แม่แบบสัญญาจ้างผลิตและประกอบผลิตภัณฑ์อิเล็กทรอนิกส์ (EMS) ส่วนว่าด้วยราคา การพยากรณ์ยอดสั่งซื้อ และคุณภาพ (EMS Agreement Template: Pricing, Forecast and Quality)
ภาคต่อของพิมพ์เขียวสัญญา EMS: ราคาแบบเปิดเผยต้นทุน (Open-Book Costing) และการทบทวนราคา BOM รายไตรมาส การพยากรณ์ยอดสั่งซื้อแบบต่อเนื่อง (Rolling Forecast) ระยะผูกพัน และนิยาม Forecast ที่ได้รับอนุมัติ การจัดซื้อชิ้นส่วนที่มีระยะเวลาจัดส่งนาน (Long-Lead Components) ตัวชี้วัดคุณภาพ FPY DPPM ICT และ FCT การคุ้มครอง Gerber Files และเฟิร์มแวร์ด้วยกฎหมายความลับทางการค้า และคำรับประกัน RoHS และ REACH ✓

ขอบเขตของบทความและความสัมพันธ์กับพิมพ์เขียวสัญญา EMS (EP07)

บทความนี้เป็นภาคต่อของ พิมพ์เขียวและแม่แบบสัญญาจ้างผลิตและประกอบสินค้าอิเล็กทรอนิกส์และเทคโนโลยีขั้นสูง (LAS UP Deep Research EP07) ซึ่งอธิบายโครงสร้างหลักของสัญญาจ้างผลิตและประกอบผลิตภัณฑ์อิเล็กทรอนิกส์ (Electronics Manufacturing Services: EMS) ไว้แล้ว ได้แก่ การเลือกโมเดล Turnkey กับ Consignment ความรับผิดในความชำรุดบกพร่องและความเสี่ยงภัยก่อนส่งมอบตามโมเดล การรับซื้อคืนชิ้นส่วนค้างสต็อกเมื่อมีการแก้แบบทางวิศวกรรม และการจัดสรรความรับผิดต่อผู้เสียหายจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย ผู้อ่านจึงควรอ่านบทความดังกล่าวก่อน

บทความนี้กล่าวเฉพาะข้อสัญญาที่บทความ EP07 ยังไม่ได้ลงรายละเอียด ได้แก่ กลไกราคาแบบเปิดเผยต้นทุนและการทบทวนราคา BOM รายไตรมาส การพยากรณ์ยอดสั่งซื้อแบบต่อเนื่องและระยะผูกพัน การจัดซื้อชิ้นส่วนที่มีระยะเวลาจัดส่งนาน ตัวชี้วัดคุณภาพ FPY DPPM ICT และ FCT การคุ้มครอง Gerber Files และเฟิร์มแวร์ด้วยกฎหมายความลับทางการค้า และคำรับประกัน RoHS และ REACH พร้อมแม่แบบข้อสัญญา 9 ข้อสำหรับใช้ประกอบกับสัญญาหลัก

ผลกระทบเชิงธุรกิจ Business Consequences

สัญญาที่ไม่กำหนดกลไกด้านราคา การพยากรณ์ และคุณภาพไว้ให้ชัดเจน อาจก่อให้เกิดความเสียหายทางธุรกิจดังต่อไปนี้

• ชิ้นส่วนขาดแคลนและสายการผลิตหยุดชะงัก: หากสัญญาไม่กำหนดวิธีบริหารชิ้นส่วนที่มีระยะเวลาจัดส่งนาน (Long-Lead Components) โรงงานอาจจัดหาชิปไม่ทันกำหนด หรือสั่งซื้อเก็บไว้เกินความจำเป็นจนเกิดชิ้นส่วนค้างสต็อก (Excess & Obsolete: E&O) ที่คู่สัญญาโต้แย้งกันว่าฝ่ายใดต้องรับภาระ
• สินค้าไม่ผ่านการควบคุมคุณภาพและการเรียกคืนสินค้า: หากไม่กำหนดเกณฑ์ First Pass Yield (FPY) อัตราของเสีย (DPPM) และเกณฑ์การทดสอบ สินค้าที่มีอัตราของเสียสูงอาจหลุดไปถึงผู้บริโภค ก่อให้เกิดค่าใช้จ่ายในการเรียกคืนสินค้า (Recall) และความเสียหายต่อชื่อเสียงของแบรนด์
• แบบแปลนและเฟิร์มแวร์รั่วไหล: หากไม่มีมาตรการรักษาความลับของ Gerber Files และเฟิร์มแวร์ และไม่มีข้อห้ามวิศวกรรมย้อนกลับ (Reverse Engineering) ผู้รับจ้างหรือบุคคลภายนอกอาจนำเทคโนโลยีไปผลิตสินค้าเลียนแบบ
• สินค้าไม่เป็นไปตามข้อกำหนดด้านสารของตลาดปลายทาง: หากชิ้นส่วนมีสารที่ถูกจำกัดตาม RoHS หรือไม่เป็นไปตามหน้าที่ภายใต้ REACH สินค้าอาจถูกปฏิเสธหรือจำหน่ายในสหภาพยุโรปไม่ได้ ทั้งนี้ ผลทางกฎหมายในตลาดปลายทางเป็นไปตามกฎหมายของตลาดนั้น [ต้องยืนยันแหล่งที่มา]

กรอบกฎหมายและ Claim Ledger Legal Framework

ข้อสัญญาด้านราคา การพยากรณ์ และคุณภาพในสัญญา EMS อยู่ภายใต้กรอบกฎหมายไทยดังต่อไปนี้

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์:

• มาตรา 368: สัญญาให้ตีความไปตามความประสงค์ในทางสุจริต โดยพิเคราะห์ถึงปกติประเพณีด้วย ซึ่งใช้กับข้อสัญญาที่คลุมเครือ เช่น นิยาม Forecast ที่ได้รับอนุมัติหรือเกณฑ์การปรับราคา
• มาตรา 215: เมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้ให้ต้องตามความประสงค์อันแท้จริงแห่งมูลหนี้ เจ้าหนี้จะเรียกเอาค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายอันเกิดแต่การนั้นก็ได้ ซึ่งเป็นฐานของการเรียกร้องเมื่อผู้รับจ้างผิดเกณฑ์คุณภาพหรือผิดข้อสัญญาปรับราคาจนผู้ว่าจ้างเสียหาย
• มาตรา 406: บุคคลใดได้มาซึ่งทรัพย์สิ่งใดเพราะการที่บุคคลอีกคนหนึ่งกระทำเพื่อชำระหนี้ หรือได้มาด้วยประการอื่น โดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้ และเป็นทางให้บุคคลอีกคนหนึ่งนั้นเสียเปรียบ บุคคลนั้นจำต้องคืนทรัพย์ให้แก่เขา ซึ่งใช้กับกรณีที่ผู้ว่าจ้างชำระเงินเกินส่วนที่ต้องชำระตามข้อสัญญาปรับราคาไปแล้ว เว้นแต่ผู้ว่าจ้างได้ชำระตามอำเภอใจเหมือนหนึ่งว่าเพื่อชำระหนี้โดยรู้อยู่ว่าตนไม่มีความผูกพันที่จะต้องชำระ ซึ่งมาตรา 407 ไม่ให้เรียกคืน
• มาตรา 587: สัญญาจ้างทำของ ซึ่งผู้รับจ้างตกลงรับจะทำการงานสิ่งใดสิ่งหนึ่งจนสำเร็จให้แก่ผู้ว่าจ้าง และผู้ว่าจ้างตกลงจะให้สินจ้างเพื่อผลสำเร็จแห่งการที่ทำนั้น
• ความรับผิดเพื่อความชำรุดบกพร่องตามโมเดลการผลิต: บทบัญญัติที่ใช้บังคับแตกต่างกันระหว่างโมเดล Turnkey ซึ่งผู้รับจ้างเป็นผู้จัดหาสัมภาระ กับโมเดล Consignment ซึ่งผู้ว่าจ้างส่งสัมภาระให้ ดังสรุปไว้ในหัวข้อ 4 และอธิบายโดยละเอียดในบทความ EP07
• มาตรา 599 และมาตรา 383: ในกรณีที่ผู้รับจ้างส่งมอบเนิ่นช้าหรือส่งมอบการที่ทำชำรุดบกพร่อง ผู้ว่าจ้างชอบที่จะยึดหน่วงสินจ้างไว้ได้ เว้นแต่ผู้รับจ้างจะให้ประกันตามสมควร ส่วนการริบหลักประกันหรือค่าปรับตามข้อ SLA เป็นไปตามข้อตกลงของคู่สัญญา และหากเป็นเบี้ยปรับที่สูงเกินส่วน ศาลจะลดลงเป็นจำนวนพอสมควรก็ได้
• มาตรา 605 และมาตรา 607: ผู้ว่าจ้างอาจบอกเลิกสัญญาได้ตราบที่การที่จ้างยังทำไม่แล้วเสร็จ เมื่อเสียค่าสินไหมทดแทนให้แก่ผู้รับจ้างเพื่อความเสียหายอย่างใด ๆ อันเกิดแต่การเลิกสัญญานั้น และผู้รับจ้างจะให้ผู้รับจ้างช่วงทำการงานทั้งหมดหรือบางส่วนก็ได้ เว้นแต่สาระสำคัญแห่งสัญญาอยู่ที่ความรู้ความสามารถของตัวผู้รับจ้าง โดยผู้รับจ้างยังคงต้องรับผิดเพื่อความประพฤติหรือความผิดอย่างใด ๆ ของผู้รับจ้างช่วง

• พระราชบัญญัติความลับทางการค้า พ.ศ. 2545: ข้อมูลการค้าซึ่งยังไม่รู้จักกันโดยทั่วไปหรือยังเข้าถึงไม่ได้ในหมู่บุคคลซึ่งโดยปกติแล้วต้องเกี่ยวข้องกับข้อมูลดังกล่าว มีประโยชน์ในเชิงพาณิชย์เนื่องจากการเป็นความลับ และผู้ควบคุมความลับทางการค้าได้ใช้มาตรการที่เหมาะสมเพื่อรักษาไว้เป็นความลับ เป็นความลับทางการค้าตามมาตรา 3 การเปิดเผย เอาไป หรือใช้ความลับทางการค้าโดยไม่ได้รับความยินยอมจากเจ้าของ อันมีลักษณะขัดต่อแนวทางปฏิบัติในเชิงพาณิชย์ที่สุจริตต่อกัน ซึ่งรวมถึงการผิดสัญญา โดยผู้กระทำรู้หรือมีเหตุอันควรรู้ว่าการกระทำนั้นขัดต่อแนวทางปฏิบัติดังกล่าว เป็นการละเมิดตามมาตรา 6 และการทำวิศวกรรมย้อนกลับจากผลิตภัณฑ์ที่เป็นที่รู้จักกันทั่วไปซึ่งได้มาโดยสุจริตไม่เป็นการละเมิดตามมาตรา 7 (4) เว้นแต่ผู้ทำได้ทำสัญญากับเจ้าของความลับทางการค้าหรือผู้ขายผลิตภัณฑ์ไว้เป็นอย่างอื่นโดยชัดแจ้ง
• พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537: คุ้มครองซอร์สโค้ดเฟิร์มแวร์ในฐานะโปรแกรมคอมพิวเตอร์ซึ่งเป็นวรรณกรรม (มาตรา 4) และกำหนดให้ผู้ว่าจ้างเป็นผู้มีลิขสิทธิ์ในงานที่ผู้สร้างสรรค์สร้างสรรค์ขึ้นโดยการรับจ้าง เว้นแต่ตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น (มาตรา 10) แม่แบบจึงกำหนดไว้ในข้อ 6.3 ว่าสิทธิในโปรแกรมทดสอบที่ผู้รับจ้างสร้างขึ้นตกเป็นของฝ่ายใด
• พระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. 2522: คุ้มครองการประดิษฐ์และการออกแบบผลิตภัณฑ์ โดยระบบข้อมูลสำหรับการทำงานของเครื่องคอมพิวเตอร์ไม่ได้รับความคุ้มครอง (มาตรา 9 (3))
• พระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535: อาคาร สถานที่ หรือยานพาหนะที่ใช้เครื่องจักรมีกำลังรวมตั้งแต่ห้าสิบแรงม้าหรือใช้คนงานตั้งแต่ห้าสิบคนขึ้นไปเพื่อประกอบกิจการโรงงานตามประเภทหรือชนิดของโรงงานที่กำหนดในกฎกระทรวงเป็นโรงงานตามมาตรา 5 ผู้ประกอบกิจการโรงงานจำพวกที่ 3 ต้องได้รับใบอนุญาต (มาตรา 12) ทั้งนี้จำพวกของโรงงานกำหนดโดยกฎกระทรวงตามมาตรา 7 และโรงงานของผู้รับจ้างแต่ละแห่งจัดอยู่ในจำพวกใดต้องตรวจจากกฎกระทรวงดังกล่าว [ต้องยืนยันแหล่งที่มา] แม่แบบจึงให้ผู้รับจ้างรับรองสถานะใบอนุญาตไว้ในข้อ 2.3
• ความรับผิดต่อผู้เสียหายจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย: ผู้ผลิตและผู้ว่าจ้างให้ผลิตเป็นผู้ประกอบการตามพระราชบัญญัติความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551 มาตรา 4 และผู้ประกอบการทุกคนต้องร่วมกันรับผิดต่อผู้เสียหายเมื่อสินค้านั้นได้มีการขายให้แก่ผู้บริโภคแล้วตามมาตรา 5 ทั้งนี้ ความเสียหายตามพระราชบัญญัตินี้ไม่รวมถึงความเสียหายต่อตัวสินค้าที่ไม่ปลอดภัยนั้น การเรียกร้องเพราะผิดเกณฑ์คุณภาพระหว่างคู่สัญญาจึงอาศัยข้อสัญญาและประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มิใช่พระราชบัญญัตินี้ การจัดสรรความรับผิดตามพระราชบัญญัตินี้ระหว่างโรงงานกับเจ้าของแบรนด์อธิบายไว้ในบทความ EP07

ช่องฐานกฎหมายเป็นการสรุปความจากตัวบทและข้อสัญญาในแม่แบบ มิใช่การคัดตัวบทคำต่อคำ

โมเดล Turnkey กับ Consignment: สรุปและเชื่อมโยงไปยังบทความ EP07

การเลือกระหว่างโมเดล Turnkey ซึ่งผู้รับจ้างจัดหาชิ้นส่วนเอง กับโมเดล Consignment ซึ่งผู้ว่าจ้างส่งชิ้นส่วนให้ประกอบ เป็นตัวกำหนดว่าความรับผิดในความชำรุดบกพร่องบังคับตามลักษณะซื้อขาย (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 595 ประกอบมาตรา 472 ถึงมาตรา 474) หรือตามบทว่าด้วยจ้างทำของ (มาตรา 598 มาตรา 600 และมาตรา 601) และความวินาศก่อนส่งมอบตกเป็นพับแก่ฝ่ายใด (มาตรา 603 และมาตรา 604) รายละเอียดและผลต่างของกำหนดเวลาอยู่ในบทความ พิมพ์เขียวและแม่แบบสัญญาจ้างผลิตและประกอบสินค้าอิเล็กทรอนิกส์และเทคโนโลยีขั้นสูง (LAS UP Deep Research EP07) บทความนี้กล่าวถึงโมเดลทั้งสองเฉพาะเท่าที่กระทบคำรับประกันด้านสาร (แม่แบบข้อ 7) และการจัดสรรภาระชิ้นส่วนค้างสต็อก (แม่แบบข้อ 4)

ตัวชี้วัดคุณภาพ: FPY DPPM ICT และ FCT และผลของการไม่ผ่านเกณฑ์

สัญญาควรกำหนด SLA อัตราผลผลิตรอบแรกและอัตราของเสียตามตัวเลขที่คู่สัญญาตกลงกันตามลักษณะผลิตภัณฑ์ [ต้องยืนยันแหล่งที่มา] ตัวเลขในแม่แบบของบทความนี้ เช่น FPY ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 98.5 และอัตราของเสียไม่เกิน 150 DPPM เป็นตัวอย่างเพื่อการเรียนรู้ มิใช่มาตรฐานบังคับตามกฎหมาย ตัวชี้วัดแต่ละตัวทำหน้าที่ต่างกันดังนี้

• First Pass Yield (FPY): ร้อยละของผลิตภัณฑ์ที่ผ่านการทดสอบในรอบแรกโดยไม่ต้องแก้ไขซ่อมแซม (Rework) ใช้วัดเสถียรภาพของกระบวนการผลิต แผงวงจรที่ไม่ผ่านรอบแรกยังต้องแก้ไขให้ผ่านเกณฑ์ก่อนส่งมอบ ผลทางสัญญาของ FPY ที่ต่ำกว่าเกณฑ์จึงควรกำหนดเป็นการวิเคราะห์สาเหตุและแผนแก้ไข (Corrective and Preventive Action: CAPA) และภาระชิ้นส่วนที่เสียหายส่วนที่เกินเกณฑ์ (แม่แบบข้อ 3.4)
• Defective Parts Per Million (DPPM): จำนวนชิ้นที่บกพร่องต่อหนึ่งล้านชิ้น ใช้วัดคุณภาพของสินค้าที่ส่งมอบแล้ว และเป็นเกณฑ์ของหน้าที่ซ่อมแซม เปลี่ยนทดแทน หรือชดใช้ค่าเสียหาย (แม่แบบข้อ 3.3)
• In-Circuit Testing (ICT) และ Functional Testing (FCT): การทดสอบทางไฟฟ้าของชิ้นส่วนและจุดเชื่อมต่อบนแผงวงจร และการทดสอบการทำงานของผลิตภัณฑ์ ตามโปรแกรม ฟิกซ์เจอร์ (Fixtures) และเกณฑ์ผ่านที่คู่สัญญาอนุมัติร่วมกัน ซึ่งควรแยกจากเกณฑ์การยอมรับงานประกอบตามมาตรฐาน IPC-A-610 ที่กำหนดระดับ (Class) สำหรับผลิตภัณฑ์แต่ละรายการ (แม่แบบข้อ 3.2) [ต้องยืนยันแหล่งที่มา]
• ผลของการผิดเกณฑ์: ฐานของการเรียกร้องคือข้อสัญญา SLA ประกอบประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 215 ซึ่งให้เจ้าหนี้เรียกค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายอันเกิดแต่การที่ลูกหนี้ไม่ชำระหนี้ให้ต้องตามความประสงค์อันแท้จริงแห่งมูลหนี้ ค่าปรับหรือเครดิตที่กำหนดไว้ล่วงหน้าตามข้อ SLA หากเป็นเบี้ยปรับที่สูงเกินส่วน ศาลจะลดลงเป็นจำนวนพอสมควรก็ได้ตามมาตรา 383 และเมื่อผู้รับจ้างส่งมอบการที่ทำชำรุดบกพร่อง ผู้ว่าจ้างชอบที่จะยึดหน่วงสินจ้างไว้ได้ เว้นแต่ผู้รับจ้างจะให้ประกันตามสมควรตามมาตรา 599

ราคาแบบ Open-Book การพยากรณ์ยอดสั่งซื้อ และการจัดสรรภาระชิ้นส่วนค้างสต็อก

• ราคาแบบเปิดเผยต้นทุน (Open-Book Costing) และการทบทวนราคา BOM: ราคาชิ้นส่วนเซมิคอนดักเตอร์เปลี่ยนแปลงตามภาวะตลาด สัญญาจึงควรคำนวณราคาจากต้นทุน BOM ค่าแรงและค่าดำเนินการประกอบ (Manufacturing Value Added: MVA) และกำไรตามอัตราที่ตกลงกัน ทบทวนราคา BOM ทุกไตรมาส และปรับราคาเมื่อต้นทุนเปลี่ยนแปลงเกินเกณฑ์ร้อยละที่คู่สัญญาตกลงกัน โดยอ้างอิงใบเสนอราคาและใบแจ้งหนี้จากผู้จัดจำหน่ายที่ได้รับอนุญาต หรือแหล่งอ้างอิงราคาที่ตรวจสอบได้และเผยแพร่ต่อสาธารณะ พร้อมสิทธิตรวจสอบเอกสาร (แม่แบบข้อ 5)
• การพยากรณ์ยอดสั่งซื้อแบบต่อเนื่องและระยะผูกพัน: แม่แบบใช้ Rolling Forecast 26 สัปดาห์ โดย 12 สัปดาห์แรกเป็นระยะผูกพัน (Firm Order) ตัวเลขทั้งสองเป็นตัวเลขเชิงพาณิชย์ที่คู่สัญญาตกลงกันตามระยะเวลาจัดหาชิ้นส่วนของผลิตภัณฑ์นั้น มิใช่ข้อกำหนดของกฎหมาย
• Forecast ที่ได้รับอนุมัติและชิ้นส่วนที่มีระยะเวลาจัดส่งนาน: ชิ้นส่วนบางรายการ เช่น ไมโครคอนโทรลเลอร์ อาจมีระยะเวลาจัดส่งยาวกว่าระยะผูกพัน สัญญาจึงควรนิยามว่า Forecast ส่วนใดเป็น “Forecast ที่ได้รับอนุมัติ” ซึ่งผู้รับจ้างจัดซื้อชิ้นส่วนล่วงหน้าได้ แม่แบบข้อ 4.2 นิยามไว้ว่าได้แก่ ประมาณการในระยะผูกพัน และชิ้นส่วนที่มีระยะเวลาจัดส่งนานตามรายการในภาคผนวกซึ่งผู้ว่าจ้างยืนยันเป็นหนังสือให้จัดซื้อล่วงหน้า
• การจัดสรรภาระชิ้นส่วนค้างสต็อก (E&O Inventory): ชิ้นส่วนที่จัดซื้อภายในขอบเขต Forecast ที่ได้รับอนุมัติและค้างสต็อกเพราะผู้ว่าจ้างปรับลดประมาณการหรือคำสั่งซื้อ ผู้ว่าจ้างตกลงรับซื้อคืนตามราคาต้นทุนจริง (แม่แบบข้อ 4.3) ส่วนชิ้นส่วนที่จัดซื้อเกินขอบเขตดังกล่าวเป็นภาระของผู้รับจ้าง หน้าที่รับซื้อคืนนี้เกิดจากข้อสัญญา เพราะประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มิได้กำหนดหน้าที่รับซื้อคืนไว้เป็นการทั่วไป เมื่อถ้อยคำในข้อสัญญาไม่ชัดเจน สัญญาย่อมตีความไปตามความประสงค์ในทางสุจริต โดยพิเคราะห์ถึงปกติประเพณีด้วย (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 368) และหากไม่มีข้อตกลงรับซื้อคืน ผู้ว่าจ้างที่บอกเลิกสัญญาก่อนงานแล้วเสร็จต้องเสียค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายอันเกิดแต่การเลิกสัญญาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 605 ส่วนชิ้นส่วนค้างสต็อกที่เกิดจากการแก้แบบทางวิศวกรรม (Engineering Change Order: ECO) อธิบายไว้ในบทความ EP07

LAS Practice Note: แม่แบบข้อสัญญาฉบับตัวอย่าง Model Pricing, Forecast and Quality Clauses

แม่แบบนี้เป็นฉบับตัวอย่างของข้อสัญญาด้านราคา การพยากรณ์ คุณภาพ ความลับทางการค้า และคำรับประกันด้านสาร สำหรับใช้ประกอบกับสัญญาหลักที่มีข้อสัญญาเรื่องโมเดลการผลิต ความเสี่ยงภัย และการชดใช้ค่าเสียหายตามประเภทความบกพร่อง (ดูบทความ EP07) ข้อความในวงเล็บเหลี่ยมเป็นตัวอย่างหรือช่องที่คู่สัญญาต้องตกลงกันเอง มิใช่ค่าที่กฎหมายกำหนด

ELECTRONICS MANUFACTURING SERVICES AGREEMENT — PRICING, FORECAST AND QUALITY TERMS

สัญญาฉบับนี้ทำขึ้นเมื่อวันที่ [วันที่ทำสัญญา] โดยและระหว่าง (1) บริษัท A จำกัด (“ผู้ว่าจ้าง”) และ (2) บริษัท B จำกัด (“ผู้รับจ้าง”)

Clause 1: Definitions & Interpretation

1.1 "BOM" (Bill of Materials) หมายถึง รายการส่วนประกอบ ชิ้นส่วน และวัตถุดิบทั้งหมดที่ใช้ในการผลิตผลิตภัณฑ์ตามข้อกำหนดทางเทคนิค 1.2 "FPY" (First Pass Yield) หมายถึง ร้อยละของผลิตภัณฑ์ที่ผ่านการทดสอบคุณภาพในการทดสอบครั้งแรกโดยไม่ต้องผ่านการแก้ไขซ่อมแซม 1.3 "E&O Inventory" (Excess and Obsolete Inventory) หมายถึง วัตถุดิบหรือส่วนประกอบที่เหลือค้างในสต็อกเกินกว่าความต้องการ หรือไม่สามารถนำมาใช้ผลิตได้อีกต่อไป 1.4 "Gerber Files" หมายถึง ไฟล์ข้อมูลดิจิทัลที่แสดงแบบแปลนของแผงวงจรพิมพ์ (PCB Layout)

Clause 2: Manufacturing Scope, Materials & Factory Compliance

2.1 ผู้รับจ้างตกลงให้บริการผลิต ประกอบ และทดสอบผลิตภัณฑ์ตามรูปแบบ Turnkey Model หรือ Consignment Model ตามที่ระบุไว้ในแต่ละคำสั่งซื้อ (Purchase Order) 2.2 ในกรณี Consignment Model ผู้ว่าจ้างจะจัดส่งส่วนประกอบให้แก่ผู้รับจ้างตามกำหนดเวลา ผู้รับจ้างมีหน้าที่ตรวจรับ จัดเก็บส่วนประกอบดังกล่าวให้อยู่ในสภาพปลอดภัย ใช้ส่วนประกอบด้วยความระมัดระวังและประหยัด และคืนส่วนที่เหลือแก่ผู้ว่าจ้างเมื่อเสร็จงาน โดยผู้รับจ้างรับความเสี่ยงต่อความสูญหายหรือบุบสลายของส่วนประกอบระหว่างอยู่ในความครอบครองของตน [ตามขอบเขตที่ตกลงกัน] 2.3 ผู้รับจ้างรับรองว่าได้รับใบอนุญาตหรือได้แจ้งการประกอบกิจการโรงงานตามพระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535 ตามจำพวกของโรงงานของตน และจะปฏิบัติตามกฎหมายโรงงานตลอดอายุสัญญา รวมทั้งการกำจัดของเสียจากชิ้นส่วนค้างสต็อกหรือสินค้าที่ต้องทำลายตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง [ต้องยืนยันมาตรา]

Clause 3: Quality SLAs, Testing, Acceptance & Warranty

3.1 ผู้รับจ้างรับประกันอัตรา First Pass Yield (FPY) ไม่ต่ำกว่าร้อยละ [98.5] สำหรับทุกล็อตการผลิต 3.2 ผู้รับจ้างต้องทดสอบผลิตภัณฑ์ทุกชิ้นด้วย In-Circuit Testing (ICT) และ Functional Testing (FCT) ตามโปรแกรม ฟิกซ์เจอร์ และเกณฑ์ผ่านที่คู่สัญญาอนุมัติร่วมกันในภาคผนวกด้านการทดสอบ และงานประกอบต้องเป็นไปตามเกณฑ์การยอมรับของมาตรฐาน IPC-A-610 ตามระดับ (Class) ที่ระบุไว้สำหรับผลิตภัณฑ์แต่ละรายการในภาคผนวกผลิตภัณฑ์ [ต้องยืนยันแหล่งที่มา] 3.3 ในกรณีที่อัตราของเสียของผลิตภัณฑ์ที่ส่งมอบสูงเกิน [150] DPPM ผู้รับจ้างต้องซ่อมแซม เปลี่ยนทดแทน หรือชดใช้ค่าเสียหายที่เกิดขึ้นโดยไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม ทั้งนี้ภายใต้ข้อจำกัดความรับผิดตามข้อ 8.1 3.4 หากอัตรา FPY ของล็อตใดต่ำกว่าเกณฑ์ในข้อ 3.1 ผู้รับจ้างต้องวิเคราะห์สาเหตุและส่งแผนแก้ไข (CAPA) ภายใน [จำนวนวันที่ตกลงกัน] และรับภาระชิ้นส่วนที่เสียหายส่วนที่เกินเกณฑ์ตามราคา [ฐานราคาที่ตกลงกัน] ส่วนที่ไม่ผ่านรอบแรกภายในเกณฑ์ถือเป็นต้นทุนปกติที่รวมอยู่ในราคาตามข้อ 5.1 แล้ว 3.5 ผู้ว่าจ้างมีสิทธิตรวจรับผลิตภัณฑ์ภายใน [จำนวนวัน] นับแต่วันส่งมอบ และแจ้งความชำรุดบกพร่องที่พบเป็นหนังสือ การรับมอบไม่ตัดสิทธิของผู้ว่าจ้างในความชำรุดบกพร่องที่ไม่อาจพบได้ในขณะตรวจรับ ผู้ว่าจ้างมีสิทธิตรวจสถานที่ผลิตและบันทึกผลการทดสอบเมื่อแจ้งล่วงหน้า [จำนวนวัน] และหากผู้รับจ้างส่งมอบไม่ทันกำหนด ผู้ว่าจ้างมีสิทธิตาม [ข้อกำหนดค่าปรับหรือการลดราคาที่ตกลงกัน] 3.6 ผู้รับจ้างรับประกันความชำรุดบกพร่องที่ปรากฏขึ้นภายใน [ระยะเวลาที่ตกลงกัน] นับแต่วันส่งมอบ และความไม่เป็นไปตามข้อจำกัดด้านสารตามข้อ 7 ที่ปรากฏขึ้นภายใน [ระยะเวลาที่ตกลงกัน] นับแต่วันส่งมอบ

Clause 4: Forecasting, Long-Lead Components, E&O Inventory & Termination

4.1 ผู้ว่าจ้างจะจัดส่งประมาณการการสั่งซื้อล่วงหน้า (Rolling Forecast) ครอบคลุม [26] สัปดาห์ และปรับปรุงทุก [ระยะเวลาที่ตกลงกัน] โดยประมาณการใน [12] สัปดาห์แรกเป็นระยะผูกพัน (Firm Order) ซึ่งผู้ว่าจ้างต้องออกคำสั่งซื้อตามนั้น 4.2 “Forecast ที่ได้รับอนุมัติ” หมายถึง (ก) ประมาณการในระยะผูกพันตามข้อ 4.1 และ (ข) ชิ้นส่วนที่มีระยะเวลาจัดส่งนาน (Long-Lead Components) ตามรายการในภาคผนวก ซึ่งผู้ว่าจ้างยืนยันเป็นหนังสือให้จัดซื้อล่วงหน้าสำหรับประมาณการนอกระยะผูกพัน ผู้รับจ้างจัดซื้อชิ้นส่วนล่วงหน้าได้เฉพาะภายในขอบเขต Forecast ที่ได้รับอนุมัติ 4.3 ชิ้นส่วนที่จัดซื้อภายในขอบเขต Forecast ที่ได้รับอนุมัติและค้างสต็อกเพราะผู้ว่าจ้างปรับลดประมาณการหรือคำสั่งซื้อ ผู้ว่าจ้างตกลงรับซื้อคืนตามราคาต้นทุนจริงที่มีหลักฐาน ภายใน [ระยะเวลาที่ตกลงกัน] ส่วนชิ้นส่วนที่จัดซื้อเกินขอบเขต Forecast ที่ได้รับอนุมัติเป็นภาระของผู้รับจ้างแต่เพียงผู้เดียว 4.4 เมื่อผู้ผลิตหรือผู้จัดจำหน่ายชิ้นส่วนแจ้งการจัดสรรชิ้นส่วน (Allocation) หรือการเลิกผลิต ผู้รับจ้างต้องแจ้งผู้ว่าจ้างเป็นหนังสือภายใน [จำนวนวัน] พร้อมทางเลือก ได้แก่ ชิ้นส่วนทดแทนที่ผู้ว่าจ้างอนุมัติ การจัดซื้อจากแหล่งอื่นในราคาที่ผู้ว่าจ้างยืนยัน หรือการเลื่อนกำหนดส่งมอบ และการขาดแคลนชิ้นส่วนจะเป็นเหตุยกเว้นความรับผิดเพียงเท่าที่ระบุไว้ในข้อนี้ 4.5 หากผู้ว่าจ้างยกเลิกคำสั่งซื้อหรือบอกเลิกสัญญาก่อนงานแล้วเสร็จ ผู้ว่าจ้างต้องชำระค่างานที่ทำแล้วและรับซื้อคืนชิ้นส่วนตามข้อ 4.3 และคู่สัญญาอาจตกลงค่าสินไหมทดแทนอื่นเพื่อความเสียหายอันเกิดแต่การเลิกสัญญาไว้ใน [ภาคผนวก]

Clause 5: Pricing Mechanics & Open-Book BOM Costing

5.1 สัญญาฉบับนี้ใช้โครงสร้างราคาแบบ Open-Book Costing โดยราคาผลิตภัณฑ์คำนวณจากต้นทุน BOM ค่าแรงและค่าดำเนินการประกอบ (MVA) และกำไรตามอัตราที่ตกลงกัน 5.2 คู่สัญญาจะทบทวนราคา BOM ทุกไตรมาส และปรับราคาเมื่อต้นทุนชิ้นส่วนเปลี่ยนแปลงเกินกว่าร้อยละ [5] โดยอ้างอิงแหล่งอ้างอิงราคาที่ตรวจสอบได้และเผยแพร่ต่อสาธารณะ หรือใบเสนอราคาและใบแจ้งหนี้จากผู้จัดจำหน่ายที่ได้รับอนุญาต ตามที่ระบุไว้ในภาคผนวกราคา และหากแหล่งอ้างอิงเดิมเลิกเผยแพร่ ให้ใช้แหล่งอ้างอิงสำรองที่ระบุไว้ในภาคผนวกเดียวกัน 5.3 ผู้ว่าจ้างมีสิทธิตรวจสอบเอกสารการจัดซื้อชิ้นส่วนที่ใช้คำนวณราคาตามข้อ 5.1 และข้อ 5.2 เมื่อแจ้งล่วงหน้า [จำนวนวัน]

Clause 6: Intellectual Property, Confidentiality & Firmware Security

6.1 ข้อมูลที่ผู้ว่าจ้างส่งมอบตามสัญญานี้ ได้แก่ Gerber Files แบบแผนผังวงจร และเฟิร์มแวร์ เป็นของผู้ว่าจ้าง และผู้รับจ้างต้องรักษาความลับตามข้อ 6.2 ทั้งนี้ไม่กระทบสิทธิของผู้รับจ้างหรือบุคคลภายนอกในข้อมูลหรือซอฟต์แวร์ที่มีอยู่ก่อนหรือพัฒนาขึ้นโดยอิสระ 6.2 ผู้รับจ้างตกลงว่าจะไม่ทำวิศวกรรมย้อนกลับ (Reverse Engineering) ต่อผลิตภัณฑ์ ชิ้นส่วน หรือข้อมูลของผู้ว่าจ้าง จะไม่นำข้อมูลไปใช้เพื่อประโยชน์ของตนหรือบุคคลภายนอก จะไม่ผลิตผลิตภัณฑ์ที่ใช้หรืออ้างอิงข้อมูลลับของผู้ว่าจ้างให้แก่บุคคลอื่น และจะจัดแยกสายการผลิตและการเข้าถึงข้อมูลตามที่ตกลงกัน โดยมีผลตลอดอายุสัญญาและอีก [ระยะเวลาที่ตกลงกัน] นับแต่สัญญาสิ้นสุด 6.3 โปรแกรมทดสอบ ICT และ FCT ฟิกซ์เจอร์ และงานอื่นที่ผู้รับจ้างสร้างขึ้นเพื่อผลิตผลิตภัณฑ์ของผู้ว่าจ้าง ให้ตกเป็นของ [ฝ่ายที่ตกลงกัน] และให้ระบุสิทธิใช้งานของอีกฝ่ายภายหลังสัญญาสิ้นสุดไว้ใน [ภาคผนวก] 6.4 ผู้รับจ้างจะเปิดเผย Gerber Files หรือข้อมูลลับอื่นแก่ผู้รับจ้างช่วงได้ต่อเมื่อได้รับความยินยอมเป็นลายลักษณ์อักษรจากผู้ว่าจ้าง และผู้รับจ้างช่วงได้ลงนามข้อตกลงรักษาความลับที่มีระดับการคุ้มครองไม่ต่ำกว่าสัญญานี้ โดยผู้รับจ้างยังคงรับผิดต่อผู้ว่าจ้างในการกระทำของผู้รับจ้างช่วง

Clause 7: Environmental Compliance (RoHS & REACH Warranty)

7.1 ผู้รับจ้างรับประกันว่าวัตถุดิบและชิ้นส่วนที่ผู้รับจ้างจัดหาเอง (Turnkey) และกระบวนการผลิต เป็นไปตามข้อจำกัดการใช้สารตามคำสั่ง (Directive) ของสหภาพยุโรปว่าด้วยการจำกัดการใช้สารอันตรายบางชนิดในอุปกรณ์ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ (RoHS) และตามหน้าที่ภายใต้ข้อบังคับ (Regulation) ของสหภาพยุโรปว่าด้วยการจดทะเบียน การประเมิน การอนุญาต และการจำกัดการใช้สารเคมี (REACH) ในส่วนที่เกี่ยวกับผลิตภัณฑ์นั้น ในตลาดที่คู่สัญญาระบุไว้ในภาคผนวก [ต้องยืนยันแหล่งที่มา] 7.2 สำหรับชิ้นส่วนที่ผู้ว่าจ้างส่งมอบ (Consignment) ผู้ว่าจ้างรับรองสถานะของชิ้นส่วนตามข้อจำกัดด้านสารในข้อ 7.1 และผู้รับจ้างมีหน้าที่ตรวจรับและบอกกล่าวตักเตือนผู้ว่าจ้างเป็นหนังสือเมื่อรู้ว่าชิ้นส่วนนั้นไม่เหมาะ 7.3 ผู้รับจ้างต้องจัดหาเอกสารรับรอง Certificate of Compliance สำหรับ RoHS และ REACH ให้แก่ผู้ว่าจ้างในการส่งมอบทุกครั้ง

Clause 8: Limitation of Liability, Recall & Insurance

8.1 ความรับผิดรวมของผู้รับจ้างตามสัญญานี้จำกัดไม่เกิน [จำนวนที่ตกลงกัน] เว้นแต่กรณีกลฉ้อฉล ความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง ความเสียหายต่อชีวิต ร่างกาย หรืออนามัย การละเมิดหน้าที่รักษาความลับและสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาตามข้อ 6 และค่าใช้จ่ายในการเรียกคืนสินค้าอันเกิดจากความบกพร่องของผู้รับจ้าง 8.2 คู่สัญญาจะตัดสินใจเรียกคืนสินค้า (Recall) ร่วมกัน และค่าใช้จ่ายในการเรียกคืนตกแก่ฝ่ายที่ความบกพร่องเกิดจากความรับผิดชอบของตน คู่สัญญาแต่ละฝ่ายต้องจัดให้มีประกันภัยความรับผิดต่อผลิตภัณฑ์ (Product Liability Insurance) ในวงเงิน [จำนวนที่ตกลงกัน] ตลอดอายุสัญญา 8.3 การแบ่งความรับผิดระหว่างคู่สัญญาตามประเภทความบกพร่อง (ความบกพร่องจากการประกอบ ความบกพร่องจากการออกแบบ และชิ้นส่วนที่ผู้ว่าจ้างกำหนด) ให้เป็นไปตามข้อสัญญาชดใช้ค่าเสียหายในสัญญาหลัก ข้อตกลงตามข้อนี้ผูกพันเฉพาะคู่สัญญา และไม่ผูกพันผู้เสียหายจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย

Clause 9: Governing Law & Dispute Resolution

9.1 สัญญานี้อยู่ภายใต้และตีความตามกฎหมายไทย 9.2 ข้อพิพาทที่เกิดจากหรือเกี่ยวกับสัญญานี้ ให้ระงับโดยอนุญาโตตุลาการตามข้อบังคับของ [ชื่อทางการของสถาบันและฉบับของข้อบังคับ] โดยมีอนุญาโตตุลาการ [จำนวน] คน สถานที่นั่งพิจารณา [เมือง] และใช้ภาษา [ภาษา]

ลงชื่อ ................................ ผู้มีอำนาจลงนามแทนบริษัท A จำกัด (ผู้ว่าจ้าง) ลงชื่อ ................................ ผู้มีอำนาจลงนามแทนบริษัท B จำกัด (ผู้รับจ้าง)

ข้อสังเกตประกอบแม่แบบ

• ข้อ 6.2: การทำวิศวกรรมย้อนกลับจากผลิตภัณฑ์ที่เป็นที่รู้จักกันทั่วไปซึ่งได้มาโดยสุจริตไม่เป็นการละเมิดสิทธิในความลับทางการค้าตามพระราชบัญญัติความลับทางการค้า พ.ศ. 2545 มาตรา 7 (4) เว้นแต่ผู้ทำได้ทำสัญญากับเจ้าของความลับทางการค้าหรือผู้ขายผลิตภัณฑ์ไว้เป็นอย่างอื่นโดยชัดแจ้ง สัญญาจ้างผลิตจึงควรมีข้อห้ามวิศวกรรมย้อนกลับไว้ในข้อ 6.2 โดยชัดแจ้ง เพื่อมิให้ผู้รับจ้างยกข้อยกเว้นตามมาตรา 7 (4) ขึ้นอ้างได้ ทั้งนี้กฎหมายมิได้บังคับให้ต้องมีข้อห้ามดังกล่าว ส่วนข้อมูลที่ผู้ว่าจ้างมอบให้ผู้รับจ้างตามสัญญา ย่อมได้รับความคุ้มครองจากข้อตกลงรักษาความลับตามแม่แบบข้อ 6.1 และข้อ 6.2 และหากข้อมูลนั้นเป็นความลับทางการค้าตามมาตรา 3 การที่ผู้รับจ้างเปิดเผยหรือใช้โดยผิดสัญญาก็อาจเป็นการละเมิดตามมาตรา 6 ทั้งนี้ ผู้รับจ้างต้องรู้หรือมีเหตุอันควรรู้ว่าการกระทำนั้นขัดต่อแนวทางปฏิบัติในเชิงพาณิชย์ที่สุจริตต่อกัน ซึ่งมาตรา 6 นับการผิดสัญญารวมอยู่ด้วย
• ข้อ 6.2 จำกัดข้อห้ามผลิตไว้ที่ผลิตภัณฑ์ที่ใช้หรืออ้างอิงข้อมูลลับและมีระยะเวลาแน่นอน เพราะข้อตกลงจำกัดสิทธิหรือเสรีภาพในการประกอบธุรกิจการค้าที่ทำให้ผู้ถูกจำกัดสิทธิต้องรับภาระมากกว่าที่จะพึงคาดหมายได้ตามปกติ มีผลบังคับได้เพียงเท่าที่เป็นธรรมและพอสมควรแก่กรณี โดยพิเคราะห์ถึงขอบเขตในด้านพื้นที่และระยะเวลาของการจำกัดสิทธิ (พระราชบัญญัติว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 มาตรา 5)
• ข้อ 3.6: สำหรับโมเดล Consignment ระยะเวลารับประกันที่ตกลงกันเป็นการกำหนดไว้เป็นอย่างอื่นในสัญญาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 600 ซึ่งกำหนดว่าความชำรุดบกพร่องที่ปรากฏขึ้นภายในระยะเวลาใดผู้รับจ้างต้องรับผิด ส่วนกำหนดเวลาฟ้องนั้น มาตรา 601 บัญญัติว่า “ท่านห้ามมิให้ฟ้องผู้รับจ้างเมื่อพ้นปีหนึ่งนับแต่วันการชำรุดบกพร่องได้ปรากฏขึ้น” กำหนดหนึ่งปีนี้จึงเริ่มนับแต่วันที่ความชำรุดบกพร่องปรากฏขึ้น มิใช่นับแต่วันที่ระยะเวลารับประกันสิ้นสุด สำหรับโมเดล Turnkey ความรับผิดในความชำรุดบกพร่องบังคับด้วยบทว่าด้วยซื้อขายตามมาตรา 595 ซึ่งมาตรา 474 บัญญัติว่า “ในข้อรับผิดเพื่อชำรุดบกพร่องนั้น ท่านห้ามมิให้ฟ้องคดีเมื่อพ้นเวลาปีหนึ่งนับแต่เวลาที่ได้พบเห็นความชำรุดบกพร่อง” และระยะเวลารับประกันตามข้อ 3.6 เป็นหน้าที่ตามสัญญา ผลของข้อ 3.6 ต่อกำหนดเวลาฟ้องตามมาตรา 601 และมาตรา 474 จึงควรตรวจเป็นรายกรณี
• ข้อ 3.5: หากสัญญาไม่กำหนดผลของการส่งมอบล่าช้า ผู้ว่าจ้างชอบที่จะลดสินจ้างลง หรือถ้าสาระสำคัญแห่งสัญญาอยู่ที่เวลา ก็ชอบที่จะเลิกสัญญาได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 596
• ข้อ 4.4: เหตุสุดวิสัยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 8 หมายถึงเหตุที่ไม่อาจป้องกันได้แม้ผู้ประสบจะได้จัดการระมัดระวังตามสมควรอันพึงคาดหมายได้จากบุคคลในฐานะและภาวะเช่นนั้น การขาดแคลนชิ้นส่วนจะเป็นเหตุสุดวิสัยหรือไม่จึงขึ้นกับข้อเท็จจริง คู่สัญญาควรกำหนดผลของการขาดแคลนชิ้นส่วนไว้เป็นข้อสัญญา
• ข้อ 8.1: ข้อยกเว้นของเพดานความรับผิดครอบคลุมกรณีที่กฎหมายไม่ให้ยกเว้นหรือจำกัดความรับผิดไว้ล่วงหน้าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 373 และพระราชบัญญัติว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 มาตรา 8 ซึ่งอธิบายไว้ในบทความ EP07 ข้อ 3.3 ของแม่แบบและคำถามที่พบบ่อยข้อ 2 จึงอยู่ภายใต้เพดานเดียวกันนี้
• ข้อ 9.2: ชื่อทางการของสถาบันอนุญาโตตุลาการ อักษรย่อ และฉบับของข้อบังคับ ต้องตรวจจากเอกสารของสถาบันก่อนใช้ [ต้องยืนยันแหล่งที่มา]

ข้อต่อสู้ของโรงงานผู้รับจ้างผลิตกับแบรนด์เจ้าของเทคโนโลยี: ข้อพิพาทเรื่อง DFM Sign-off Devil's Advocate

• มุมมองโรงงาน EMS: โรงงานมองว่าความผันผวนของห่วงโซ่อุปทานชิปเป็นความเสี่ยงภายนอกที่ตนควบคุมไม่ได้ หากผู้ว่าจ้างปรับลด Forecast กะทันหัน ภาระชิ้นส่วนที่มีระยะเวลาจัดส่งนานซึ่งจัดซื้อไว้ตามคำขอของผู้ว่าจ้างควรตกเป็นของผู้ว่าจ้าง และอัตรา FPY ที่ต่ำอาจเกิดจากข้อบกพร่องในการออกแบบเพื่อการผลิต (Design for Manufacturing: DFM) ของผู้ว่าจ้างเอง
• มุมมองแบรนด์เจ้าของเทคโนโลยี: เจ้าของแบรนด์ต้องการควบคุมต้นทุน BOM ไม่ให้มีกำไรแฝง ต้องการเกณฑ์คุณภาพที่เข้มงวดเพื่อป้องกันความเสียหายต่อแบรนด์จากการเรียกคืนสินค้า และต้องการป้องกันไม่ให้ Gerber Files และเฟิร์มแวร์รั่วไหลไปสู่ผู้ผลิตคู่แข่ง
• ฐานทางกฎหมายของข้อต่อสู้เรื่อง DFM: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 591 บัญญัติว่า ถ้าความชำรุดบกพร่องหรือความชักช้าในการที่ทำเกิดขึ้นเพราะสภาพแห่งสัมภาระซึ่งผู้ว่าจ้างส่งให้หรือเพราะคำสั่งของผู้ว่าจ้าง ผู้รับจ้างไม่ต้องรับผิด เว้นแต่จะได้รู้อยู่แล้วว่าสัมภาระนั้นไม่เหมาะหรือคำสั่งนั้นไม่ถูกต้องและมิได้บอกกล่าวตักเตือน ข้อเท็จจริงว่าโรงงานได้ทักท้วงปัญหาการออกแบบไว้หรือไม่จึงเป็นประเด็นสำคัญของข้อพิพาท ส่วนในโมเดล Turnkey ความรับผิดในความบกพร่องบังคับด้วยบทว่าด้วยซื้อขายตามมาตรา 595 สัญญาจึงควรระบุผลของ DFM Sign-off ไว้ให้ชัด
• ทางออกเชิงสัญญา: กำหนดขั้นตอน DFM Sign-off ร่วมกันก่อนเริ่มการผลิตจริง โดยบันทึกข้อทักท้วงด้านการออกแบบของโรงงานและการตัดสินใจของผู้ว่าจ้างเป็นหนังสือ กำหนดเกณฑ์ FPY ที่ใช้หลังผ่าน DFM Sign-off แล้ว แบ่งภาระชิ้นส่วนค้างสต็อกตามนิยาม Forecast ที่ได้รับอนุมัติ และใช้กลไกราคาแบบ Open-Book ที่ตรวจสอบเอกสารการจัดซื้อชิ้นส่วนได้จริง

ตัวอย่างสถานการณ์จำลอง Worked Example

ข้อเท็จจริง (สมมติ): บริษัท A เจ้าของแบรนด์อุปกรณ์ IoT ว่าจ้างบริษัท B ผลิตกล่องควบคุมอัจฉริยะแบบ Turnkey จำนวน 50,000 ชิ้น โดยใช้แม่แบบในหัวข้อ 7 ซึ่งข้อ 4.2 นิยาม Forecast ที่ได้รับอนุมัติว่าหมายถึงประมาณการในระยะผูกพัน 12 สัปดาห์ และชิ้นส่วนที่มีระยะเวลาจัดส่งนานตามรายการในภาคผนวกซึ่งบริษัท A ยืนยันเป็นหนังสือ ชิปไมโครคอนโทรลเลอร์อยู่ในรายการดังกล่าว ระหว่างวิกฤตชิปขาดตลาด บริษัท B จัดซื้อชิปรวมมูลค่า 4,000,000 บาท ในจำนวนนี้ 2,400,000 บาทเป็นชิปสำหรับระยะผูกพันและสำหรับประมาณการถึงสัปดาห์ที่ 20 ซึ่งบริษัท A ยืนยันเป็นหนังสือแล้ว อีก 1,600,000 บาทเป็นชิปสำหรับประมาณการสัปดาห์ที่ 21 ถึงสัปดาห์ที่ 24 ซึ่งบริษัท A ไม่ได้ยืนยัน ต่อมาบริษัท A ปรับลดคำสั่งซื้อลงร้อยละ 30 และพบว่าล็อตแรกจำนวน 10,000 ชิ้นมี FPY ร้อยละ 92 ต่ำกว่าเกณฑ์ร้อยละ 98.5 ในข้อ 3.1

การบังคับใช้สัญญาตามแม่แบบ:

1. การตรวจสอบเอกสารตามข้อ 5.3: บริษัท A ตรวจเอกสารการจัดซื้อชิปและแยกออกเป็นสองส่วนตามนิยามในข้อ 4.2 คือ ส่วนที่อยู่ในขอบเขต Forecast ที่ได้รับอนุมัติ 2,400,000 บาท และส่วนที่เกินขอบเขต 1,600,000 บาท
2. ส่วนที่ 1 ชิปภายในขอบเขตที่อนุมัติ: สมมติว่าชิปในส่วนนี้ค้างสต็อกตามสัดส่วนคำสั่งซื้อที่ลดลง คือร้อยละ 30 คิดเป็น 720,000 บาท (2,400,000 บาท × 30 ÷ 100) บริษัท A ต้องรับซื้อคืนตามราคาต้นทุนจริงตามข้อ 4.3 ส่วนชิปที่เหลือ 1,680,000 บาทใช้ผลิตตามคำสั่งซื้อที่ยังคงอยู่
3. ส่วนที่ 2 ชิปที่เกินขอบเขตที่อนุมัติ: ชิปมูลค่า 1,600,000 บาทเป็นภาระของบริษัท B ตามข้อ 4.3 บริษัท B อาจใช้ชิปนี้สำหรับคำสั่งซื้อในอนาคตเมื่อบริษัท A ยืนยัน แต่ไม่อาจเรียกให้บริษัท A รับซื้อคืน
4. การบังคับใช้ FPY ตามข้อ 3.4: ล็อตแรกมีชิ้นงานไม่ผ่านรอบแรก 800 ชิ้น (ร้อยละ 8) ซึ่งบริษัท B ต้องแก้ไขให้ผ่านเกณฑ์ก่อนส่งมอบ ส่วนที่อยู่ภายในเกณฑ์ คือร้อยละ 1.5 หรือ 150 ชิ้น ถือเป็นต้นทุนปกติที่รวมอยู่ในราคาตามข้อ 5.1 ส่วนที่เกินเกณฑ์ คือร้อยละ 6.5 หรือ 650 ชิ้น บริษัท B ต้องรับภาระชิ้นส่วนที่เสียหายของส่วนที่เกินเกณฑ์นั้นตามฐานราคาที่ตกลงกัน และต้องส่งแผนแก้ไข (CAPA) ภายในจำนวนวันที่ตกลงกัน

ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวอย่างสมมติเพื่อการเรียนรู้ มิใช่ผลที่จะเกิดขึ้นเสมอไป ผลจริงขึ้นกับถ้อยคำของสัญญาและพยานหลักฐาน

Checklist 10 จุดตรวจข้อสัญญาด้านราคา การพยากรณ์ และคุณภาพในสัญญา EMS

รายการด้านล่างใช้ตรวจข้อสัญญาเฉพาะของบทความนี้ ส่วนรายการเรื่องโมเดลการผลิต ความเสี่ยงภัย การชดใช้ค่าเสียหายตามประเภทความบกพร่อง การซื้อคืนชิ้นส่วนเมื่อแก้แบบทางวิศวกรรม และข้อจำกัดความรับผิด ให้ใช้ Checklist ในบทความ EP07 ประกอบกัน

• สูตรราคาแบบ Open-Book (ต้นทุน BOM ค่าแรงและค่าดำเนินการประกอบ และกำไร) รอบการทบทวนราคา และเกณฑ์ร้อยละที่ทำให้ปรับราคาได้ ระบุไว้ชัดเจนหรือไม่?
• แหล่งอ้างอิงราคาชิ้นส่วนเป็นเอกสารที่ตรวจสอบได้ มีแหล่งอ้างอิงสำรอง และผู้ว่าจ้างมีสิทธิตรวจสอบเอกสารการจัดซื้อหรือไม่?
• ระยะ Rolling Forecast ระยะผูกพัน รอบการปรับปรุงประมาณการ และนิยาม “Forecast ที่ได้รับอนุมัติ” รวมทั้งการยืนยันชิ้นส่วนที่มีระยะเวลาจัดส่งนานเป็นหนังสือ กำหนดไว้หรือไม่?
• การรับซื้อคืนชิ้นส่วนค้างสต็อกที่เกิดจากการปรับลดประมาณการผูกกับนิยาม Forecast ที่ได้รับอนุมัติ ฐานราคา และระยะเวลาชำระหรือไม่?
• การแจ้งการจัดสรรชิ้นส่วนหรือการเลิกผลิต ชิ้นส่วนทดแทนที่ต้องได้รับอนุมัติ และผลของการขาดแคลนชิ้นส่วน กำหนดไว้หรือไม่?
• เกณฑ์ FPY และ DPPM โปรแกรมและเกณฑ์ผ่านของ ICT และ FCT ระดับ (Class) ตามมาตรฐาน IPC-A-610 ของแต่ละผลิตภัณฑ์ [ต้องยืนยันแหล่งที่มา] และผลของการไม่ผ่านเกณฑ์ (CAPA และภาระชิ้นส่วนที่เสียหายส่วนที่เกินเกณฑ์) กำหนดไว้หรือไม่?
• การตรวจรับ กำหนดเวลาแจ้งความชำรุดบกพร่อง และระยะเวลารับประกันสำหรับความชำรุดบกพร่องทั่วไปและข้อจำกัดด้านสาร กำหนดไว้หรือไม่?
• Gerber Files แบบแผนผังวงจร และเฟิร์มแวร์ มีมาตรการรักษาความลับ ข้อห้ามวิศวกรรมย้อนกลับ ข้อห้ามผลิตที่ผูกกับข้อมูลลับและมีระยะเวลาแน่นอน ข้อกำหนดว่าสิทธิในโปรแกรมทดสอบตกเป็นของฝ่ายใด และข้อตกลงรักษาความลับของผู้รับจ้างช่วงหรือไม่?
• คำรับประกัน RoHS และ REACH แยกตามฝ่ายที่จัดหาชิ้นส่วน ระบุตลาดปลายทาง และกำหนดให้ส่งมอบใบรับรองในการส่งมอบทุกครั้งหรือไม่?
• ผู้รับจ้างรับรองสถานะใบอนุญาตหรือการแจ้งประกอบกิจการโรงงาน และการกำจัดของเสียจากชิ้นส่วนค้างสต็อกตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องหรือไม่?

คำถามที่พบบ่อย Frequently Asked Questions