ธันย์ธรณ์เทพ แย้มอุทัย, Ph.D. | LAS Legal | 3 เมษายน 2569
ธุรกิจของคุณมีสัญญาครบทั้ง 5 ฉบับนี้แล้วหรือยัง? ผู้ประกอบการจำนวนมากเริ่มต้นธุรกิจโดยไม่มีสัญญาใดเลย ใช้เพียงคำพูดปากเปล่าและความไว้วางใจ จนกระทั่งเกิดปัญหาขึ้นจึงพบว่า — ไม่มีหลักฐานใดปกป้องตนเองได้เลย
สัญญาไม่ได้มีไว้เพื่อใช้เมื่อเกิดข้อพิพาท แต่มีไว้เพื่อ "ป้องกัน" ไม่ให้ข้อพิพาทเกิดขึ้นตั้งแต่แรก ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 354 กำหนดหลักการพื้นฐานว่า สัญญาเกิดขึ้นเมื่อคู่สัญญาแสดงเจตนาเสนอและสนองถูกต้องตรงกัน บทความนี้จะพาไปรู้จัก 5 สัญญาที่เป็นเกราะป้องกันขั้นต่ำสุดของทุกธุรกิจ
สัญญาจ้างแรงงานตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 575 คือสัญญาที่ลูกจ้างตกลงทำงานให้นายจ้างและนายจ้างตกลงจ่ายสินจ้าง สัญญานี้ปกป้องทั้งสองฝ่าย กำหนดหน้าที่ ค่าตอบแทน เงื่อนไขการเลิกจ้าง และสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาที่เกิดขึ้นระหว่างการทำงาน หากไม่มีสัญญาที่ชัดเจน นายจ้างอาจต้องจ่ายค่าชดเชยตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 118 สูงสุดถึง 400 วัน สำหรับลูกจ้างที่ทำงานเกิน 20 ปี
NDA ปกป้องข้อมูลที่เป็นหัวใจของธุรกิจ ไม่ว่าจะเป็นรายชื่อลูกค้า สูตรสินค้า กลยุทธ์การตลาด หรือข้อมูลทางการเงิน พระราชบัญญัติความลับทางการค้า พ.ศ. 2545 มาตรา 3 กำหนดนิยามความลับทางการค้าว่าต้องเป็นข้อมูลที่ยังไม่รู้จักกันโดยทั่วไป มีมูลค่าทางการค้า และเจ้าของได้ใช้มาตรการที่เหมาะสมเพื่อรักษาความลับ NDA จึงเป็น "มาตรการที่เหมาะสม" ตามกฎหมาย
เมื่อทำธุรกิจร่วมกับผู้อื่น สัญญาหุ้นส่วนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1012 กำหนดว่าห้างหุ้นส่วนเกิดจากบุคคลตั้งแต่สองคนขึ้นไปตกลงเข้ากันเพื่อกระทำกิจการร่วมกัน สัญญาระหว่างผู้ถือหุ้น (SHA) กำหนดกลไกสำคัญเช่น สิทธิออกเสียง การจ่ายเงินปันผล การเข้า-ออกจากกิจการ และกลไกแก้ไข Deadlock เพื่อป้องกันไม่ให้กิจการหยุดชะงักจากความขัดแย้ง
สัญญาเช่าอสังหาริมทรัพย์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 537 คือสัญญาที่ผู้ให้เช่าตกลงให้ผู้เช่าได้ใช้หรือได้รับประโยชน์ในทรัพย์สินชั่วระยะเวลามีจำกัด และมาตรา 538 กำหนดว่าสัญญาเช่าอสังหาริมทรัพย์ที่มีกำหนดเกิน 3 ปี ต้องจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ มิฉะนั้นจะฟ้องร้องบังคับคดีได้เพียง 3 ปี สัญญาเช่าที่ดีต้องกำหนดค่าเช่า ระยะเวลา สิทธิต่ออายุ และเงื่อนไขการคืนพื้นที่อย่างชัดเจน
เมื่อว่าจ้างที่ปรึกษา ผู้ให้บริการ IT หรือผู้รับเหมางาน สัญญาบริการคือเครื่องมือกำหนดขอบเขตงาน ระยะเวลา ค่าตอบแทน และมาตรฐานงาน สัญญาจ้างทำของตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 587 กำหนดว่าผู้รับจ้างตกลงทำการงานจนสำเร็จ สัญญาบริการที่ดีต้องมี SLA (Service Level Agreement) กำหนดมาตรฐานขั้นต่ำ ข้อจำกัดความรับผิด (Limitation of Liability) และเงื่อนไขการเลิกสัญญาก่อนกำหนด
สัญญาทั้ง 5 ฉบับนี้คือ "โล่ป้องกัน" ขั้นต่ำสุดที่ทุกธุรกิจต้องมี ไม่ว่าจะเป็น SME หรือบริษัทขนาดใหญ่ การลงทุนจัดทำสัญญาที่ถูกต้องตั้งแต่แรกย่อมคุ้มค่ากว่าค่าใช้จ่ายในการแก้ไขปัญหาภายหลังเสมอ หากยังไม่มีสัญญาครบทั้ง 5 ฉบับ วันนี้คือวันที่ดีที่สุดในการเริ่มต้น
Disclaimer: บทความนี้จัดทำเพื่อวัตถุประสงค์ทางวิชาการและให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะราย ผู้อ่านควรปรึกษาที่ปรึกษากฎหมายก่อนตัดสินใจดำเนินการใด ๆ