LAS

สัญญาธุรกิจการตลาด
คู่มือเชิงลึกสำหรับนักกฎหมายและนักธุรกิจ ✓

✓ ตรวจทบทวนข้อกฎหมายล่าสุดเมื่อวันที่ 11 กันยายน 2569 · นำฉบับที่ตรวจแล้วขึ้นเว็บไซต์เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2569

Marketing Business Contracts — Practitioner Depth Guide
Thundthornthep Yamoutai, Ph.D.  |  Legal Advance Solution Co., Ltd.  |  อัปเดต มิถุนายน 2569

1. กรอบกฎหมายและประเภทสัญญาการตลาด Legal Framework & Types of Marketing Contracts

สัญญาธุรกิจการตลาดในประเทศไทยอยู่ภายใต้บังคับของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) เป็นกฎหมายทั่วไป และกฎหมายเฉพาะหลายฉบับ หลักกฎหมาย lex specialis กำหนดว่ากฎหมายพิเศษใช้บังคับก่อน ป.พ.พ. ในขอบเขตเรื่องนั้น สัญญาที่มีวัตถุประสงค์เป็นการ "จ้างทำของ" อยู่ภายใต้ ป.พ.พ. มาตรา ๕๘๗ ส่วนสัญญาที่มีลักษณะ "ตัวแทน" อยู่ภายใต้มาตรา ๗๙๗ เป็นต้นไป

ประเภทสัญญาการตลาดและฐานกฎหมายหลัก

ประเภทสัญญา สาระสำคัญ ฐานกฎหมายหลัก ความเสี่ยงหลัก
สัญญาอินฟลูเอนเซอร์ ว่าจ้างบุคคลสร้างและเผยแพร่คอนเทนต์บน social media เพื่อโปรโมตสินค้า/แบรนด์ ป.พ.พ. มาตรา 587 จ้างทำของ สูง ไม่ชัดเจนเรื่อง IP และ Exclusivity
สัญญาพรีเซนเตอร์ / Brand Ambassador บุคคลสาธารณะผูกพันภาพลักษณ์กับแบรนด์ระยะยาว รวม Morality Clause ป.พ.พ. มาตรา 587 จ้างทำของ สูง ชื่อเสียงเสียหาย / สัญญาบอกเลิกยาก
NDA (Non-Disclosure Agreement) ปกป้องความลับทางการค้า ข้อมูลธุรกิจ กลยุทธ์การตลาด พ.ร.บ.ความลับทางการค้า 2545 มาตรา 3 และมาตรา 6 สูง นิยาม "ความลับ" กว้างเกินไป/แคบเกินไป
สัญญาจัดอีเวนต์ ว่าจ้างผู้จัดงานดำเนินอีเวนต์ครบวงจร สถานที่ เวที ระบบ AV ทีมงาน ป.พ.พ. มาตรา 587 จ้างทำของ กลาง ส่งมอบล่าช้า / บุคคลที่สาม
สัญญาวิจัยตลาด ว่าจ้างบริษัทวิจัยศึกษาพฤติกรรมผู้บริโภค คู่แข่ง และแนวโน้มตลาด ป.พ.พ. มาตรา 587 จ้างทำของ กลาง ลิขสิทธิ์ผลวิจัย / ความแม่นยำ
สัญญาทดสอบสินค้า ผู้ทดสอบให้ Feedback แลกค่าตอบแทน บังคับความลับก่อน Launch ป.พ.พ. มาตรา 587 จ้างทำของ + พ.ร.บ.ความลับทางการค้า 2545 สูง Leak ก่อน Launch
สัญญาซื้อเวลาโฆษณาโทรทัศน์ ซื้อ Airtime จากช่องทีวีสำหรับโฆษณา กำหนดเวลา ความถี่ Rating ป.พ.พ. สัญญาทั่วไป + พ.ร.บ.การประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. 2551 (ข้อจำกัดเวลาโฆษณา มาตรา 23: ไม่เกิน 12 นาทีครึ่งต่อชั่วโมง และเฉลี่ยทั้งวันไม่เกิน 10 นาทีต่อชั่วโมง) กลาง Rating ไม่ถึงเป้า
สัญญาตัวแทน / นายหน้า ตัวแทนกระทำการแทนตัวการในกิจกรรมการตลาด ค้นหาลูกค้า ป.พ.พ. มาตรา 797 ถึงมาตรา 832 ตัวแทน; มาตรา 845 ถึงมาตรา 849 นายหน้า กลาง ขอบอำนาจตัวแทนไม่ชัด

กฎหมายอ้างอิงหลัก

§
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) — จ้างทำของ มาตรา 587 ถึงมาตรา 607
กฎหมายทั่วไปที่ใช้บังคับกับสัญญาบริการการตลาดส่วนใหญ่
§
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ — ตัวแทน มาตรา 797 ถึงมาตรา 832
ใช้บังคับเมื่อสัญญามีลักษณะ Agency — ตัวแทนกระทำการแทนตัวการ
§
พ.ร.บ.ความลับทางการค้า พ.ศ. 2545
คุ้มครอง NDA และข้อมูลธุรกิจที่เป็นความลับ
§
พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) พ.ศ. 2562
ใช้บังคับเมื่อสัญญาเกี่ยวข้องกับการเก็บรวบรวมหรือใช้ข้อมูลผู้บริโภค
§
พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537
ใช้บังคับกับคอนเทนต์และงานสร้างสรรค์ที่เกิดจากสัญญาการตลาด

2. สิทธิแบบ Exclusive กับ Non-Exclusive — ข้อแตกต่างเชิงกฎหมาย Exclusive versus Non-Exclusive Rights — Legal Distinctions

การกำหนดลักษณะสิทธิใน "ขอบเขตการใช้งาน" เป็นประเด็นแรกที่ต้องตกลงก่อนลงนามสัญญาการตลาด เพราะส่งผลต่อค่าตอบแทน ความรับผิด และขอบเขตการแข่งขัน

ประเด็น Exclusive Right (สิทธิแต่เพียงผู้เดียว) Non-Exclusive Right (สิทธิไม่ผูกขาด)
นิยาม ผู้รับสิทธิเป็นผู้เดียวที่ใช้ได้ในขอบเขตที่กำหนด ผู้ให้สิทธิไม่อาจให้สิทธิซ้อนแก่รายอื่น ผู้ให้สิทธิสามารถให้สิทธิเดียวกันแก่บุคคลหลายราย
ตัวอย่างการตลาด ผู้จัดจำหน่ายรายเดียวในพื้นที่ / อินฟลูเอนเซอร์ห้ามรับงานคู่แข่งในระหว่างสัญญา หลายแบรนด์ใช้โลโก้ร่วมกัน / ผู้จัดจำหน่ายหลายรายในพื้นที่เดียวกัน
ค่าตอบแทน สูงกว่า เพราะผู้รับสิทธิเสียโอกาส ต่ำกว่า เพราะผู้รับสิทธิไม่มีความเสียหายจากการแข่งขัน
ระยะเวลา ต้องกำหนดขอบเขตเวลาและพื้นที่ชัดเจน มิเช่นนั้นข้อตกลงที่จำกัดสิทธิประกอบอาชีพของผู้รับจ้างอาจถูกบังคับได้เพียงเท่าที่เป็นธรรมตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 มาตรา 5 และหากเป็นข้อตกลงระหว่างผู้ประกอบธุรกิจอาจเข้าข่ายจำกัดการแข่งขันตาม พ.ร.บ.การแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560 มาตรา 55 หรือมาตรา 57 ยืดหยุ่นกว่า ปกติกำหนดตามระยะสัญญาหลัก
ความเสี่ยงผู้จ้าง สูง — หากอินฟลูเอนเซอร์รับงานคู่แข่ง ต้องพิสูจน์ว่าเข้าข่าย Exclusive ตามสัญญา ต่ำ — ไม่มีภาระพิสูจน์ Exclusivity
ความเสี่ยงผู้รับจ้าง สูง — เสียรายได้จากงานที่ปฏิเสธต้องได้รับค่าตอบแทนที่เป็นธรรม ต่ำ — ยังรับงานอื่นได้
ฐานกฎหมาย ป.พ.พ. มาตรา 587 จ้างทำของ — สัญญาเป็นไปตามข้อตกลง ต้องกำหนดขอบเขตให้ชัดเจนในสัญญา
แนวปฏิบัติ — Practitioner Note ในสัญญาอินฟลูเอนเซอร์หรือพรีเซนเตอร์ที่มี Exclusivity Clause ควรระบุ (1) ขอบเขตหมวดสินค้า (Product Category) ที่ห้ามรับงาน (2) ระยะเวลา Exclusivity — ระหว่างสัญญาเท่านั้น หรือรวม Post-term ด้วย (3) ค่าตอบแทนที่ครอบคลุมการสูญเสียโอกาส มิเช่นนั้นข้อสัญญา Exclusivity อาจไม่สมบูรณ์ในแง่ของความสมเหตุสมผล

3. สัญญาอินฟลูเอนเซอร์ — องค์ประกอบ 8 ข้อและความเสี่ยง Influencer Contracts — 8 Essential Clauses & Risk Analysis

สัญญาอินฟลูเอนเซอร์มีลักษณะเป็นสัญญาจ้างทำของตาม ป.พ.พ. มาตรา ๕๘๗ กล่าวคือ ผู้รับจ้าง (อินฟลูเอนเซอร์) ตกลงรับจะทำการงานสิ่งใดสิ่งหนึ่ง (ผลิตและเผยแพร่คอนเทนต์) จนสำเร็จให้แก่ผู้ว่าจ้าง (แบรนด์/เอเจนซี) และผู้ว่าจ้างตกลงจะให้สินจ้างเพื่อผลสำเร็จแห่งการที่ทำนั้น ข้อแตกต่างจากสัญญาจ้างแรงงาน (ป.พ.พ. มาตรา ๕๗๕) อยู่ที่การ "ควบคุมวิธีการทำงาน" — อินฟลูเอนเซอร์มีอิสระในการผลิตคอนเทนต์ ไม่ได้อยู่ในอำนาจบังคับบัญชาโดยตรง

องค์ประกอบสำคัญ 8 ข้อ — ตารางวิเคราะห์ความเสี่ยง

# ข้อสัญญา (Clause) สาระสำคัญที่ต้องระบุ ระดับความเสี่ยงหากขาด ฐานกฎหมาย
1 Platform Specification ระบุ Platform ที่ใช้ (Facebook, Instagram, YouTube, TikTok, X) จำนวน Post/Video/Story แยกตาม Platform สูง ป.พ.พ. มาตรา 587
2 Content Specification รูปแบบ (ภาพนิ่ง/วิดีโอ/Reel) จำนวนโพสต์ ความยาวคอนเทนต์ โทน (Tone) ขั้นตอน Approval ก่อน Post สูง ป.พ.พ. มาตรา 587
3 Duration & Scheduling วันเริ่ม–สิ้นสุด ความถี่การโพสต์ กำหนด Deadline แต่ละ Deliverable กลาง ป.พ.พ. มาตรา 587
4 Compensation & Payment จำนวนค่าตอบแทน วิธีชำระ (รายงวด/ครั้งเดียว) Bonus ตาม Engagement เงื่อนไขหัก ณ ที่จ่าย สูง ป.พ.พ. มาตรา 587
5 IP Rights & Content Ownership ความเป็นเจ้าของคอนเทนต์ — แบรนด์กับอินฟลูเอนเซอร์ ระยะเวลาใช้งานซ้ำ การ Re-purpose บน Channel อื่น สูง พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ 2537
6 Exclusivity Clause หมวดสินค้าที่ห้ามรับงานคู่แข่ง ระยะเวลา (ระหว่างสัญญา / Post-term) ค่าตอบแทนชดเชย สูง ป.พ.พ. มาตรา 587
7 Confidentiality ห้ามเปิดเผยกลยุทธ์การตลาด ข้อมูลธุรกิจ ราคา แผนสินค้าใหม่ ระยะเวลาบังคับ สูง พ.ร.บ.ความลับทางการค้า 2545 มาตรา 3 และมาตรา 6
8 Termination & Penalties เงื่อนไขบอกเลิกสัญญาของทั้งสองฝ่าย ค่าเสียหายกรณีผิดสัญญา การจัดการโพสต์ที่เผยแพร่ไปแล้ว สูง ป.พ.พ. มาตรา 386 ถึงมาตรา 394 การเลิกสัญญา (มาตรา 387 บอกกล่าวให้แก้ไขก่อนเลิก; มาตรา 379 และมาตรา 383 เบี้ยปรับและอำนาจศาลลดเบี้ยปรับ)
แนวปฏิบัติ — Practitioner Note ในแง่ภาษี: อินฟลูเอนเซอร์ที่เป็นบุคคลธรรมดารับค่าตอบแทนจากจ้างทำของ — ผู้จ้างต้องตรวจประเภทเงินได้ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 40 และสถานะของผู้รับเงินก่อนหักภาษี ณ ที่จ่าย เพราะฐานของหน้าที่และวิธีคำนวณแตกต่างกันตามประเภทเงินได้ หากเป็นเงินได้ตามมาตรา 40 (2) ผู้จ่ายต้องหักภาษีไว้ทุกคราวที่จ่ายตามวิธีคำนวณในมาตรา 50 (1) ซึ่งคำนวณตามเกณฑ์ในมาตรา 48 มิใช่อัตราคงที่ เว้นแต่จ่ายให้แก่ผู้รับซึ่งมิได้เป็นผู้อยู่ในประเทศไทย ซึ่งมาตราเดียวกันให้หักในอัตราร้อยละ 15 หากเป็นเงินได้ประเภทที่ผู้จ่ายไม่มีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายตามลักษณะ 2 แห่งประมวลรัษฎากร เช่น เงินได้ตามมาตรา 40 (8) ประมวลรัษฎากร มาตรา 3 เตรส ให้อธิบดีมีอำนาจออกคำสั่งให้ผู้จ่ายเงินได้หักภาษี ณ ที่จ่ายตามหลักเกณฑ์ เงื่อนไข และอัตราที่กำหนดโดยกฎกระทรวง อัตราในกรณีนี้จึงไม่ได้มาจากตัวมาตรา และต้องตรวจจากกฎกระทรวงและคำสั่งของกรมสรรพากรที่ใช้บังคับ [ต้องยืนยันแหล่งที่มา] ควรระบุให้ชัดในสัญญาว่าค่าตอบแทนที่ตกลงเป็น "ก่อนหัก" หรือ "สุทธิหลังหัก" เพื่อป้องกันข้อพิพาทในภายหลัง

รายการตรวจ 10 จุดสำหรับสัญญาจ้างอินฟลูเอนเซอร์และครีเอเตอร์ รวมถึงข้อสัญญาการนำคอนเทนต์ไปโฆษณาต่อ (Whitelisting / Boosting) การรับรองว่าไม่มีผู้ติดตามปลอม และข้อสัญญารักษาภาพลักษณ์ (Morals Clause) อยู่ในบทความเรื่อง Checklist 10 จุดตรวจสัญญาจ้างบริการการตลาดผ่านอินฟลูเอนเซอร์และการบริหารครีเอเตอร์ (Influencer Marketing & Creator Management Agreement Checklist)

4. สัญญาพรีเซนเตอร์ / Brand Ambassador — ขอบเขตและ Morality Clause Presenter / Brand Ambassador Contracts — Scope & Morality Clause

สัญญาพรีเซนเตอร์มีขอบเขตกว้างกว่าสัญญาอินฟลูเอนเซอร์ทั่วไป เนื่องจากผูกพันภาพลักษณ์ของบุคคลสาธารณะกับแบรนด์ในระยะยาว (ปกติ 1–2 ปี สามารถต่ออายุ) และครอบคลุมกิจกรรมหลายประเภทพร้อมกัน ลักษณะทางกฎหมายยังคงเป็นสัญญาจ้างทำของตาม ป.พ.พ. มาตรา ๕๘๗

ขอบเขตกิจกรรมและข้อที่ต้องระบุในสัญญา

หมวดกิจกรรม รายละเอียดที่ต้องระบุ ประเด็นความเสี่ยง
การถ่ายทำโฆษณา สื่อ (TV / Print / Digital / Out-of-home) สถานที่ถ่ายทำ จำนวนวัน Usage Rights ตามสื่อ ระยะเวลาออกอากาศ ไม่กำหนด Usage Period ทำให้ใช้ภาพได้ไม่มีกำหนด
การเข้าร่วมอีเวนต์ Product Launch, Press Conference, Trade Show — จำนวนงาน ค่าตอบแทนต่อครั้ง / รวม ชั่วโมง Appearance ขั้นต่ำ ไม่จำกัดจำนวน Appearance ทำให้ถูกเรียกใช้งานเกินสมควร
Social Media จำนวน Post บังคับต่อเดือน รูปแบบ Approval ก่อน Post การระบุ #AD #Sponsored ไม่ระบุ Disclosure อาจเข้าข่ายโฆษณาที่ไม่เป็นธรรมต่อผู้บริโภคตาม พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 มาตรา 22 (และผิด ASA / FTC Guidelines ในต่างประเทศ)
Image Maintenance มาตรฐานการรักษาภาพลักษณ์ ข้อห้ามพฤติกรรมสาธารณะ Social Media personal conduct ข้อกำหนดกว้างเกินจนละเมิดสิทธิส่วนตัว
Morality Clause เงื่อนไขบอกเลิกสัญญาทันทีหากพรีเซนเตอร์มีพฤติกรรมที่ทำให้ภาพลักษณ์แบรนด์เสียหาย (อาชญากรรม ยาเสพติด ข่าวฉาว) ต้องนิยามพฤติกรรมต้องห้ามให้ชัดเจน มิเช่นนั้นพรีเซนเตอร์อาจโต้แย้งว่าบอกเลิกโดยไม่ชอบ
แนวปฏิบัติ — Morality Clause Morality Clause ที่ดีต้องระบุ: (1) นิยาม "พฤติกรรมที่เป็นภัยต่อภาพลักษณ์" — ไม่ควรใช้ถ้อยคำกว้างเช่น "พฤติกรรมไม่เหมาะสมใด ๆ" (2) กระบวนการก่อนบอกเลิก — แจ้งเป็นหนังสือ โอกาสแก้ไข (Cure Period) ภายในกี่วัน (3) ผลกระทบต่อค่าตอบแทนที่ค้างอยู่ ควรให้ทนายความร่างให้ชัดเจนเพื่อป้องกันการถูกฟ้องร้องข้อหาบอกเลิกสัญญาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย

5. NDA — สัญญาไม่เปิดเผยความลับทางการค้า Non-Disclosure Agreement — Trade Secret Protection

NDA เป็นเครื่องมือหลักในการปกป้อง "ความลับทางการค้า" ซึ่งได้รับความคุ้มครองภายใต้ พ.ร.บ.ความลับทางการค้า พ.ศ. 2545 มาตรา ๓ ซึ่งนิยาม "ความลับทางการค้า" ว่าหมายความว่า ข้อมูลการค้าซึ่งยังไม่รู้จักกันโดยทั่วไป หรือยังเข้าถึงไม่ได้ในหมู่บุคคลซึ่งโดยปกติแล้วต้องเกี่ยวข้องกับข้อมูลดังกล่าว โดยเป็นข้อมูลที่มีประโยชน์ในเชิงพาณิชย์เนื่องจากการเป็นความลับ และเป็นข้อมูลที่ผู้ควบคุมความลับทางการค้าได้ใช้มาตรการที่เหมาะสมเพื่อรักษาไว้เป็นความลับ

การละเมิดสิทธิในความลับทางการค้าตาม มาตรา ๖ ได้แก่ การกระทำที่เป็นการเปิดเผย เอาไป หรือใช้ซึ่งความลับทางการค้าโดยไม่ได้รับความยินยอมจากเจ้าของความลับทางการค้านั้น อันมีลักษณะขัดต่อแนวทางปฏิบัติในเชิงพาณิชย์ที่สุจริตต่อกัน — ซึ่งรวมถึงการผิดสัญญา การติดสินบน การข่มขู่ การฉ้อโกง การลักทรัพย์ หรือการจารกรรม

องค์ประกอบ NDA ที่มีประสิทธิภาพ

ข้อสัญญา สาระสำคัญที่ต้องระบุ ระดับความเสี่ยงหากขาด
นิยาม "ข้อมูลลับ" ระบุประเภทข้อมูลที่ถือเป็นความลับ เช่น กลยุทธ์การตลาด แผนสินค้า ข้อมูลราคา รายชื่อลูกค้า ข้อมูลทางเทคนิค — หากใช้คำกว้างเกินไปอาจบังคับไม่ได้ สูง
พันธะการรักษาความลับ ห้ามเปิดเผยต่อบุคคลที่สาม ห้ามนำไปใช้เพื่อประโยชน์ส่วนตัว กำหนดวงพนักงานที่รับรู้ได้ (Need-to-know basis) สูง
ระยะเวลาบังคับ ระหว่างสัญญา AND หลังสิ้นสุดสัญญา (Post-term) — ปกติ 2–5 ปี สำหรับข้อมูลธุรกิจทั่วไป ข้อมูลสูตรการผลิตอาจ Perpetual สูง
ข้อยกเว้น (Exceptions) ข้อมูลที่เป็นสาธารณะอยู่แล้ว / ข้อมูลที่ฝ่ายรับได้รู้มาจากแหล่งที่สาม / ข้อมูลที่ต้องเปิดเผยตามกฎหมายหรือคำสั่งศาล กลาง
ผลกระทบและการเยียวยา ค่าเสียหาย + สิทธิขอคำสั่งศาลห้ามเปิดเผย (Injunction) ตาม พ.ร.บ.ความลับทางการค้า 2545 มาตรา 8 ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศมีอำนาจ สูง
อายุความ ตาม มาตรา 10 พ.ร.บ.ความลับทางการค้า 2545: ฟ้องคดีได้ภายใน 3 ปีนับแต่วันรู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้ละเมิด แต่ไม่เกิน 10 ปีนับแต่วันละเมิด กลาง

NDA แบบ Mutual กับ One-way

ประเด็น Mutual NDA (ทั้งสองฝ่าย) One-way NDA (ฝ่ายเดียว)
เหมาะกับ ความสัมพันธ์พาร์ทเนอร์ / Co-marketing / Joint Venture ที่ทั้งสองฝ่ายแบ่งปันข้อมูลลับ ผู้ว่าจ้างเปิดเผยข้อมูลให้ผู้รับจ้าง (อินฟลูเอนเซอร์ / Agency) ฝ่ายเดียว
ความสมดุล สมดุล — ทั้งสองฝ่ายมีภาระเท่ากัน ไม่สมดุล — ฝ่ายผู้รับมีภาระแต่เพียงผู้เดียว
ความเสี่ยงผู้ว่าจ้าง ต้องระวังข้อมูลลับของ Agency ด้วย ไม่มีภาระการรักษาความลับของ Agency
ใช้บ่อยใน ธุรกิจ B2B, Co-branding, Brand Collaboration Influencer Brief, Agency Pitch, Product Testing
ข้อควรระวัง NDA ไม่สามารถปกป้องข้อมูลที่ไม่เข้าข่ายนิยาม "ความลับทางการค้า" ตามมาตรา 3 — คือข้อมูลที่รู้จักกันโดยทั่วไปแล้ว หรือที่ผู้ควบคุมไม่ได้ใช้ "มาตรการที่เหมาะสม" ในการรักษาความลับ การเก็บข้อมูลโดยไม่มี Password / Access Control อาจทำให้ศาลตีความว่าไม่ได้ใช้มาตรการที่เหมาะสม และ NDA ไม่บังคับใช้ได้เต็มที่

6. สัญญาจัดอีเวนต์ — ขอบเขตงานและ KPI Event Organizer Contracts — Scope of Work & KPI

สัญญาจัดอีเวนต์เป็นสัญญาจ้างทำของ (ป.พ.พ. มาตรา ๕๘๗) ที่ผู้รับจ้าง (Event Organizer) ตกลงทำการงานจนสำเร็จตามที่กำหนด ความซับซ้อนอยู่ที่การจัดการ Sub-contractor หลายรายพร้อมกัน และความเสี่ยงด้านเหตุสุดวิสัย (Force Majeure)

ตารางข้อกำหนดสำคัญในสัญญาจัดอีเวนต์

ข้อกำหนด รายละเอียดที่ต้องระบุ ความเสี่ยงหากไม่ระบุ
Concept & Theme แนวคิดงาน ธีม รูปแบบงาน (Conference / Gala / Exhibition / Hybrid) มาตรฐานการนำเสนอ Brand Guide ที่ต้องปฏิบัติตาม กลาง ผลงานไม่ตรงกับที่คาดหวัง
Scope of Work สถานที่ (Venue) การตกแต่ง เวที ระบบเสียง ระบบแสง ระบบ AV และ Screen ทีมงาน (จำนวน บทบาท เครื่องแบบ) สูง ขอบเขตงานไม่ชัด — ผู้รับจ้างปฏิเสธรับผิดชอบบางรายการ
Budget & Breakdown งบประมาณรวม รายการ Itemized (Venue / F&B / AV / Deco / Staff / Contingency) กระบวนการอนุมัติค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม สูง ค่าใช้จ่ายบานปลาย
Timeline & Milestones ระยะเตรียมงาน ซ้อม วันจัดงาน และรื้อถอน Checkpoint ก่อนแต่ละขั้น เงื่อนไขการอนุมัติผ่านแต่ละ Milestone สูง ส่งมอบล่าช้า ไม่มีสิทธิเรียกค่าเสียหาย
KPI & Success Metrics จำนวนผู้เข้าร่วม ผล Satisfaction Survey เปอร์เซ็นต์ขั้นต่ำ สื่อที่ครอบคลุม Social Media Reach ที่คาดหวัง กลาง ไม่มีเกณฑ์วัดผลการทำงาน
Penalty & Delay ค่าปรับต่อวันล่าช้า เพดานค่าปรับ (Cap) กระบวนการ Dispute Resolution ก่อนฟ้อง สูง ไม่มีเครื่องมือบังคับแก้ไข
Insurance ประกันอีเวนต์ (Event Cancellation) ประกันอุบัติเหตุผู้ร่วมงาน ความรับผิดต่อบุคคลที่สาม วงเงินขั้นต่ำ สูง ความเสียหายตกที่ผู้ว่าจ้าง
Force Majeure นิยามเหตุสุดวิสัย (ภัยธรรมชาติ โรคระบาด คำสั่งรัฐ) ผลกระทบต่อค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นแล้ว กระบวนการ Postpone กับ Cancel สูง ข้อพิพาทเรื่องคืนเงินกรณียกเลิก
แนวปฏิบัติ — Sub-contractor Risk ผู้จัดอีเวนต์มักจ้าง Sub-contractor (ผู้รับจ้างช่วง) — ตาม ป.พ.พ. มาตรา ๕๘๘ เครื่องมือต่าง ๆ สำหรับใช้ทำการงานให้สำเร็จนั้น ผู้รับจ้างเป็นผู้จัดหา ผู้ว่าจ้างจึงควรระบุว่า "ผู้รับจ้างรับผิดชอบต่อการกระทำของ Sub-contractor ทุกรายเสมือนเป็นการกระทำของตนเอง" เพื่อป้องกันการปัดความรับผิดชอบ

7. สัญญาวิจัยตลาดและทดสอบสินค้า Market Research & Product Testing Agreements

สัญญาวิจัยตลาด

สัญญาวิจัยตลาดเป็นสัญญาจ้างทำของตาม ป.พ.พ. มาตรา ๕๘๗ โดย "ผลสำเร็จ" คือรายงานวิจัย ประเด็นหลักที่ต้องระบุในสัญญา ได้แก่:

สัญญาทดสอบสินค้า — ตารางเปรียบเทียบประเด็นสำคัญ

ประเด็น สาระสำคัญ ความเสี่ยงหากไม่ระบุ
วิธีการทดสอบ ขั้นตอน Methodology ความถี่การทดสอบ ระยะเวลาใช้สินค้า เงื่อนไขการทดสอบ (ในชีวิตประจำวันกับ Controlled) กลาง ผลทดสอบไม่มีมาตรฐาน
ค่าตอบแทน เงิน / สินค้า / ส่วนลด / ผสม — ต้องระบุให้ชัดว่าเป็นเงินได้ประเภทใดเพื่อหัก ณ ที่จ่าย กลาง ปัญหาภาษี
รูปแบบ Feedback แบบฟอร์มออนไลน์ / สัมภาษณ์ / Focus Group ช่องทางส่ง Deadline ส่ง Feedback แต่ละงวด ต่ำ
ความเป็นเจ้าของผลทดสอบ ผลการทดสอบและ Feedback ตกเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ว่าจ้างทันทีและตลอดไป ผู้ทดสอบสละสิทธิในเนื้อหา Feedback สูง ผู้ทดสอบอ้างสิทธิใน IP
Non-compete ผลิตภัณฑ์คู่แข่ง ห้ามทดสอบสินค้าประเภทเดียวกันของคู่แข่งในช่วงเวลาเดียวกัน สูง ข้อมูลรั่วไหลถึงคู่แข่ง
Confidentiality Pre-launch ห้ามเปิดเผยการมีอยู่ของสินค้า / ฟีเจอร์ / ราคา ก่อนวัน Launch ที่กำหนด สูง ข่าว Leak ก่อนกำหนด

8. สัญญาพาณิชย์อื่น — ตัวแทน นายหน้า สื่อโทรทัศน์ Other Commercial Contracts — Agency, Broker, TV Media

สัญญาตัวแทน (Agency) — ฐานกฎหมาย ป.พ.พ.

สัญญาตัวแทนในงานการตลาดอยู่ภายใต้บทบัญญัติว่าด้วยตัวแทน ป.พ.พ. มาตรา ๗๙๗ ถึงมาตรา ๘๓๒ ซึ่งกำหนดสาระสำคัญว่า:

มาตรา สาระสำคัญ นัยสำหรับสัญญาการตลาด
มาตรา 800 ตัวแทนที่ได้รับมอบอำนาจแต่เฉพาะการ จะทำการแทนตัวการได้แต่เพียงในสิ่งที่จำเป็นเพื่อให้กิจที่มอบหมายสำเร็จ กำหนดขอบอำนาจ Agency ให้ชัด มิฉะนั้น Agency อาจทำสัญญาผูกพันแบรนด์โดยเกินขอบเขต
มาตรา 801 ตัวแทนที่ได้มอบอำนาจทั่วไป จะทำกิจใด ๆ ในทางจัดการแทนตัวการได้ทุกอย่าง ยกเว้นที่กำหนดไว้ หลีกเลี่ยง "มอบอำนาจทั่วไป" ในสัญญา Agency โดยไม่กำหนดขอบเขต
มาตรา 803 ตัวแทนไม่มีสิทธิได้รับบำเหน็จ เว้นแต่มีข้อตกลงในสัญญา หรือทางการที่คู่สัญญาประพฤติต่อกันเป็นปริยาย ระบุค่าบำเหน็จ Agency ให้ชัดเจนในสัญญา
มาตรา 820 ตัวการย่อมมีความผูกพันต่อบุคคลภายนอกในกิจการทั้งหลายที่ตัวแทนได้ทำไปภายในขอบอำนาจ แบรนด์ผูกพันต่อสัญญาที่ Agency ทำแทน — ต้องควบคุมอำนาจ Agency อย่างเข้มงวด
มาตรา 826 สัญญาตัวแทนระงับสิ้นไปด้วยตัวการถอนตัวแทน หรือตัวแทนบอกเลิก หรือคู่สัญญาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งตาย / ไร้ความสามารถ / ล้มละลาย ระบุเงื่อนไขการสิ้นสุดสัญญา Agency ให้ชัด โดยเฉพาะกรณีบอกเลิกล่วงหน้า

สัญญานายหน้า (Broker) — ฐานกฎหมาย ป.พ.พ.

นายหน้าในงานการตลาด (เช่น นายหน้าหาผู้สนับสนุน / หาพื้นที่โฆษณา) อยู่ภายใต้ ป.พ.พ. มาตรา ๘๔๕ ถึงมาตรา ๘๔๙:

แนวปฏิบัติ — Agency กับ Broker ข้อแตกต่างสำคัญ: ตัวแทน (Agent) กระทำการแทนตัวการและผูกพันตัวการต่อบุคคลที่สาม ส่วนนายหน้า (Broker) เพียงชี้ช่องหรือจัดการให้คู่สัญญาพบกัน ไม่ผูกพันตัวการโดยตรง ควรกำหนดในสัญญาให้ชัดว่า Agency เป็น "ตัวแทน" หรือ "นายหน้า" เพื่อกำหนดขอบเขตความรับผิดได้ถูกต้อง

9. PDPA และสัญญาการตลาด — ข้อมูลผู้บริโภคและความยินยอม PDPA & Marketing Contracts — Consumer Data & Consent

กิจกรรมการตลาดหลายรูปแบบเกี่ยวข้องกับการเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล ซึ่งอยู่ภายใต้ พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 (PDPA) โดยเฉพาะในสัญญาวิจัยตลาด ทดสอบสินค้า อินฟลูเอนเซอร์ที่เก็บ Engagement Data และโปรแกรม Loyalty

ประเด็น PDPA ที่ต้องระบุในสัญญาการตลาด

ประเภทสัญญา ข้อมูลส่วนบุคคลที่เกี่ยวข้อง ข้อสัญญา PDPA ที่ต้องมี ฐานกฎหมาย
สัญญาวิจัยตลาด ข้อมูลผู้ตอบแบบสอบถาม — ชื่อ อายุ พฤติกรรม ความชอบ กำหนดว่าบริษัทวิจัยเป็น Data Processor; ห้ามใช้ข้อมูลนอกวัตถุประสงค์; ลบข้อมูลเมื่อครบอายุกำหนด; ผู้ว่าจ้างเป็น Data Controller PDPA มาตรา 19 ความยินยอม; มาตรา 6 นิยามข้อมูลส่วนบุคคล
สัญญาทดสอบสินค้า ข้อมูลผู้ทดสอบ — ชื่อ ที่อยู่ ข้อมูลการใช้สินค้า Feedback ที่มีข้อมูลส่วนตัว ขอความยินยอมแยกต่างหากสำหรับการเก็บข้อมูล; ระบุวัตถุประสงค์ใน Privacy Notice; กำหนดระยะเก็บข้อมูล PDPA มาตรา 19
สัญญาอินฟลูเอนเซอร์ Audience Data ของอินฟลูเอนเซอร์ที่ส่งให้แบรนด์ (Demographic, Engagement Rate) กำหนดว่า Audience Data เป็นข้อมูลสถิติ ไม่ใช่ข้อมูลส่วนบุคคลของ Follower แต่ละคน; ห้ามนำ Raw Audience Data ไปใช้ Re-targeting PDPA มาตรา 6 นิยาม
สัญญาจัดอีเวนต์ ข้อมูลผู้ลงทะเบียนเข้างาน — ชื่อ อีเมล เบอร์โทร บริษัท ตำแหน่ง กำหนดให้ผู้จัดงานเป็น Data Processor; ห้ามนำรายชื่อผู้เข้าร่วมไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต; ลบข้อมูลตามระยะที่กำหนด PDPA มาตรา 19 และมาตรา 40
ข้อควรระวัง — Data Processor Clause ในสัญญาที่ผู้รับจ้างเข้าถึงข้อมูลส่วนบุคคลของลูกค้าแบรนด์ ต้องระบุบทบาทอย่างชัดเจน: ผู้ว่าจ้าง = Data Controller (กำหนดวัตถุประสงค์) ผู้รับจ้าง = Data Processor (ประมวลผลตามคำสั่ง) ต้องมี Data Processing Agreement (DPA) แนบสัญญา กำหนดมาตรการรักษาความปลอดภัยขั้นต่ำ และสิทธิ Audit ตาม PDPA มาตรา ๔๐

10. Checklist ก่อนลงนาม — 5 หลักปฏิบัติของผู้เชี่ยวชาญ Pre-Signing Checklist — 5 Expert Practices

ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายธุรกิจแนะนำให้ปฏิบัติตามหลักการ 5 ข้อนี้ก่อนลงนามสัญญาการตลาดทุกฉบับ โดยไม่คำนึงถึงความคุ้นเคยกับคู่สัญญา:

# หลักปฏิบัติ เหตุผลและรายละเอียด ความเสี่ยงที่ป้องกันได้
1 ทำเป็นลายลักษณ์อักษรเสมอ แม้คู่สัญญาเป็นเพื่อนสนิทหรือทำงานร่วมกันมานาน — สัญญาเขียนเป็นหลักฐานที่ดีที่สุดในการพิสูจน์ข้อตกลง ลดความเข้าใจผิด และใช้เป็นหลักฐานในการดำเนินคดี สูง ข้อพิพาทเรื่อง "ตกลงอะไรกันไว้"
2 ระบุตัวตนคู่สัญญาให้ถูกต้องครบถ้วน ชื่อบริษัทเต็ม เลขทะเบียนนิติบุคคล ที่อยู่ตามทะเบียน และชื่อผู้มีอำนาจลงนามพร้อมตำแหน่ง — ตรวจสอบจาก DBD ก่อนลงนาม หากลงนามโดยบุคคลที่ไม่มีอำนาจ สัญญาอาจไม่ผูกพันบริษัท สูง สัญญาไม่ผูกพันนิติบุคคล
3 กำหนด KPI ที่วัดผลได้ (Measurable KPI) KPI ต้องระบุตัวเลขที่วัดได้ชัดเจน เช่น "จำนวน Impression ไม่ต่ำกว่า 100,000" ไม่ใช่ "ให้ได้ผลดี" — KPI ที่ชัดเจนเป็นเงื่อนไขการชำระเงินและฐานการเรียกค่าเสียหาย สูง เถียงเรื่องงานสำเร็จหรือไม่
4 ระบุเงื่อนไขบอกเลิกสัญญาของทั้งสองฝ่าย กำหนดเหตุบอกเลิกได้เลย (Immediate Termination) — เช่น ผิดสัญญาหลัก, ล้มละลาย, Morality Clause และเหตุบอกเลิกล่วงหน้า (Notice Period) — 30/60/90 วัน พร้อมผลกระทบต่อค่าตอบแทนค้างจ่าย สูง ถูกผูกพันกับสัญญาที่ไม่ต้องการต่อ
5 ปรึกษานักกฎหมายก่อนลงนามสัญญามูลค่าสูง โดยเฉพาะสัญญาที่มี Exclusivity Clause, สัญญาระยะยาวเกิน 1 ปี, สัญญาที่มีค่าปรับสูง, หรือสัญญาที่มีการโอน IP — นักกฎหมายสามารถระบุความเสี่ยงซ่อนเร้นและเจรจาแก้ไขได้ก่อนลงนาม สูง ข้อสัญญาที่เสียเปรียบแอบแฝง

11. FAQ เชิงปฏิบัติ Practical FAQ

Q: อินฟลูเอนเซอร์ผิดสัญญาไม่ส่งคอนเทนต์ตามกำหนด ผู้ว่าจ้างเรียกค่าเสียหายได้อย่างไร?
ในฐานะสัญญาจ้างทำของตาม ป.พ.พ. มาตรา ๕๘๗ ผู้ว่าจ้างมีสิทธิเรียกค่าเสียหายที่เกิดขึ้นจริงจากการผิดสัญญา หากสัญญาระบุค่าเสียหายที่กำหนดไว้ล่วงหน้า (Liquidated Damages / Penalty Clause) ก็ใช้ตามนั้น แต่ศาลไทยมีอำนาจลดค่าเบี้ยปรับได้หากเห็นว่าสูงเกินสมควร ควรรวบรวมหลักฐานความเสียหายจริง (เช่น Campaign ล้มเหลว สูญเสียรายได้)
Q: NDA ที่ไม่ระบุระยะเวลา มีผลบังคับนานแค่ไหน?
NDA เป็นสัญญากำหนดหน้าที่รักษาความลับ ไม่ใช่สัญญาโอนสิทธิ หาก NDA ไม่ระบุระยะเวลา หน้าที่รักษาความลับย่อมคงอยู่ตราบเท่าที่ข้อมูลนั้นยังเป็นความลับและยังไม่เป็นสาธารณะ โดยศาลจะตีความตามเจตนาอันแท้จริงของคู่สัญญา (ป.พ.พ. มาตรา 171) จึงควรกำหนดระยะเวลาให้ชัดเจนเสมอ ส่วนกรณีที่เป็น "สัญญาโอนสิทธิ" ในความลับทางการค้าและไม่ได้กำหนดระยะเวลา พ.ร.บ.ความลับทางการค้า 2545 มาตรา ๕ วรรคสอง ให้ถือว่าเป็นการโอนมีกำหนดระยะเวลาสิบปี
Q: ถ้าอินฟลูเอนเซอร์ Post คอนเทนต์แล้วแต่สัญญาสิ้นสุด แบรนด์ยังใช้คอนเทนต์นั้นได้หรือไม่?
ขึ้นอยู่กับข้อสัญญา IP Rights ที่กำหนดไว้ หากสัญญาระบุว่า Usage Rights มีระยะเวลา (เช่น 1 ปีนับจากวัน Post) เมื่อครบกำหนดแบรนด์ต้องหยุดใช้คอนเทนต์นั้น หากไม่ได้กำหนด งานที่สร้างสรรค์ขึ้นโดยการรับจ้าง (จ้างทำของ) ลิขสิทธิ์ตกเป็นของผู้ว่าจ้าง (แบรนด์) ตาม พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ 2537 มาตรา 10 เว้นแต่จะตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น แต่หากคอนเทนต์นั้นอินฟลูเอนเซอร์สร้างขึ้นเองก่อนแล้วเพียงอนุญาตให้แบรนด์ใช้ ลิขสิทธิ์ยังเป็นของอินฟลูเอนเซอร์ จึงควรระบุความเป็นเจ้าของ Usage Rights และระยะเวลาให้ชัดเจนตั้งแต่ต้น
Q: สัญญาการตลาดที่ Agency ทำสัญญาแทนแบรนด์โดยไม่ได้รับมอบอำนาจ มีผลอย่างไร?
ตาม ป.พ.พ. มาตรา ๘๒๐ ตัวการ (แบรนด์) ผูกพันต่อกิจการที่ตัวแทน (Agency) ทำไปภายในขอบอำนาจ หากทำเกินอำนาจ ตัวการไม่ผูกพัน เว้นแต่ตัวการยืนยันในภายหลัง นอกจากนี้ Agency ที่ทำเกินอำนาจอาจต้องรับผิดเป็นการส่วนตัวต่อบุคคลที่สาม
Q: สัญญาจัดอีเวนต์กรณีถูก Cancel เพราะเหตุสุดวิสัย ใครแบกรับค่าใช้จ่าย?
ขึ้นอยู่กับ Force Majeure Clause ในสัญญา หากไม่มีข้อกำหนด หลักทั่วไปของสัญญาจ้างทำของ — หากการที่จ้างทำนั้นสูญหายก่อนส่งมอบโดยมิใช่ความผิดของผู้ว่าจ้าง ความวินาศตกเป็นพับแก่ผู้รับจ้างซึ่งเป็นผู้จัดหาสัมภาระ (ป.พ.พ. มาตรา 603) ผู้รับจ้างจึงไม่มีสิทธิรับสินจ้าง แต่ค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นแล้ว (Pre-production costs) เป็นประเด็นที่ต้องเจรจา ควรกำหนดในสัญญาว่าใครรับผิดชอบ Sunk Costs กรณี Force Majeure
Q: ลิขสิทธิ์ในผลงานวิจัยตลาดเป็นของใคร?
โดยหลักการตาม พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ 2537 มาตรา 10 งานที่สร้างสรรค์ขึ้นโดยการรับจ้าง ผู้ว่าจ้างเป็นผู้มีลิขสิทธิ์ เว้นแต่ผู้สร้างสรรค์และผู้ว่าจ้างจะตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น อย่างไรก็ดี Raw Data และเครื่องมือวิจัยที่บริษัทวิจัยมีอยู่ก่อนไม่อยู่ในบังคับนี้ เพื่อตัดข้อโต้แย้ง สัญญาวิจัยตลาดจึงควรระบุชัดเจนว่า "งาน งานสร้างสรรค์ รายงาน และ Raw Data ทั้งหมดที่ผลิตขึ้นภายใต้สัญญานี้ตกเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ว่าจ้างทันที" พร้อม IP Assignment Clause

อ้างอิงกฎหมาย Legal References

ข้อจำกัดความรับผิดชอบ: บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาและให้ข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ถือเป็นความเห็นทางกฎหมายหรือคำแนะนำเฉพาะราย ผู้อ่านควรปรึกษาทนายความหรือที่ปรึกษากฎหมายที่มีคุณสมบัติเหมาะสมก่อนดำเนินการใด ๆ ตามเนื้อหาในบทความนี้ Legal Advance Solution Co., Ltd. — AI-assisted legal output