EN | TH
LAS C&C
LAS C&C — Contract & Control #07

Indemnification — ชดใช้ค่าเสียหาย

Indemnity ไม่ใช่แค่ "ชดใช้" — แต่คือกลไกกระจายความเสี่ยงที่ซับซ้อนที่สุดในสัญญา

ธันย์ธรณ์เทพ แย้มอุทัย, Ph.D. | 3 เมษายน 2569 | Legal Advance Solution Co., Ltd.

Indemnity vs Damages ต่างกันอย่างไร?Indemnity vs Damages

ผู้ประกอบการหลายคนเข้าใจว่า Indemnification (การชดใช้ค่าเสียหาย) กับ Damages (ค่าเสียหาย) เป็นเรื่องเดียวกัน แต่ในทางกฎหมายสัญญาทั้งสองแนวคิดมีความแตกต่างที่สำคัญ

Damages คือค่าเสียหายที่เรียกร้องจากคู่สัญญาโดยตรงเมื่อผิดสัญญา ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 222 ค่าเสียหายที่เรียกได้คือ "ค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายเช่นที่ตามปกติย่อมเกิดขึ้นแต่การไม่ชำระหนี้" รวมถึงค่าเสียหายที่ "ควรจะได้คาดเห็น หรือหากได้คาดเห็นว่าจะเกิดขึ้น"

Indemnity คือข้อตกลงที่ฝ่ายหนึ่ง (Indemnitor) รับประกันว่าจะชดใช้ความสูญเสียให้อีกฝ่าย (Indemnitee) จากเหตุการณ์ที่กำหนด ซึ่งอาจรวมถึงการเรียกร้องจากบุคคลภายนอก (Third-Party Claims) ที่ไม่ใช่แค่ความเสียหายระหว่างคู่สัญญาโดยตรง

"Damages มองไปข้างหลัง — เกิดอะไรขึ้นแล้ว ส่วน Indemnity มองไปข้างหน้า — ถ้าเกิดอะไรขึ้น ใครจะรับผิดชอบ"

กลไกควบคุม: Basket, Cap, De MinimisControl Mechanisms

ในสัญญาระดับองค์กร โดยเฉพาะสัญญาซื้อขายกิจการ (SPA) และสัญญาร่วมทุน (JV) ข้อ Indemnification จะมีกลไกควบคุมเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการเรียกร้องที่เกินสมควร

กลไกความหมายตัวอย่าง
Basket (Deductible)วงเงินขั้นต่ำที่ความเสียหายต้องสะสมถึงก่อนจึงจะเรียก Indemnity ได้Basket = 1 ล้านบาท: ถ้าเสียหาย 800,000 บาท เรียกไม่ได้
Capเพดานสูงสุดของ Indemnity ทั้งหมดCap = 50% ของราคาซื้อขาย
De Minimisวงเงินขั้นต่ำของแต่ละรายการที่จะนับรวมเข้า BasketDe Minimis = 100,000 บาท: รายการที่ต่ำกว่านี้ไม่นับ
หลักกฎหมาย: ในระบบกฎหมายไทย แม้ไม่มีบทบัญญัติเฉพาะเรื่อง Indemnification เช่นในระบบ Common Law แต่คู่สัญญาสามารถตกลงกันได้ตามหลักเสรีภาพในการทำสัญญา ทั้งนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 438 ในเรื่องละเมิด ค่าสินไหมทดแทนนั้น ศาลอาจกำหนดโดยพิจารณาตามพฤติการณ์และความร้ายแรงแห่งละเมิด

เทคนิคการเจรจา IndemnificationNegotiation Techniques

สำหรับฝ่ายผู้ขาย / ผู้ให้บริการ (Indemnitor)

  • เจรจาให้มี Basket สูง + Cap ต่ำ เพื่อจำกัดความเสี่ยง
  • กำหนด De Minimis เพื่อกรองการเรียกร้องเล็กน้อย
  • ระบุ Survival Period — กำหนดระยะเวลาที่ Indemnity มีผลบังคับหลังปิดธุรกรรม
  • เจรจาให้ Indemnity เป็นทางเยียวยาเดียว (Exclusive Remedy)

สำหรับฝ่ายผู้ซื้อ / ผู้รับบริการ (Indemnitee)

  • เจรจาให้มี Basket ต่ำหรือเป็น "First Dollar" (เรียกได้ตั้งแต่บาทแรกเมื่อถึง Basket)
  • กำหนด Carve-Out สำหรับ Fundamental R&W — ไม่อยู่ภายใต้ Cap
  • ระบุสิทธิในการหักกลบ (Set-Off) จากเงินที่ค้างจ่าย
  • ต้องมี Third-Party Claim Procedure ที่ชัดเจน
← ตอนที่ 6 LAS CC 7/10 ตอนที่ 8 →
Disclaimer / ข้อสงวนสิทธิ์:
บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อเผยแพร่ความรู้ทางกฎหมายเท่านั้น ไม่ถือเป็นความเห็นทางกฎหมายหรือคำแนะนำเฉพาะเจาะจง ผู้อ่านควรปรึกษาทนายความก่อนดำเนินการใดๆ ผู้เขียนและ Legal Advance Solution Co., Ltd. ไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายใดๆ ที่อาจเกิดจากการนำข้อมูลไปใช้

This article is published for educational purposes only and does not constitute legal advice. The author and Legal Advance Solution Co., Ltd. accept no liability for any loss arising from reliance on this content.
ดูบทความและบล็อกทั้งหมด / View All Content →