LAS INVEST #1
นักลงทุนต่างชาติเข้าไทย — 5 ขั้นตอนก่อนเริ่มธุรกิจ ✓
✓ ตรวจทบทวนข้อกฎหมายล่าสุดเมื่อวันที่ 11 กันยายน 2569 · นำฉบับที่ตรวจแล้วขึ้นเว็บไซต์เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2569
Foreign Investor's Thailand Entry — 5 Pre-Launch Legal Steps
เขียนโดย ธันย์ธรณ์เทพ แย้มอุทัย, Ph.D. | Legal Advance Solution Co., Ltd. | 15 เมษายน พ.ศ. 2569 | อัปเดต 20 มิถุนายน พ.ศ. 2569
1. FBA คืออะไร และ "คนต่างด้าว" หมายความว่าอะไร
Foreign Business Act B.E. 2542 — Definition of Alien
นักลงทุนต่างชาติจำนวนมากเริ่มต้นประกอบธุรกิจในไทยโดยไม่ทราบกรอบกฎหมาย 3 เสาหลัก ได้แก่ FBA, BOI และ Work Permit ผลที่ตามมาคือสูญเสียเงินลงทุน เสียเวลา เสี่ยงโทษอาญา และอาจถูกสั่งปิดกิจการ
กฎหมายที่ต้องเข้าใจก่อนเป็นอันดับแรกคือ พระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 (FBA) ซึ่งกำหนดว่าใครคือ "คนต่างด้าว" ภายใต้กฎหมายนี้
⚖
พระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542
กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) · ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 116 ตอน 111 ก (2542)
มาตรา ๔ ในพระราชบัญญัตินี้ "คนต่างด้าว" หมายความว่า
(๑) บุคคลธรรมดาซึ่งไม่มีสัญชาติไทย
(๒) นิติบุคคลซึ่งไม่ได้จดทะเบียนในประเทศไทย
(๓) นิติบุคคลซึ่งจดทะเบียนในประเทศไทย และมีลักษณะดังต่อไปนี้
(ก) นิติบุคคลซึ่งมีหุ้นอันเป็นทุนตั้งแต่กึ่งหนึ่งของนิติบุคคลนั้นถือโดยบุคคลตาม (๑) หรือ (๒)
— พ.ร.บ. การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 มาตรา 4 (ตัดตอนจากตัวบทกฎหมาย)
หลักปฏิบัติ — เส้น 50%
บริษัทจดทะเบียนในไทยที่มีผู้ถือหุ้นต่างชาติ ตั้งแต่ 50% ขึ้นไป ถือเป็น "คนต่างด้าว" ตาม FBA ทันที และต้องปฏิบัติตามข้อจำกัดทุกประการ แม้จดทะเบียนบริษัทไทยก็ตาม
การที่ FBA ใช้เกณฑ์ "กึ่งหนึ่งของทุน" (50%) มิใช่สัญชาติผู้บริหาร หมายความว่าการถือหุ้นตั้งแต่ 50% ขึ้นไปโดยคนต่างชาติ (แม้เพียงรายเดียว) ก็ทำให้บริษัทต้องอยู่ภายใต้ข้อจำกัด FBA ครบทุกข้อ
2. 3 บัญชีธุรกิจ — ระดับข้อจำกัดและผลทางกฎหมาย
Three Business Schedules — Restriction Levels and Legal Consequences
FBA แบ่งธุรกิจออกเป็น 3 บัญชีท้ายพระราชบัญญัติ แต่ละบัญชีมีระดับการควบคุมและเส้นทางการขออนุญาตที่แตกต่างกัน
ข้อควรระวัง
ธุรกิจส่วนใหญ่ที่นักลงทุนต่างชาติสนใจอยู่ใน บัญชีสาม ซึ่งต้องขอ FBA License จาก DBD ก่อนประกอบกิจการ ข้ามขั้นตอนนี้ไม่ได้
บทลงโทษที่ต้องทราบ — มาตรา 36 และมาตรา 37
มาตรา ๓๗ คนต่างด้าวผู้ใดประกอบธุรกิจโดยฝ่าฝืนมาตรา ๖ มาตรา ๗ หรือมาตรา ๘ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงหนึ่งล้านบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และให้ศาลสั่งเลิกการประกอบธุรกิจ หรือเลิกกิจการ หรือสั่งเลิกการเป็นผู้ถือหุ้น หรือเป็นหุ้นส่วน แล้วแต่กรณี
หากฝ่าฝืนไม่ปฏิบัติตามคำสั่งศาลต้องระวางโทษปรับวันละหนึ่งหมื่นบาทถึงห้าหมื่นบาทตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืนอยู่
— พ.ร.บ. การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 มาตรา 37 (ข้อความจากตัวบทกฎหมาย)
มาตรา ๓๖ ผู้มีสัญชาติไทยหรือนิติบุคคลที่มิใช่คนต่างด้าวตามพระราชบัญญัตินี้ ให้ความช่วยเหลือหรือสนับสนุนหรือร่วมประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว อันเป็นธุรกิจที่กำหนดไว้ในบัญชีท้ายพระราชบัญญัตินี้ โดยคนต่างด้าวนั้นมิได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจดังกล่าว หรือร่วมประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวโดยแสดงออกว่าเป็นธุรกิจของตนแต่ผู้เดียว หรือถือหุ้นแทนคนต่างด้าวในห้างหุ้นส่วนหรือบริษัทจำกัด หรือนิติบุคคลใด ๆ เพื่อให้คนต่างด้าวประกอบธุรกิจโดยหลีกเลี่ยงหรือฝ่าฝืนบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัตินี้ รวมทั้งคนต่างด้าวซึ่งยินยอมให้ผู้มีสัญชาติไทยหรือนิติบุคคลที่มิใช่คนต่างด้าวตามพระราชบัญญัตินี้กระทำการดังกล่าว ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงหนึ่งล้านบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
— พ.ร.บ. การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 มาตรา 36 (ตัดตอนจากตัวบทกฎหมาย — ส่วนท้ายของมาตรายังให้ศาลสั่งเลิกการถือหุ้นแทน/เลิกการร่วมประกอบธุรกิจ และหากฝ่าฝืนคำสั่งศาล ปรับวันละ 10,000–50,000 บาท)
ข้อควรระวังพิเศษ — Nominee
มาตรา 36 มีผลต่อ ทั้งคนไทยที่ถือหุ้นแทนและนักลงทุนต่างชาติที่ยินยอมให้ถือหุ้นแทน พร้อมกัน กล่าวคือโครงสร้าง Nominee บังคับโทษทั้งสองฝ่ายไม่ว่าใครจะเป็นผู้เสนอ
3. BOI ช่วยอะไรได้บ้าง — สิทธิประโยชน์และเงื่อนไข
Board of Investment — Benefits and Conditions
สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ดำเนินการภายใต้ พระราชบัญญัติส่งเสริมการลงทุน พ.ศ. 2520 มีอำนาจให้สิทธิพิเศษหลายประการที่เปลี่ยนโครงสร้างทางกฎหมายของนักลงทุนต่างชาติได้อย่างมีนัยสำคัญ
★
พระราชบัญญัติส่งเสริมการลงทุน พ.ศ. 2520
สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) · boi.go.th
มาตรา ๒๗ ผู้ได้รับการส่งเสริมจะได้รับอนุญาตให้ถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินเพื่อประกอบกิจการที่ได้รับการส่งเสริมการลงทุนตามจำนวนที่คณะกรรมการพิจารณาเห็นสมควร แม้ว่าจะเกินกำหนดที่จะพึงมีได้ตามกฎหมายอื่น
— พ.ร.บ. ส่งเสริมการลงทุน พ.ศ. 2520 มาตรา 27 (ข้อความจากตัวบทกฎหมาย)
ตารางสิทธิประโยชน์ BOI เปรียบเทียบกับ Non-BOI
ปัจจุบัน BOI แบ่งประเภทกิจการที่ให้การส่งเสริมเป็น 10 หมวด (ประกาศคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน ที่ 9/2565) ได้แก่ (1) เกษตร อาหาร และเทคโนโลยีชีวภาพ (2) การแพทย์ (3) เครื่องจักรและยานยนต์ (4) เครื่องใช้ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ (5) โลหะและวัสดุ (6) เคมีและปิโตรเคมี (7) สาธารณูปโภค (8) ดิจิทัล (9) อุตสาหกรรมสร้างสรรค์ (10) บริการที่มีมูลค่าสูง
หลักปฏิบัติ — ตรวจสอบก่อนยื่น
BOI ส่งเสริมเฉพาะกิจการที่อยู่ในรายการที่กำหนด ต้องตรวจสอบที่ boi.go.th ก่อนเสมอ ไม่ใช่ทุกธุรกิจจะได้รับการส่งเสริม และเงื่อนไขอาจเปลี่ยนแปลงตามนโยบาย
4. สูตรคำนวณ Work Permit และทุนจดทะเบียนขั้นต่ำ
Work Permit Quota Formula — Capital and Staff Ratio
การจ้างพนักงานต่างชาติในไทยมีเงื่อนไข 2 มิติที่ต้องปฏิบัติพร้อมกัน ได้แก่ ทุนจดทะเบียน และ สัดส่วนพนักงานไทยต่อต่างชาติ ซึ่งอยู่ภายใต้กรอบกฎหมายการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว
📄
พระราชกำหนดการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560
กระทรวงแรงงาน · กรมการจัดหางาน
หลักเกณฑ์พื้นฐาน
- ทุนจดทะเบียนชำระแล้วขั้นต่ำ: 2,000,000 บาท ต่อพนักงานต่างชาติ 1 คน (หลักเกณฑ์การพิจารณาของกรมการจัดหางาน)
- สัดส่วนพนักงาน: พนักงานไทย 4 คน ต่อ พนักงานต่างชาติ 1 คน (4:1)
ตารางคำนวณ Work Permit ตามจำนวนพนักงานต่างชาติ
ข้อยกเว้น BOI
บริษัทที่ได้รับ BOI Promotion สามารถยื่นขอ Work Permit ได้ง่ายขึ้นและอาจได้รับการยกเว้นสัดส่วน 4:1 ในบางกิจการ ทั้งนี้เงื่อนไขขึ้นอยู่กับประเภทกิจการที่ได้รับส่งเสริม ต้องตรวจสอบกับ BOI โดยตรง
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย — ทุนต่ำกว่าเกณฑ์
บริษัทจำนวนมากจดทะเบียนที่ทุน 1,000,000 บาท (ป.พ.พ. มิได้กำหนดทุนจดทะเบียนขั้นต่ำไว้ กำหนดเพียงมูลค่าหุ้นไม่ต่ำกว่า 5 บาทตามมาตรา 1117 — ทุน 1 ล้านบาทเป็นเพียงจำนวนที่นิยมใช้) จากนั้นพบว่าขอ Work Permit ไม่ได้เพราะต้องการอย่างน้อย 2,000,000 บาท นอกจากนี้ บริษัทที่เป็น "คนต่างด้าว" ยังต้องมีทุนขั้นต่ำตาม FBA มาตรา 14 ไม่น้อยกว่า 2 ล้านบาท และหากเป็นธุรกิจตามบัญชีท้ายที่ต้องขออนุญาต ไม่น้อยกว่า 3 ล้านบาทตามกฎกระทรวง การวางแผนทุนจึงต้องทำก่อนจดทะเบียนบริษัทเสมอ
5. 5 ขั้นตอนก่อนเริ่มธุรกิจ และ 5 ความผิดพลาดที่พบบ่อย
5 Pre-Launch Steps and 5 Common Mistakes
5 ขั้นตอนที่ต้องทำก่อนเปิดกิจการ
1
ตรวจสอบบัญชีธุรกิจ (Schedule Verification)
ระบุให้ชัดเจนว่าธุรกิจที่ต้องการประกอบอยู่ในบัญชีหนึ่ง สอง หรือสาม ก่อนดำเนินการใด ๆ หากไม่ทราบให้ปรึกษาที่ปรึกษากฎหมาย FBA/BOI ไม่ใช่จดทะเบียนก่อนแล้วค่อยตรวจสอบทีหลัง
2
ประเมิน BOI Eligibility
ตรวจสอบว่ากิจการของท่านมีสิทธิ์ยื่นขอ BOI Promotion หรือไม่ผ่าน boi.go.th หากมีสิทธิ์ให้ยื่นขอก่อนจดทะเบียนบริษัท เพราะ BOI จะเปลี่ยนโครงสร้างการถือหุ้นและสิทธิประโยชน์ภาษีได้อย่างมีนัยสำคัญ
3
วางแผนทุนจดทะเบียน (Capital Planning)
คำนวณทุนจดทะเบียนที่ต้องการล่วงหน้า โดยพิจารณาจำนวนพนักงานต่างชาติที่ต้องการจ้าง (2,000,000 บาทต่อ 1 คน) รวมกับความต้องการทางธุรกิจและข้อกำหนด FBA License
4
จัดทำ Shareholders Agreement (SHA)
หากต้องมีหุ้นส่วนคนไทย ต้องร่าง SHA ก่อนจดทะเบียนบริษัท โดยระบุ veto rights, quorum, การโอนหุ้น และกลไกแก้ปัญหา Deadlock หากไม่มี SHA ที่ดี ผู้ถือหุ้นข้างมาก 51% ย่อมควบคุมมติธรรมดาทุกเรื่องได้ตามกฎหมาย (มติพิเศษ เช่น แก้ไขข้อบังคับ เพิ่ม/ลดทุน ต้องได้เสียงไม่ต่ำกว่า 3 ใน 4 ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1194)
5
ปรึกษาที่ปรึกษากฎหมายเชี่ยวชาญ FBA/BOI
ก่อนยื่นเอกสารทางการใด ๆ ควรปรึกษาทนายความที่มีความเชี่ยวชาญด้าน FBA และ BOI โดยเฉพาะ ไม่ใช่ผู้ให้บริการจดทะเบียนทั่วไปซึ่งอาจไม่ทราบรายละเอียดทางกฎหมาย
5 ความผิดพลาดที่พบบ่อย — เปรียบเทียบปัญหาและแนวทางที่ถูกต้อง
Treaty of Amity — ทางเลือกพิเศษสำหรับนักลงทุนสัญชาติอเมริกัน
บริษัทสัญชาติอเมริกันสามารถถือหุ้น 100% ในธุรกิจส่วนใหญ่ในไทยได้ภายใต้ สนธิสัญญาไมตรีไทย-สหรัฐอเมริกา (Treaty of Amity 1966) โดยไม่ต้องขอ BOI ยกเว้นธุรกิจที่สนธิสัญญาสงวนไว้ (การสื่อสาร การขนส่ง ธนาคารที่รับฝากเงิน กิจการทรัสต์ การถือครองที่ดิน/ทรัพยากรธรรมชาติ และการค้าผลิตผลเกษตรภายในประเทศ) ต้องยื่นขอหนังสือรับรองจาก DBD ตาม FBA มาตรา 11
6. LAS SSCU Framework — ครอบคลุม 4 มิติสำหรับนักลงทุนต่างชาติ
LAS SSCU Framework — Four-Dimensional Legal Coverage
LAS ใช้กรอบคิด SSCU (Share–Shield–Contract & Control–UP) ในการวิเคราะห์และออกแบบโครงสร้างทางกฎหมายสำหรับนักลงทุนต่างชาติในไทยอย่างครบวงจร
S — SHARE
โครงสร้างการถือหุ้นและใบอนุญาต
- FBA License / BOI Application
- Shareholders Agreement (SHA)
- Cap Table Setup
- Foreign Quota Planning
S — SHIELD
การปกป้องความเสี่ยง
- FBA Compliance Review
- Force Majeure Clauses
- Liability Caps
- Corporate Insurance Review
C&C — Control
สัญญาและการกำกับดูแล
- Board Governance
- Employment Contracts
- PDPA Compliance Setup
- IP Assignment
U — UP
การขยายกิจการและกลยุทธ์ออก
- BOI Tier Selection
- Industrial Estate Options
- ASEAN Expansion Planning
- Exit Strategy (M&A / Share Sale)
LAS SSCU Framework © Legal Advance Solution Co., Ltd. — กรอบคิดดั้งเดิมของ ธันย์ธรณ์เทพ แย้มอุทัย, Ph.D.
7. คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Frequently Asked Questions
ต่างชาติถือหุ้น 100% ในไทยได้หรือไม่
ได้ในกรณีหลัก ๆ ดังนี้: (ก) ธุรกิจที่ไม่อยู่ในบัญชีท้าย FBA เช่น การผลิตเพื่อจำหน่ายหรือส่งออก ซึ่งคนต่างด้าวถือหุ้น 100% ได้โดยไม่ต้องขออนุญาต (ข) กิจการได้รับ BOI Promotion แล้วแจ้งขอหนังสือรับรองตาม FBA มาตรา 12 (ยกเว้นบัญชีหนึ่ง) (ค) บริษัทสัญชาติอเมริกันที่ใช้สิทธิ์ Treaty of Amity (Thailand-USA 1966) ตาม FBA มาตรา 10 และมาตรา 11 หรือ (ง) ได้รับใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว (FBL) ตาม FBA มาตรา 17 กิจการในบัญชีหนึ่งไม่มีข้อยกเว้นใด ๆ
FBA License ใช้เวลานานเท่าไร
บัญชีสาม (DBD): ประมาณ 30–90 วันทำการ ขึ้นกับความครบถ้วนของเอกสาร / บัญชีสอง (ครม.): ระยะเวลาไม่แน่นอนและยาวนานกว่ามาก ควรเริ่มกระบวนการก่อนเปิดกิจการ
BOI ส่งเสริมกิจการประเภทใดบ้าง
10 หมวดหลักตามประกาศคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน ที่ 9/2565: เกษตร อาหาร และเทคโนโลยีชีวภาพ, การแพทย์, เครื่องจักรและยานยนต์, เครื่องใช้ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์, โลหะและวัสดุ, เคมีและปิโตรเคมี, สาธารณูปโภค, ดิจิทัล, อุตสาหกรรมสร้างสรรค์, บริการที่มีมูลค่าสูง ดูรายการปัจจุบันที่ boi.go.th
ประกอบธุรกิจโดยไม่มี FBA License มีโทษอย่างไร
ตามมาตรา 37 พ.ร.บ. FBA 2542: จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับ 100,000–1,000,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และศาลสั่งเลิกประกอบธุรกิจ DBD มีอำนาจสั่งเพิกถอนทะเบียนด้วย
โครงสร้าง Nominee ถือหุ้นแทนทำได้หรือไม่
ไม่ได้ ฝ่าฝืนมาตรา 36 FBA โดยตรง โทษอาญาบังคับทั้งคนไทยที่ถือหุ้นแทนและนักลงทุนต่างชาติที่ยินยอม DBD มีอำนาจสอบสวนการถือหุ้นที่แท้จริง (beneficial ownership)
PDPA ส่งผลต่อนักลงทุนต่างชาติอย่างไร
บริษัทที่โอนข้อมูลส่วนบุคคลของลูกค้าไทยกลับไปยังสำนักงานใหญ่ต่างประเทศต้องปฏิบัติตามหมวดการโอนข้อมูลข้ามพรมแดนของพ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ซึ่งรวมถึงการจัดทำมาตรการคุ้มครองที่เพียงพอ
กฎหมายและแหล่งข้อมูลอ้างอิง
- พระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 มาตรา 4 (นิยามคนต่างด้าว) มาตรา 8 (บัญชีท้าย) มาตรา 11 มาตรา 12 (หนังสือรับรองกรณีสนธิสัญญา/BOI) มาตรา 14 (ทุนขั้นต่ำ) มาตรา 17 (ใบอนุญาต) มาตรา 36 (Nominee ต้องห้าม) และมาตรา 37 (บทลงโทษฝ่าฝืน) — กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD)
- พระราชบัญญัติส่งเสริมการลงทุน พ.ศ. 2520 มาตรา 27 (สิทธิถือกรรมสิทธิ์ที่ดิน) — สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) · boi.go.th
- พระราชกำหนดการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560 — กรมการจัดหางาน กระทรวงแรงงาน (หลักเกณฑ์ Work Permit)
- พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 (PDPA) — PDPC · pdpc.or.th (การโอนข้อมูลข้ามพรมแดน)
- Treaty of Amity and Economic Relations between Thailand and the United States of America (1966) — กรมสนธิสัญญาและกฎหมาย กระทรวงการต่างประเทศ
- กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) · dbd.go.th — ฐานข้อมูลใบอนุญาต FBA และทะเบียนนิติบุคคล
- สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) · boi.go.th — รายการกิจการที่ส่งเสริม
ข้อจำกัดความรับผิด (Disclaimer):
บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้เชิงวิชาการและข้อมูลทั่วไปเท่านั้น มิใช่คำปรึกษาทางกฎหมายสำหรับกรณีใดกรณีหนึ่ง กฎหมายและกฎระเบียบอาจมีการเปลี่ยนแปลง ผู้อ่านควรตรวจสอบตัวบทกฎหมายปัจจุบันและปรึกษาทนายความที่มีใบอนุญาตก่อนดำเนินการทางกฎหมาย
Legal Advance Solution Co., Ltd. ไม่รับผิดชอบต่อการกระทำที่อาศัยข้อมูลในบทความนี้โดยตรง
ข้อมูลในบทความอ้างอิงจากตัวบทกฎหมาย ณ วันที่เผยแพร่ — อัปเดตล่าสุด 20 มิถุนายน พ.ศ. 2569