- การจัดสรรบทบาทระหว่างระบบขับขี่อัตโนมัติกับผู้ควบคุมระยะไกล (Human-in-the-Loop SLA): สัญญาควรระบุขอบเขตการทำงาน (Operational Design Domain: ODD เช่น เฉพาะบนทางหลวงพิเศษในเวลากลางวันและฝนไม่ตกหนัก) เมื่อระบบ ADS ตรวจพบความผิดปกติที่เกินขีดความสามารถ ระบบต้องส่งสัญญาณแจ้งผู้ควบคุมระยะไกล (Teleoperator) และเข้าสู่สภาวะความปลอดภัยขั้นต่ำ (Minimal Risk Maneuver: MRM นำรถจอดชิดไหล่ทางอัตโนมัติ) ภายในเวลาเดียวกับที่กำหนดในข้อ 8.2 คือไม่เกิน 3 วินาที ตัวเลขดังกล่าวเป็นข้อตกลงทางเทคนิคของคู่สัญญา มิใช่ค่าที่กฎหมายกำหนด
- การันตีความหน่วงโครงข่ายการสื่อสารทางไกล (Teleoperation Latency SLA): การควบคุมพวงมาลัยและเบรกจากศูนย์ควบคุมทางไกลต้องอาศัยโครงข่าย 5G โดยสัญญาต้องระบุค่าความหน่วงไปกลับ (Round-Trip Latency) ไม่เกิน 50 มิลลิวินาที และมีอัตราการสูญหายของแพ็กเก็ตข้อมูลไม่เกินร้อยละ 0.01 หากสัญญาณขาดหาย สัญญาควรกำหนดขั้นตอนเพียงขั้นตอนเดียวที่รถต้องปฏิบัติ คือเข้าสู่สภาวะความปลอดภัยขั้นต่ำโดยนำรถจอดชิดไหล่ทางอัตโนมัติ ตามข้อ 8.2 ทั้งนี้ ค่าความหน่วงและอัตราการสูญหายของข้อมูลเป็นข้อตกลงทางเทคนิคของคู่สัญญา มิใช่ค่าที่กฎหมายกำหนด
- ความรับผิดของผู้ขนส่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์: ผู้ให้บริการกองรถที่รับขนของเพื่อบำเหน็จเป็นทางค้าปกติเป็นผู้ขนส่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 608 และต้องรับผิดต่อการสูญหาย บุบสลาย หรือส่งมอบชักช้าตามมาตรา 616 เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าเกิดแต่เหตุสุดวิสัย เกิดแต่สภาพแห่งของนั้นเอง หรือเกิดเพราะความผิดของผู้ส่งหรือผู้รับตราส่ง ความบกพร่องของระบบขับขี่อัตโนมัติซึ่งเป็นความเสี่ยงอันอยู่ในวงงานของผู้ขนส่งเองย่อมยากที่จะพิสูจน์ว่าเป็นเหตุสุดวิสัย และข้อความในใบรับหรือใบตราส่งที่ผู้ขนส่งออกให้ซึ่งยกเว้นหรือจำกัดความรับผิดเป็นโมฆะ เว้นแต่ผู้ส่งจะได้แสดงความตกลงด้วยชัดแจ้ง (มาตรา 625) ส่วนพระราชบัญญัติการรับขนของทางถนนระหว่างประเทศ พ.ศ. 2556 ใช้กับการรับขนของทางถนนข้ามพรมแดนเท่านั้น ไม่ใช้กับการขนส่งภายในประเทศ
โครงสร้างแม่บทสัญญา Autonomous Trucking & Teleoperation MSA
สัญญาฉบับนี้เป็นสัญญาการให้บริการขนส่งทางบกผสมผสานกับสัญญาบริการซอฟต์แวร์ยานยนต์อัจฉริยะ (Transport Logistics & Autonomous Driving Tech SLA) ประกอบด้วยข้อกำหนดด้านความปลอดภัยทางถนน กฎบัตรการบำรุงรักษาเซนเซอร์ LiDAR/กล้อง และมาตรการไซเบอร์ยานยนต์
การวิ่งรถบรรทุกอัตโนมัติบนทางหลวงต้องเป็นไปตามหนังสืออนุญาตหรือเงื่อนไขของโครงการทดสอบที่หน่วยงานผู้มีอำนาจกำหนด ส่วนชื่อเต็ม วันที่ประกาศ และหน่วยงานผู้อนุญาตของแนวทางหรือโครงการทดสอบยานยนต์อัตโนมัติที่ใช้บังคับ ต้องตรวจจากแหล่งทางราชการ [ต้องยืนยันแหล่งที่มา] บทความนี้มิได้ยืนยันว่าการให้บริการขนส่งเชิงพาณิชย์โดยไม่มีผู้ขับรถบนทางหลวงได้รับอนุญาตแล้ว คู่สัญญาจึงควรกำหนดการได้รับอนุญาตเป็นเงื่อนไขบังคับก่อนการให้บริการ
กรอบกฎหมายและ Claim Ledger Legal Framework
| รหัสอ้างอิง | ข้อกฎหมาย / สาระสำคัญ | ฐานทางกฎหมาย | สถานะการตรวจสอบ |
|---|---|---|---|
| C-UP-30-01 | มาตรา 23 ห้ามประกอบการขนส่งประจำทาง การขนส่งไม่ประจำทาง การขนส่งโดยรถขนาดเล็ก หรือการขนส่งส่วนบุคคลโดยไม่ได้รับใบอนุญาตจากนายทะเบียน และมาตรา 71 กำหนดให้รถที่ใช้ในการขนส่งต้องมีสภาพมั่นคงแข็งแรง มีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบถูกต้องตามที่กำหนดในกฎกระทรวง และได้จดทะเบียนและเสียภาษีแล้ว | พระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 23 และมาตรา 71 | แก้ไขแล้ว — LAS Audit |
| C-UP-30-02 | ผู้ขนส่ง คือบุคคลผู้รับขนส่งของหรือคนโดยสารเพื่อบำเหน็จเป็นทางค้าปกติของตน (มาตรา 608) และต้องรับผิดในการที่ของสูญหาย บุบสลาย หรือส่งมอบชักช้า เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าเกิดแต่เหตุสุดวิสัย เกิดแต่สภาพแห่งของนั้นเอง หรือเกิดเพราะความผิดของผู้ส่งหรือผู้รับตราส่ง (มาตรา 616) ข้อความในใบรับหรือใบตราส่งที่ผู้ขนส่งออกให้ซึ่งยกเว้นหรือจำกัดความรับผิดของผู้ขนส่งเป็นโมฆะ เว้นแต่ผู้ส่งจะได้แสดงความตกลงด้วยชัดแจ้ง (มาตรา 625) ส่วนพระราชบัญญัติการรับขนของทางถนนระหว่างประเทศ พ.ศ. 2556 ใช้บังคับแก่การรับขนของทางถนนด้วยรถจากสถานที่รับมอบของในราชอาณาจักรไปยังสถานที่ส่งมอบของนอกราชอาณาจักร จากนอกราชอาณาจักรมายังราชอาณาจักร หรือจากประเทศหนึ่งไปยังอีกประเทศหนึ่งโดยผ่านเข้ามาในราชอาณาจักร (มาตรา 4) จึงไม่ใช้กับการขนส่งภายในประเทศ | ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 608 มาตรา 616 และมาตรา 625 และพระราชบัญญัติการรับขนของทางถนนระหว่างประเทศ พ.ศ. 2556 มาตรา 4 (ขอบเขตการใช้บังคับ) | แก้ไขแล้ว — LAS Audit |
| C-UP-30-03 | ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 437 บัญญัติให้ผู้ครอบครองหรือควบคุมดูแลยานพาหนะอันเดินด้วยกำลังเครื่องจักรกลต้องรับผิดชอบเพื่อความเสียหายอันเกิดแต่ยานพาหนะนั้น เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าความเสียหายเกิดแต่เหตุสุดวิสัยหรือเกิดเพราะความผิดของผู้ต้องเสียหายเอง ส่วนการที่ผู้ควบคุมจากศูนย์ควบคุมระยะไกลเป็นผู้ควบคุมดูแลรถหรือไม่ ต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริงเป็นรายกรณี | ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 437 | แก้ไขแล้ว — LAS Audit |
| C-UP-30-04 | ตามพระราชบัญญัติความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551 มาตรา 5 ผู้ประกอบการทุกคนต้องร่วมกันรับผิดต่อผู้เสียหายในความเสียหายที่เกิดจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัยซึ่งได้มีการขายให้แก่ผู้บริโภคแล้ว โดยไม่ต้องพิสูจน์ความจงใจหรือประมาทเลินเล่อ ผู้ประกอบการตามมาตรา 4 ได้แก่ ผู้ผลิตหรือผู้ว่าจ้างให้ผลิต ผู้นำเข้า ผู้ขายที่ระบุตัวผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าไม่ได้ และผู้ที่ใช้ชื่อหรือเครื่องหมายอันทำให้เข้าใจว่าเป็นผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า และผู้ประกอบการอาจพิสูจน์ปลอดความรับผิดได้ตามมาตรา 7 และมาตรา 8 ทั้งนี้ ต้องพิจารณาก่อนว่าซอฟต์แวร์ที่ติดตั้งในรถเป็นส่วนของสินค้าที่ผลิตหรือนำเข้าเพื่อขายและมีการขายให้แก่ผู้บริโภคตามเงื่อนไขหรือไม่ | พระราชบัญญัติความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551 มาตรา 4 มาตรา 5 มาตรา 7 และมาตรา 8 | แก้ไขแล้ว — LAS Audit |
แม่แบบข้อสัญญาสำคัญ Key Contractual Clauses
ข้อ 8. การควบคุมและแทรกแซงระยะไกล (Teleoperation Intervention & Safety Protocol)
8.1 ผู้ให้บริการรับประกันว่า รถบรรทุกอัตโนมัติทุกลำจะมีระบบเชื่อมต่อสองทาง (Dual-SIM 5G Redundant Connectivity) กับศูนย์ควบคุมการปฏิบัติการระยะไกล (Remote Teleoperation Operations Center: TOC) ตลอดเวลาที่รถทำการวิ่งบนทางหลวง 8.2 ในกรณีที่เกิดเหตุการณ์นอกเหนือขอบเขต ODD (เช่น การปิดช่องจราจรฉุกเฉิน, อุบัติเหตุข้างหน้า, หรือเซนเซอร์ตรวจจับขัดข้อง) ระบบควบคุมระยะไกล (Teleoperator) ต้องสามารถเข้าควบคุมการตัดสินใจหรือสั่งการหยุดรถในจุดปลอดภัย (Minimal Risk Maneuver) ได้ภายในระยะเวลาไม่เกิน 3 วินาทีนับแต่ระบบส่งสัญญาณแจ้งเตือน และในกรณีที่สัญญาณเชื่อมต่อกับศูนย์ควบคุมระยะไกลขาดหาย ระบบรถต้องเข้าสู่สภาวะความปลอดภัยขั้นต่ำโดยนำรถจอดชิดไหล่ทางอัตโนมัติ ทั้งนี้ ตัวเลขดังกล่าวเป็นข้อตกลงทางเทคนิคของคู่สัญญา มิใช่ค่าที่กฎหมายกำหนด 8.3 ผู้ให้บริการต้องจัดให้มีพนักงานควบคุมระยะไกลที่ผ่านการอบรมและมีใบอนุญาตขับรถบรรทุกประจำการ โดยผู้ควบคุมระยะไกลหนึ่งคนต้องรับผิดชอบรถบรรทุกพร้อมกันไม่เกินสี่คัน (1:4 Ratio) ทั้งนี้ การที่ผู้ควบคุมระยะไกลจะถือเป็นผู้ขับรถหรือผู้ประจำรถตามพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. 2522 และกฎกระทรวงที่เกี่ยวข้องหรือไม่ ต้องตรวจจากกฎหมายและหนังสืออนุญาตที่ใช้บังคับ [ต้องยืนยันมาตรา]
ข้อ 14. ความรับผิดชอบต่อสินค้าและการประกันภัย (Cargo Liability & Autonomous Auto Insurance)
14.1 ผู้ให้บริการในฐานะผู้ขนส่งตามมาตรา 608 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ตกลงรับผิดชอบต่อความสูญหาย บุบสลาย หรือการส่งมอบสินค้าล่าช้าอันเกิดจากความบกพร่องของระบบขับขี่อัตโนมัติ (ADS) ความล้มเหลวของเครือข่ายโทรคมนาคม หรือข้อผิดพลาดของพนักงานควบคุมระยะไกล เต็มมูลค่าของสินค้าตามใบตราส่ง (Bill of Lading) 14.2 ผู้ให้บริการต้องจัดทำกรมธรรม์ประกันภัยความรับผิดสำหรับยานยนต์อัตโนมัติ (Autonomous Vehicle Comprehensive Insurance) วงเงินคุ้มครองความเสียหายต่อชีวิตและทรัพย์สินบุคคลภายนอกไม่น้อยกว่า 50,000,000 บาทต่ออุบัติการณ์ และประกันภัยสินค้าคุ้มครองเต็มมูลค่าไม่น้อยกว่า 10,000,000 บาทต่อเที่ยวการขนส่ง
ข้อมูลส่วนบุคคลจากกล้องและระบบถ่ายทอดภาพ (Personal Data from Vehicle Cameras & Teleoperation Feeds)
ข้อสัญญาที่ควรเพิ่ม: คู่สัญญาต้องกำหนดว่าผู้ให้บริการกองรถ (A) หรือผู้ว่าจ้าง (B) เป็นผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล และผู้ใดเป็นผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล สำหรับภาพบุคคลและข้อมูลอื่นที่ระบุตัวบุคคลได้ซึ่งกล้องของรถและศูนย์ควบคุมระยะไกลเก็บรวบรวม พร้อมกำหนดฐานในการเก็บรวบรวม คือ ความยินยอมตามมาตรา 19 หรือฐานที่ไม่ต้องขอความยินยอมตามมาตรา 24 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 การเก็บรวบรวมเท่าที่จำเป็นตามมาตรา 22 มาตรการรักษาความมั่นคงปลอดภัยตามมาตรา 37 และข้อตกลงระหว่างผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลกับผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลตามมาตรา 40 วรรคสาม
ตารางเปรียบเทียบการขนส่งสินค้าด้วยพนักงานขับรถกับรถบรรทุกไร้คนขับควบคุมทางไกล
| มิติการดำเนินงาน | รถบรรทุกขนส่งแบบดั้งเดิม (Human Driver) | รถบรรทุกไร้คนขับควบคุมทางไกล (Autonomous + Teleoperation) |
|---|---|---|
| ข้อจำกัดเวลาทำงาน | ในรอบยี่สิบสี่ชั่วโมง ห้ามขับรถติดต่อกันเกินสี่ชั่วโมง และเมื่อพักติดต่อกันไม่น้อยกว่าครึ่งชั่วโมงจึงขับต่อไปได้อีกไม่เกินสี่ชั่วโมงติดต่อกัน (พระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 103 ทวิ ภายใต้บังคับกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงาน) | ในทางเทคนิค รถวิ่งได้ต่อเนื่องประมาณ 20 ถึง 22 ชั่วโมงต่อวัน (พักเฉพาะเติมพลังงาน) แต่ผู้ควบคุมระยะไกลยังต้องหมุนเวียนตามเวลาทำงานและเวลาพักที่กฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงานกำหนด ส่วนการที่ผู้ควบคุมระยะไกลอยู่ในบังคับของข้อจำกัดเวลาขับรถตามพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. 2522 หรือไม่ ต้องตรวจจากกฎหมายและหนังสืออนุญาตที่ใช้บังคับตามที่กล่าวไว้ในข้อ 8.3 |
| ความเสี่ยงจากมนุษย์ | ความเหนื่อยล้า หลับใน ขับรถเร็วเกินกำหนด | ขจัดข้อผิดพลาดมนุษย์บนรถ แต่ขึ้นอยู่กับเสถียรภาพซอฟต์แวร์ AI |
| ความต้องการโครงสร้างพื้นฐาน | ใช้ถนนและสัญญาณไฟจราจรทั่วไป | ต้องมีโครงข่าย 5G ครอบคลุม และแผนที่ความละเอียดสูง (HD Map) |
| การจัดสรรความรับผิดเมื่อชน | คนขับและบริษัทขนส่งรับผิดตามละเมิด | ต่อผู้เสียหาย ผู้ครอบครองหรือควบคุมดูแลรถรับผิดตามมาตรา 437 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และผู้ประกอบการรับผิดตามพระราชบัญญัติความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551 เมื่อเข้าเงื่อนไขของมาตรา 5 ส่วนระหว่างบริษัทขนส่ง ผู้พัฒนาระบบ และผู้ผลิตรถ ให้จัดสรรโดยข้อสัญญาเรื่องการชดใช้และการไล่เบี้ย |
อ้างอิง — References
- สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา — ระบบสืบค้นกฎหมาย (OCS)