty มาตรา 686 60 วัน LAS Shield
LAS Shield | Legal Advance Solution Co., Ltd.
Knowledge Hub | laslegal.co.th | ตอนที่ 6: Force Majeure | ตอนที่ 8 →
บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของซีรีส์ LAS Shield — คู่มือกฎหมายธุรกิจสำหรับผู้ประกอบการไทย | อัปเดต: 8 เมษายน 2569

Disclaimer: บทความนี้จัดทำเพื่อวัตถุประสงค์ทางวิชาการและให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะราย ผู้อ่านควรปรึกษาที่ปรึกษากฎหมายก่อนตัดสินใจดำเนินการใด ๆ | This article is for general informational purposes only and does not constitute legal advice.