กฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคและการตลาด
คู่มือเชิงลึกสำหรับนักกฎหมายและนักการตลาด ✓
✓ ตรวจทบทวนข้อกฎหมายล่าสุดเมื่อวันที่ 11 กันยายน 2569 · นำฉบับที่ตรวจแล้วขึ้นเว็บไซต์เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2569
Consumer Protection & Marketing Law — Practitioner Depth Guide
1. กรอบกฎหมายและลำดับชั้น Legal Framework & Hierarchy
งานด้านการตลาดและการโฆษณาในประเทศไทยอยู่ภายใต้บังคับของกฎหมายหลายฉบับ ซึ่งมีลำดับชั้นบังคับใช้ที่ต้องพิจารณาร่วมกัน หลักกฎหมาย lex specialis กำหนดว่ากฎหมายเฉพาะ (เช่น พ.ร.บ.อาหาร, พ.ร.บ.ยา) ใช้บังคับก่อน พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค 2522 ภายในขอบเขตเรื่องนั้น
| กฎหมาย | ปี พ.ศ. | ขอบเขตหลัก | หน่วยงานบังคับใช้ |
|---|---|---|---|
| พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค | 2522 (แก้ไขเพิ่มเติมถึงฉบับที่ 4 พ.ศ. 2562) | โฆษณา ฉลาก สัญญา ความปลอดภัย | สคบ. (คณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค) |
| พ.ร.บ.ความรับผิดต่อความเสียหายจากสินค้าไม่ปลอดภัย | 2551 | ความรับผิดทางแพ่งแบบ Strict Liability | ศาล (ผู้เสียหายยื่นฟ้อง) |
| พ.ร.บ.ขายตรงและตลาดแบบตรง | 2545 (แก้ไข 2550, 2560) | MLM ขายตรง ตลาดแบบตรง | สคบ. |
| พ.ร.บ.ว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม | 2540 | ข้อสัญญาสำเร็จรูป B2C | ศาล (ผู้บริโภคยื่นขอ) |
| พ.ร.บ.อาหาร | 2522 | โฆษณาอาหาร ฉลากอาหาร | อย. (กระทรวงสาธารณสุข) |
| พ.ร.บ.ยา | 2510 | โฆษณายา การขออนุมัติข้อความโฆษณา | อย. |
| พ.ร.บ.เครื่องสำอาง | 2558 | โฆษณาเครื่องสำอาง อ้างสรรพคุณ | อย. |
| พ.ร.บ.เครื่องมือแพทย์ | 2551 | โฆษณาเครื่องมือแพทย์ | อย. |
พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522
OCS: www.ocs.go.th
พระราชบัญญัติความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551
ตรวจสอบกับตัวบทกฎหมายฉบับเป็นปัจจุบัน
พระราชบัญญัติขายตรงและตลาดแบบตรง พ.ศ. 2545 (แก้ไขฉบับที่ 3 พ.ศ. 2560)
ประกอบกฎกระทรวง พ.ศ. 2561 ว่าด้วยการซื้อขายโดยวิธีการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ที่ไม่ถือว่าเป็นตลาดแบบตรง และการวางหลักประกัน
พระราชบัญญัติว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540
ตรวจสอบกับตัวบทกฎหมายฉบับเป็นปัจจุบัน
2. สิทธิผู้บริโภค 5 ประการ Five Fundamental Consumer Rights
พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค 2522 มาตรา 4 รับรองสิทธิพื้นฐาน 5 ประการแก่ผู้บริโภค ซึ่งเป็นกรอบสำคัญในการวิเคราะห์ความชอบด้วยกฎหมายของกิจกรรมทางการตลาด
| # | สิทธิ | ขอบเขต | กฎหมายหลัก |
|---|---|---|---|
| 1 | สิทธิรับข้อมูล | ข้อมูลที่ถูกต้อง เพียงพอ ไม่บิดเบือน เกี่ยวกับสินค้าหรือบริการ | มาตรา 4 (1) พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 |
| 2 | สิทธิเสรีภาพในการเลือก | เลือกสินค้าหรือบริการได้โดยปราศจากการบังคับหรือจูงใจที่ไม่เหมาะสม | มาตรา 4 (2) |
| 3 | สิทธิความปลอดภัย | ได้รับสินค้าหรือบริการที่ไม่เป็นอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย ทรัพย์สิน | มาตรา 4 (3); พระราชบัญญัติความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551 มาตรา 5 |
| 4 | สิทธิสัญญาที่เป็นธรรม | ไม่ถูกบังคับด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรมหรือให้ผู้ประกอบธุรกิจได้เปรียบเกินสมควร | มาตรา 4 (3 ทวิ) (เพิ่มโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2541); พระราชบัญญัติว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 มาตรา 4 |
| 5 | สิทธิได้รับการพิจารณาและชดใช้ | ร้องเรียนได้ และได้รับการชดเชยเมื่อเกิดความเสียหาย | มาตรา 4 (4); มาตรา 11 พ.ร.บ.สินค้าไม่ปลอดภัย 2551 |
หมายเหตุภาคปฏิบัติ
นักกฎหมายควรใช้ "สิทธิ 5 ประการ" เป็นกรอบตรวจสอบ campaign ทางการตลาดก่อนเผยแพร่ — หาก campaign ใดกระทบสิทธิข้อใดข้อหนึ่ง ให้ประเมินความเสี่ยงและปรับแก้ก่อนเปิดตัว
3. กฎหมายโฆษณา — มาตรา 22 ถึงมาตรา 26 Advertising Law — Sections 22–26
พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค 2522 หมวดว่าด้วยการโฆษณากำหนดหน้าที่เชิงลบ (ข้อห้าม) ไว้หลายประการ โดยมีคณะกรรมการว่าด้วยการโฆษณาเป็นผู้กำกับดูแล
| มาตรา | บทบัญญัติ (สาระสำคัญ) | ระดับความเสี่ยง |
|---|---|---|
| มาตรา 22 | โฆษณาต้องไม่ใช้ข้อความที่ไม่เป็นธรรมต่อผู้บริโภค หรืออาจก่อผลเสียต่อสังคม ข้อความต้องห้ามตามวรรคสอง ได้แก่ (1) ข้อความที่เป็นเท็จหรือเกินความจริง (2) ข้อความที่จะก่อให้เกิดความเข้าใจผิดในสาระสำคัญเกี่ยวกับสินค้าหรือบริการ ไม่ว่าจะอ้างอิงรายงานทางวิชาการหรือสถิติที่ไม่เป็นความจริงหรือไม่ก็ตาม (3) ข้อความที่สนับสนุนโดยตรงหรือโดยอ้อมให้มีการกระทำผิดกฎหมายหรือศีลธรรม (4) ข้อความที่จะทำให้เกิดความแตกแยกหรือเสื่อมเสียความสามัคคีในหมู่ประชาชน (5) ข้อความอื่นตามที่กำหนดในกฎกระทรวง | สูง |
| มาตรา 23 | โฆษณาต้องไม่กระทำด้วยวิธีการที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพ ร่างกาย จิตใจ หรืออาจก่อความรำคาญแก่ผู้บริโภค (ตามที่กำหนดในกฎกระทรวง) | กลาง |
| มาตรา 24 | เมื่อคณะกรรมการว่าด้วยการโฆษณาเห็นว่าสินค้าใดอาจเป็นอันตรายแก่ผู้บริโภค และคณะกรรมการว่าด้วยฉลากได้กำหนดให้เป็นสินค้าที่ควบคุมฉลากตามมาตรา 30 แล้ว คณะกรรมการว่าด้วยการโฆษณามีอำนาจสั่งให้ (1) โฆษณาพร้อมคำแนะนำหรือคำเตือนเกี่ยวกับวิธีใช้หรืออันตราย (2) จำกัดการใช้สื่อโฆษณาสำหรับสินค้านั้น หรือ (3) ห้ามการโฆษณาสินค้านั้น | กลาง |
| มาตรา 25 | กรณีผู้บริโภคต้องทราบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับสภาพ ฐานะ และรายละเอียดผู้ประกอบธุรกิจ คณะกรรมการมีอำนาจกำหนดให้ต้องเปิดเผยข้อมูลดังกล่าวในโฆษณา | ต่ำ |
| มาตรา 26 | เมื่อคณะกรรมการว่าด้วยการโฆษณาเห็นว่าข้อความโฆษณาทางสื่อใดสมควรแจ้งให้ผู้บริโภคทราบว่าเป็นข้อความที่มุ่งหมายเพื่อการโฆษณา มีอำนาจกำหนดให้การโฆษณาทางสื่อนั้นต้องมีถ้อยคำที่ชัดเจนแสดงว่าเป็นโฆษณา (ฐานกฎหมายสำคัญของการกำกับ advertorial และ sponsored content) | กลาง |
| มาตรา 27 | เมื่อเห็นว่าการโฆษณาใดฝ่าฝืนมาตรา 22 มาตรา 23 มาตรา 24 (1) หรือมาตรา 25 คณะกรรมการว่าด้วยการโฆษณามีอำนาจสั่ง: (1) ให้แก้ไขข้อความหรือวิธีการโฆษณา (2) ห้ามใช้ข้อความบางอย่างที่ปรากฏในโฆษณา (3) ห้ามการโฆษณาหรือห้ามใช้วิธีการนั้น (4) ให้โฆษณาเพื่อแก้ไขความเข้าใจผิดของผู้บริโภคที่เกิดขึ้นแล้ว (corrective advertising) — ผู้ไม่ปฏิบัติตามคำสั่งมีโทษตามมาตรา 49 | สูง |
| มาตรา 48 | โทษ: ผู้ใดโฆษณาโดยใช้ข้อความตามมาตรา 22 (3)(4) หรือฝ่าฝืนมาตรา 23 มาตรา 24 มาตรา 25 หรือมาตรา 26 — จำคุกไม่เกิน 3 เดือน หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (อัตราโทษตามที่แก้ไขโดยฉบับที่ 4 พ.ศ. 2562) | สูง |
หมายเหตุภาคปฏิบัติ
มาตรา 28 กำหนดว่าเมื่อมีเหตุสงสัยว่าข้อความโฆษณาเป็นเท็จหรือเกินจริง ผู้ทำโฆษณาต้องพิสูจน์ว่าข้อความนั้นเป็นจริง (Burden shift to advertiser) — หากพิสูจน์ไม่ได้ถือว่ารู้หรือควรรู้ว่าเป็นเท็จ
4. โฆษณาที่ทำได้กับต้องห้าม Permissible versus Prohibited Advertising
| โฆษณาที่ทำได้ | สถานะ | โฆษณาต้องห้าม | ฐานกฎหมาย |
|---|---|---|---|
| แสดงคุณสมบัติที่ผ่านการทดสอบและมีหลักฐานยืนยัน | ทำได้ | อ้างสรรพคุณที่ไม่สามารถพิสูจน์ได้ เช่น "รักษาหาย 100%" | มาตรา 22 (1) |
| แสดงราคาและเงื่อนไขครบถ้วนชัดเจน | ทำได้ | ซ่อนเงื่อนไขราคา / ค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมในตัวพิมพ์เล็ก | มาตรา 22 (1)(2) |
| ใช้ Presenter รับรองที่มีคุณสมบัติจริงและได้รับค่าตอบแทน | ทำได้ | อ้างว่า "แพทย์รับรอง" โดยไม่มีหลักฐาน หรือ Presenter ที่ไม่มีคุณสมบัติจริง | มาตรา 22 (1) และมาตรา 28 |
| โฆษณาเปรียบเทียบอย่างตรงไปตรงมาบนข้อมูลที่พิสูจน์ได้ | ทำได้ | ลดคุณค่าคู่แข่งโดยใช้ข้อมูลเท็จ | มาตรา 22 (2) |
| เปิดเผยชัดเจนว่าเป็นโฆษณาที่ได้รับค่าตอบแทน (#โฆษณา, #Ad) | ทำได้ | นำเสนอ Paid Content เป็นความเห็นส่วนตัว ไม่ระบุว่าเป็นโฆษณา | มาตรา 22 วรรคสอง (2) หากทำให้เข้าใจผิดในสาระสำคัญ (พิจารณาเป็นรายกรณี) |
| โฆษณาอาหารโดยระบุประโยชน์ที่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ | ทำได้ | โฆษณาอาหารอ้างสรรพคุณรักษาโรคโดยไม่ผ่าน อย. | พ.ร.บ.อาหาร 2522 |
| โฆษณายาโดยไม่ฝ่าฝืนข้อห้ามตามพระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510 มาตรา 88 และได้รับอนุมัติข้อความ เสียง หรือภาพจากผู้อนุญาตเมื่อโฆษณาทางสื่อที่มาตรา 88 ทวิ ระบุ | ทำได้ | แสดงสรรพคุณยาอันตรายหรือยาควบคุมพิเศษในโฆษณาต่อประชาชนทั่วไป | พ.ร.บ.ยา 2510 |
| โฆษณาเครื่องสำอางโดยกล่าวถึงส่วนผสมตามที่จดแจ้งไว้ | ทำได้ | อ้างว่าเครื่องสำอางรักษาสิว กระ หรือเปลี่ยนโครงสร้างผิว | พ.ร.บ.เครื่องสำอาง 2558 |
ตารางโทษสำหรับการโฆษณาผิดกฎหมาย
| ประเภทการฝ่าฝืน | โทษจำคุก | โทษปรับ | ฐานกฎหมาย |
|---|---|---|---|
| โฆษณาเท็จ/ก่อให้เกิดความเข้าใจผิดโดยเจตนา (มาตรา 22 (1)(2)) | ไม่เกิน 6 เดือน (กระทำผิดซ้ำ: ไม่เกิน 1 ปี) | ไม่เกิน 100,000 บาท (กระทำผิดซ้ำ: ไม่เกิน 200,000 บาท) | มาตรา 47 |
| โฆษณาต้องห้าม มาตรา 22 (3)(4) หรือฝ่าฝืนมาตรา 23 ถึงมาตรา 26 | ไม่เกิน 3 เดือน | ไม่เกิน 60,000 บาท | มาตรา 48 |
| ไม่ปฏิบัติตามคำสั่ง คกก.โฆษณา ที่สั่งตามมาตรา 27 หรือมาตรา 28 (สั่งแก้ไข/ระงับ/ให้พิสูจน์ความจริง) | ไม่เกิน 6 เดือน | ไม่เกิน 100,000 บาท | มาตรา 49 |
| โฆษณาคุณประโยชน์ คุณภาพ หรือสรรพคุณของอาหารโดยไม่ได้รับอนุญาตจาก อย. (มาตรา 41) | — | ไม่เกิน 5,000 บาท (มาตรา 71) — หากโฆษณาเป็นเท็จหรือหลอกลวง (มาตรา 40) จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 30,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (มาตรา 70) | พ.ร.บ.อาหาร 2522 มาตรา 40 มาตรา 41 มาตรา 70 และมาตรา 71 |
| โฆษณาขายยาฝ่าฝืนข้อห้ามตามมาตรา 88 (ทุกสื่อ) หรือโฆษณาขายยาทางสื่อที่มาตรา 88 ทวิ ระบุ (วิทยุกระจายเสียง เครื่องขยายเสียง วิทยุโทรทัศน์ การฉายภาพหรือภาพยนตร์ และสิ่งพิมพ์) โดยไม่ได้รับอนุมัติข้อความ เสียง หรือภาพที่ใช้ในการโฆษณาจากผู้อนุญาต หรือไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่ผู้อนุญาตกำหนด | — | ไม่เกิน 100,000 บาท (มาตรา 124) | พระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510 มาตรา 88 มาตรา 88 ทวิ และมาตรา 124 |
| โฆษณาเครื่องสำอางเป็นเท็จ เกินความจริง หรือไม่เป็นธรรมต่อผู้บริโภค (มาตรา 41) | ไม่เกิน 1 ปี | ไม่เกิน 100,000 บาท (มาตรา 84) | พระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 มาตรา 41 และมาตรา 84 |
หมายเหตุภาคปฏิบัติ — Verification State
โทษตามมาตรา 47 มาตรา 48 และมาตรา 49 เป็นอัตราโทษที่แก้ไขเพิ่มเติมโดย พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2562 ส่วนโทษตาม พ.ร.บ.อาหาร พ.ศ. 2522, พ.ร.บ.ยา พ.ศ. 2510 และ พ.ร.บ.เครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 อ้างอิงตามมาตราที่ระบุในตาราง — ควรตรวจสอบตัวบทฉบับปัจจุบันจากราชกิจจานุเบกษาอีกครั้งก่อนนำไปใช้ในงานจริง
5. สินค้าควบคุมที่ต้องตรวจกฎหมายเฉพาะก่อนโฆษณา Controlled Products — Sector Rules before Advertising
สินค้าบางประเภทอยู่ภายใต้กฎหมายเฉพาะ (lex specialis) ซึ่งกำหนดเงื่อนไขการโฆษณาแตกต่างกัน บางหมวดต้องได้รับอนุญาตก่อนโฆษณา เช่น ผู้ประสงค์จะโฆษณาคุณประโยชน์ คุณภาพ หรือสรรพคุณของอาหารเพื่อประโยชน์ในทางการค้า ไม่ว่าทางสื่อที่พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 มาตรา 41 ระบุหรือด้วยวิธีอื่นใด รวมถึงช่องทาง online และ social media ต้องนำข้อความที่จะโฆษณาให้ผู้อนุญาตตรวจพิจารณาก่อน และจะโฆษณาได้เมื่อได้รับอนุญาตแล้ว ส่วนเครื่องสำอางไม่มีระบบใบอนุญาตโฆษณา แต่การโฆษณาต้องไม่ใช้ข้อความต้องห้ามตามพระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 มาตรา 41 และสินค้าหมวดอื่นมีข้อกำหนดตามตารางด้านล่าง
| ประเภทสินค้า | กฎหมายที่ใช้บังคับ | ข้อกำหนดการโฆษณา | ความเสี่ยง |
|---|---|---|---|
| อาหาร | พ.ร.บ.อาหาร 2522 | ต้องขออนุญาต อย. ก่อน; ห้ามอ้างว่ารักษาหรือป้องกันโรค | สูง |
| ยา | พ.ร.บ.ยา 2510 | ห้ามโอ้อวดสรรพคุณยาว่าบำบัด บรรเทา รักษา หรือป้องกันโรคได้อย่างศักดิ์สิทธิ์หรือหายขาด ห้ามแสดงสรรพคุณยาอันเป็นเท็จหรือเกินความจริง และห้ามแสดงสรรพคุณยาอันตรายหรือยาควบคุมพิเศษ (พระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510 มาตรา 88); โฆษณาทางสื่อที่มาตรา 88 ทวิ ระบุต้องได้รับอนุมัติข้อความ เสียง หรือภาพที่ใช้ในการโฆษณาจากผู้อนุญาตก่อน | สูง |
| ยาอันตราย/ยาควบคุมพิเศษ | พ.ร.บ.ยา 2510 | ห้ามแสดงสรรพคุณยาอันตรายหรือยาควบคุมพิเศษในการโฆษณา (พระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510 มาตรา 88 (6)) เว้นแต่ข้อความในฉลากหรือเอกสารกำกับยา และการโฆษณาซึ่งกระทำโดยตรงต่อผู้ประกอบโรคศิลปะ ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม หรือผู้ประกอบการบำบัดโรคสัตว์ | สูง |
| เครื่องสำอาง | พ.ร.บ.เครื่องสำอาง 2558 | ห้ามอ้างสรรพคุณรักษาโรคหรือเปลี่ยนโครงสร้างผิว; ห้ามคำว่า "รักษา" "แก้ไข" "ขจัดถาวร" | สูง |
| เครื่องมือแพทย์ | พ.ร.บ.เครื่องมือแพทย์ 2551 | ต้องได้รับใบอนุญาตโฆษณาจากผู้อนุญาตก่อน (พระราชบัญญัติเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2551 มาตรา 57 วรรคหนึ่ง); ห้ามแสดงคุณประโยชน์ คุณภาพ ปริมาณ มาตรฐาน ส่วนประกอบ หรือแหล่งกำเนิดของเครื่องมือแพทย์อันเป็นเท็จหรือเกินความจริง (มาตรา 59 (1)) | สูง |
| แอลกอฮอล์ | พ.ร.บ.ควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ 2551 (แก้ไขเพิ่มเติมโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2568) | บทบัญญัติเรื่องโฆษณาถูกเขียนใหม่และมีผลตั้งแต่ 8 พฤศจิกายน 2568: ห้ามโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เว้นแต่เป็นการให้ข้อมูลข่าวสาร ความรู้ หรือประชาสัมพันธ์ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด (มาตรา 32/1) · ห้ามผู้ใดใช้ชื่อเสียงเพื่อแสวงหาประโยชน์ส่วนตนสื่อสารข้อมูลต่อสาธารณชนโดยแสดงชื่อหรือเครื่องหมายของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ โดยมุ่งหมายชักจูงใจให้ผู้อื่นบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (มาตรา 32/2) · ห้ามโฆษณาผลิตภัณฑ์หรือสิ่งอื่นใดที่ใช้ชื่อหรือเครื่องหมายของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ในลักษณะที่อาจทำให้เข้าใจได้ว่าหมายความถึงการโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (มาตรา 32/3) · ผู้ฝ่าฝืนมาตรา 32/1 หรือมาตรา 32/3 ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และหากเป็นการกระทำของผู้ผลิต ผู้นำเข้า หรือผู้ขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 500,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (มาตรา 43) ส่วนผู้ฝ่าฝืนมาตรา 32/2 ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (มาตรา 43/1) และทั้งสองกรณียังต้องระวางโทษปรับอีกวันละไม่เกิน 50,000 บาทตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืนหรือจนกว่าจะได้ปฏิบัติให้ถูกต้อง | สูง |
| ยาสูบ | พ.ร.บ.ควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ 2560 | ห้ามโฆษณาทุกรูปแบบโดยเด็ดขาด | สูง |
หมายเหตุ — Verification State
มาตราที่เกี่ยวกับการโฆษณา: พ.ร.บ.อาหาร พ.ศ. 2522 มาตรา 40 และมาตรา 41 และบทกำหนดโทษ มาตรา 70 และมาตรา 71 · พ.ร.บ.ยา พ.ศ. 2510 มาตรา 88 และมาตรา 88 ทวิ และบทกำหนดโทษ มาตรา 124 · พ.ร.บ.เครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 มาตรา 41 และบทกำหนดโทษ มาตรา 84 · พ.ร.บ.เครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2551 (แก้ไขเพิ่มเติมโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2562) มาตรา 57 และมาตรา 59 และบทกำหนดโทษ มาตรา 116 และมาตรา 117 — ควรตรวจสอบตัวบทฉบับปัจจุบันก่อนนำไปใช้ในงานจริง
6. Influencer Marketing และ Sponsored Content Influencer & Sponsored Content Disclosure
การตลาดผ่าน Influencer ที่มิได้เปิดเผยว่าได้รับค่าตอบแทนอาจเข้าข่ายการโฆษณาด้วยข้อความที่ไม่เป็นธรรมต่อผู้บริโภคตามมาตรา 22 วรรคสอง (2) แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 หากการไม่เปิดเผยนั้นทำให้ข้อความก่อให้เกิดความเข้าใจผิดในสาระสำคัญเกี่ยวกับสินค้าหรือบริการ เช่น ทำให้ผู้บริโภคเข้าใจว่าเป็นความเห็นอิสระ ทั้งนี้ ต้องพิจารณาข้อความทั้งหมดเป็นรายกรณีว่าเป็นเท็จ เกินความจริง หรือก่อให้เกิดความเข้าใจผิดในสาระสำคัญหรือไม่ นอกจากนี้ มาตรา 26 ยังให้อำนาจคณะกรรมการว่าด้วยการโฆษณากำหนดให้การโฆษณาทางสื่อใดต้องมีถ้อยคำที่ชัดเจนแสดงว่าเป็นข้อความที่มุ่งหมายเพื่อการโฆษณา ซึ่งเป็นฐานกฎหมายโดยตรงของการกำกับ sponsored content และการติดป้าย #โฆษณา
| แนวปฏิบัติที่ถูกต้อง | แนวปฏิบัติที่มีความเสี่ยง | |
|---|---|---|
| ใช้ #โฆษณา, #Sponsored, #Ad, #Partnership อย่างชัดเจนที่ต้นเนื้อหา | ถูกต้อง | วาง #Ad ไว้ท้ายโพสต์ที่มีแฮชแท็กอื่นจำนวนมาก ทำให้สังเกตได้ยาก |
| แยกแยะชัดระหว่างความเห็นส่วนตัวกับเนื้อหาที่ได้รับค่าตอบแทน | ถูกต้อง | นำเสนอเนื้อหา Paid ในรูปแบบรีวิวส่วนตัวโดยไม่เปิดเผย |
| ตรวจสอบข้อมูลสินค้าก่อนนำเสนอและอ้างเฉพาะสิ่งที่ตรวจสอบได้ | ถูกต้อง | รีวิวสินค้าที่ไม่เคยใช้จริง หรืออ้างสรรพคุณเกินจริงตามบรีฟ |
| หลีกเลี่ยงการรีวิวสินค้าหมวด อย. หากไม่มีความรู้เฉพาะทาง | ถูกต้อง | อ้างว่าอาหารเสริมรักษาโรค หรือเครื่องสำอางเปลี่ยนโครงสร้างผิวถาวร |
| รักษาบันทึกสัญญาระหว่าง Brand กับ Influencer เพื่อเป็นหลักฐานในกรณีถูกตรวจสอบ | ถูกต้อง | ทำสัญญาด้วยปากเปล่า หรือโอนเงินผ่านช่องทางไม่เป็นทางการ |
ข้อสังเกตทางกฎหมาย
มาตรา 22 เป็นบทห้ามข้อความโฆษณา มิใช่บทกำหนดความรับผิดหรือโทษ ความรับผิดทางอาญาของผู้โฆษณาอยู่ในบทกำหนดโทษ เช่น มาตรา 47 ซึ่งใช้กับผู้ที่โดยเจตนาก่อให้เกิดความเข้าใจผิด โฆษณาด้วยข้อความอันเป็นเท็จหรือข้อความที่รู้หรือควรรู้อยู่แล้วว่าอาจก่อให้เกิดความเข้าใจผิด ไม่ว่าสินค้าหรือบริการนั้นจะเป็นของตนเองหรือของผู้อื่น Brand และ Influencer จึงอาจต้องรับผิดเป็นรายบุคคลเมื่อการกระทำของแต่ละฝ่ายครบองค์ประกอบ ส่วนความรับผิดทางแพ่งต่อบุคคลภายนอก ผู้ว่าจ้างทำของไม่ต้องรับผิดเพื่อความเสียหายที่ผู้รับจ้างก่อขึ้นในระหว่างทำการงานที่ว่าจ้าง เว้นแต่ผู้ว่าจ้างเป็นผู้ผิดในส่วนการงานที่สั่งให้ทำ ในคำสั่งที่ตนให้ไว้ หรือในการเลือกหาผู้รับจ้าง (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 428) — สัญญาระหว่างกันควรกำหนด indemnification และกลไกตรวจสอบเนื้อหาก่อนเผยแพร่
7. ความรับผิดต่อสินค้าไม่ปลอดภัย Product Liability — Unsafe Products Act B.E. 2551
พ.ร.บ.ความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551 นำหลัก Strict Liability มาใช้ — ผู้ประกอบการต้องรับผิดโดยไม่ต้องพิสูจน์ความจงใจหรือประมาทเลินเล่อ
ผู้ประกอบการที่ต้องร่วมกันรับผิด (นิยาม "ผู้ประกอบการ" มาตรา 4 ประกอบมาตรา 5)
- ผู้ผลิต หรือผู้ว่าจ้างให้ผลิต
- ผู้นำเข้าสินค้าเข้ามาในราชอาณาจักรเพื่อขาย
- ผู้ขายสินค้าที่ไม่สามารถระบุตัวผู้ผลิต ผู้ว่าจ้าง หรือผู้นำเข้าได้
- ผู้ใช้ชื่อ เครื่องหมายการค้า หรือแสดงตนเป็นผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า
| มาตรา | บทบัญญัติสำคัญ | ผลทางปฏิบัติ |
|---|---|---|
| มาตรา 5 | ผู้ประกอบการทุกคนต้องร่วมรับผิดต่อผู้เสียหาย ไม่ว่าจะกระทำโดยจงใจหรือประมาทหรือไม่ก็ตาม | ผู้บริโภคไม่ต้องพิสูจน์ความผิดของผู้ประกอบการ — เพียงพิสูจน์ว่าได้รับความเสียหายจากสินค้า |
| มาตรา 6 | ผู้เสียหายต้องพิสูจน์ว่า: (1) ได้รับความเสียหาย (2) จากสินค้าของผู้ประกอบการ (3) ใช้/เก็บรักษาตามปกติ — ไม่ต้องพิสูจน์ว่าใครกระทำ | ภาระพิสูจน์เบาลงอย่างมากเมื่อเทียบกับละเมิดทั่วไป (ป.พ.พ.) |
| มาตรา 7 | ผู้ประกอบการพ้นผิดได้หากพิสูจน์ได้ว่า: (1) สินค้าไม่ได้ไม่ปลอดภัย (2) ผู้เสียหายรู้อยู่แล้วว่าสินค้าไม่ปลอดภัย (3) ความเสียหายเกิดจากการใช้/เก็บรักษาผิดวิธีที่กำหนดไว้ชัดเจน | ข้อต่อสู้ของผู้ประกอบการมีจำกัด — ต้องพิสูจน์เอง (Burden on defendant) |
| มาตรา 9 | ข้อตกลงล่วงหน้าที่ยกเว้นหรือจำกัดความรับผิดของผู้ประกอบการ ใช้อ้างไม่ได้ | ผู้ประกอบการจะยกข้อสัญญาสละสิทธิ์ล่วงหน้าขึ้น เป็นข้อต่อสู้เพื่อยกเว้นหรือจำกัดความรับผิดไม่ได้ |
| มาตรา 11 | ศาลมีอำนาจกำหนดค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายต่อจิตใจ + ค่าสินไหมทดแทนเพื่อลงโทษ (Punitive Damages) สูงสุด 2 เท่า ของค่าเสียหายจริง หากผู้ประกอบการรู้หรือควรรู้ว่าสินค้าไม่ปลอดภัยแต่ยังจำหน่ายต่อ | ความเสี่ยงทางการเงินสูงมากสำหรับผู้ผลิตที่ปกปิดข้อมูลความไม่ปลอดภัย |
| มาตรา 12 | อายุความ: 3 ปีนับแต่รู้ความเสียหายและรู้ตัวผู้ประกอบการ หรือ 10 ปีนับแต่วันขายสินค้า (หมดอายุแล้วแต่ระยะใดถึงก่อน) | กรณีสารสะสมในร่างกาย: 3 ปีนับแต่วันรู้ แต่ไม่เกิน 10 ปีนับแต่รู้ความเสียหาย |
เปรียบเทียบ: ความรับผิดผู้ผลิตกับผู้ขาย
| ประเด็น | ผู้ผลิต / ผู้นำเข้า | ผู้ขาย (ไม่รู้ตัวผู้ผลิต) |
|---|---|---|
| ความรับผิดหลัก | มาตรา 5 — ร่วมรับผิดเสมอ (Strict Liability) | มาตรา 4 (3) — รับผิดเฉพาะระบุตัวผู้ผลิตไม่ได้ |
| ข้อต่อสู้ | มาตรา 7 (3 ข้อ) + มาตรา 8 (ผู้ผลิตตามสั่ง) | ชี้ตัวผู้ผลิต/นำเข้าได้ = พ้นผิด |
| Punitive Damages มาตรา 11 | ใช้บังคับ หากรู้หรือควรรู้ | ใช้บังคับ หากรู้ว่าไม่ปลอดภัยแต่ยังขาย |
| ข้อตกลงยกเว้นล่วงหน้า | มาตรา 9 — ใช้ไม่ได้ | มาตรา 9 — ใช้ไม่ได้ |
| อายุความ | มาตรา 12 — 3 ปี/10 ปี | มาตรา 12 — 3 ปี/10 ปี |
8. สัญญาผู้บริโภคและข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม Consumer Contracts & Unfair Contract Terms
กฎหมายสัญญาผู้บริโภคในประเทศไทยอยู่ภายใต้บังคับสองชั้น: (1) พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค 2522 หมวดสัญญา (มาตรา 35 ทวิ เป็นต้นไป) สำหรับธุรกิจที่ควบคุมสัญญา และ (2) พ.ร.บ.ว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม 2540 ซึ่งใช้บังคับแก่สัญญาสำเร็จรูปทั่วไประหว่างผู้บริโภคกับผู้ประกอบธุรกิจ
มาตรา 35 ทวิ พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค 2522 — ธุรกิจที่ควบคุมสัญญา
คณะกรรมการว่าด้วยสัญญามีอำนาจกำหนดให้การประกอบธุรกิจประเภทใดเป็น "ธุรกิจที่ควบคุมสัญญา" โดยสัญญาของธุรกิจนั้นต้องมีลักษณะตามมาตรา 35 ทวิ วรรคสอง: (1) ใช้ข้อสัญญาที่จำเป็น มิฉะนั้นผู้บริโภคเสียเปรียบเกินควร (2) ห้ามใช้ข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม
มาตรา 4 พ.ร.บ.ว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม 2540 — ประเภทข้อสัญญาที่มีความเสี่ยง
| ประเภทข้อสัญญา | ตัวอย่าง | ผลทางกฎหมาย |
|---|---|---|
| (1) ยกเว้นหรือจำกัดความรับผิดจากการผิดสัญญา | "บริษัทไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายใด ๆ ทั้งสิ้น" | บังคับได้เพียงเท่าที่เป็นธรรมและพอสมควรแก่กรณี (มาตรา 4 วรรคหนึ่ง) |
| (2) ให้ผู้บริโภครับภาระมากกว่าที่กฎหมายกำหนด | ค่าปรับกรณีผิดนัดสูงเกินส่วน | บังคับได้เท่าที่เป็นธรรม |
| (3) ให้สัญญาสิ้นสุดได้โดยไม่มีเหตุผลอันสมควร | บอกเลิกสัญญาได้ทุกเวลาโดยไม่ชดใช้ | บังคับได้เท่าที่เป็นธรรม |
| (6) ข้อสัญญาขายฝากกำหนดราคาสินไถ่เกิน ราคาขาย + ดอกเบี้ย 15% ต่อปี | กำหนดราคาไถ่คืนสูงผิดสัดส่วน | บังคับได้เท่าที่เป็นธรรม |
| (8) บัตรเครดิต — ดอกเบี้ย เบี้ยปรับ หรือค่าใช้จ่ายกรณีผิดนัดสูงเกินควร | ค่าปรับผิดนัดชำระที่สูงผิดปกติ | บังคับได้เท่าที่เป็นธรรม |
| (9) กำหนดวิธีคิดดอกเบี้ยทบต้นทำให้แบกรับสูงเกินควร | Compound interest ที่ทำให้หนี้พุ่งเร็วผิดปกติ | บังคับได้เท่าที่เป็นธรรม |
มาตรา 8 — ข้อตกลงยกเว้นความรับผิดที่นำมาอ้างไม่ได้เลย
ข้อตกลงล่วงหน้าที่ยกเว้นหรือจำกัดความรับผิด เพื่อความเสียหายต่อชีวิต ร่างกาย หรืออนามัย อันเกิดจากการกระทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่อ — จะนำมาอ้างเป็นข้อยกเว้นหรือจำกัดความรับผิดไม่ได้ตามมาตรา 8 วรรคหนึ่ง (ข้อตกลงยกเว้นความรับผิดในกรณีอื่น บังคับได้เพียงเท่าที่เป็นธรรมและพอสมควรแก่กรณี ตามมาตรา 8 วรรคสอง) มาตรา 8 พ.ร.บ.ข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม 2540
ข้อสังเกต: เกณฑ์การพิจารณาความเป็นธรรม (มาตรา 10)
ศาลพิจารณาโดยคำนึงถึง: (1) ความสุจริต อำนาจต่อรอง ฐานะเศรษฐกิจ ความรู้ความเข้าใจ ทางเลือกอื่น และผลประโยชน์ทุกด้านของคู่สัญญาตามสภาพจริง (2) ปกติประเพณีของสัญญาชนิดนั้น (3) เวลาและสถานที่ทำสัญญา (4) ภาระที่หนักกว่าของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง
9. พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์และสิทธิผู้บริโภคออนไลน์ E-Commerce & Online Consumer Rights
Cooling-off Period — สิทธิยกเลิกการซื้อทางไกล
| ประเด็น | รายละเอียด | ฐานกฎหมาย |
|---|---|---|
| ระยะเวลาใช้สิทธิ | 7 วันนับแต่วันที่ได้รับสินค้าหรือบริการ โดยส่งหนังสือแสดงเจตนาเลิกสัญญาไปยังผู้ประกอบธุรกิจ (ไม่ต้องแสดงเหตุผล) | พระราชบัญญัติขายตรงและตลาดแบบตรง พ.ศ. 2545 มาตรา 33 |
| การคืนเงิน | ผู้ประกอบธุรกิจ/ผู้จำหน่ายอิสระต้องคืนเงินเต็มจำนวนภายใน 15 วันนับแต่วันที่ได้รับหนังสือแสดงเจตนาเลิกสัญญา | มาตรา 36 |
| สินค้าที่ยกเว้น | ประเภท ราคา หรือชนิดของสินค้าหรือบริการที่ไม่ให้ใช้สิทธิเลิกสัญญา เป็นไปตามที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา | มาตรา 33 วรรคสอง |
ข้อมูลที่ร้านค้าออนไลน์ต้องแสดง
- ข้อมูลผู้ขาย: ชื่อ ที่อยู่ หมายเลขโทรศัพท์ อีเมล เลขทะเบียนพาณิชย์ (ถ้ามี)
- ข้อมูลสินค้า: รายละเอียดสินค้า ราคา (รวม VAT) ค่าจัดส่ง เงื่อนไขการซื้อ
- นโยบายคืนสินค้า: เงื่อนไข ระยะเวลา และขั้นตอนการคืนสินค้าที่ชัดเจน
- การคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล: Privacy Policy ตาม พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล 2562 (PDPA)
ข้อสังเกต — Verification State
ระยะเวลา 7 วัน (มาตรา 33) และ 15 วัน (มาตรา 36) เป็นบทบัญญัติของ พ.ร.บ.ขายตรงและตลาดแบบตรง พ.ศ. 2545 โดยตรง ใช้กับการซื้อขายออนไลน์ที่เข้าลักษณะ "ตลาดแบบตรง" — เว้นแต่เป็นการซื้อขายที่กฎกระทรวง พ.ศ. 2561 กำหนดว่าไม่ถือเป็นตลาดแบบตรง ซึ่งกรณีนั้นผู้บริโภคยังคงมีสิทธิตาม พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค 2522 และประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ตามปกติ
10. ขายตรงและตลาดแบบตรง Direct Sales & Direct Marketing
พ.ร.บ.ขายตรงและตลาดแบบตรง พ.ศ. 2545 (แก้ไขฉบับที่ 2 พ.ศ. 2550 และฉบับที่ 3 พ.ศ. 2560) กำกับดูแลธุรกิจที่จำหน่ายสินค้าหรือบริการผ่านเครือข่ายผู้แทนจำหน่ายอิสระ (MLM) หรือผ่านการสื่อสารโดยตรงถึงผู้บริโภค
| ขายตรง (Direct Sales) | ตลาดแบบตรง (Direct Marketing) |
|---|---|
| การขายสินค้า/บริการโดยผู้แทนอิสระนอกสถานที่ประกอบการ หรือผ่านเครือข่าย (Network Marketing / MLM) | การเสนอขายผ่านสื่อ เช่น โทรศัพท์ ไปรษณีย์ อินเทอร์เน็ต โดยผู้บริโภคซื้อโดยตรงกับผู้ประกอบธุรกิจ ไม่ผ่านร้านค้า |
| ต้องจดทะเบียนกับ สคบ. + วางหลักประกัน | ต้องจดทะเบียนกับ สคบ. + ปฏิบัติตามเงื่อนไขเฉพาะ |
| ผู้บริโภคมีสิทธิเลิกสัญญาภายใน 7 วัน (มาตรา 33) | ผู้บริโภคมีสิทธิเลิกสัญญาภายใน 7 วัน (มาตรา 33) |
| กฎกระทรวงกำหนดการซื้อขายสินค้าหรือบริการโดยวิธีการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ที่ไม่ถือว่าเป็นตลาดแบบตรง พ.ศ. 2561 กำหนดว่าการซื้อขายผ่าน E-Commerce บางประเภทไม่ถือเป็นตลาดแบบตรง | ผู้ประกอบธุรกิจต้องวางหลักประกันตามกฎกระทรวงการวางหลักประกันการประกอบธุรกิจขายตรงและตลาดแบบตรง พ.ศ. 2561 |
ข้อสังเกต — MLM กับแชร์ลูกโซ่
กฎหมายห้ามธุรกิจที่รายได้หลักมาจากการสมัครสมาชิกใหม่มากกว่าการขายสินค้าจริง (Pyramid Scheme) — ต้องแยกให้ชัดว่าผู้แทนได้รับค่าตอบแทนจาก "การขายสินค้าจริง" ไม่ใช่จาก "จำนวนสมาชิกที่ชักชวน"
11. ช่องทางร้องเรียนและการบังคับคดี Complaint Channels & Enforcement
| หน่วยงาน | เบอร์ติดต่อ | ขอบเขต | ค่าใช้จ่ายฟ้องคดี |
|---|---|---|---|
| สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) | 1166 | โฆษณา ฉลาก สัญญา ขายตรง ความปลอดภัย | ยกเว้นค่าฤชาธรรมเนียม (มาตรา 39 พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522) |
| สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) | 1556 | อาหาร ยา เครื่องสำอาง เครื่องมือแพทย์ | — |
| กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) | 1570 | ร้านค้าออนไลน์ที่ไม่ได้จดทะเบียน | — |
| ศาลยุติธรรม — คดีผู้บริโภค (พ.ร.บ.วิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551) | ยื่นฟ้องที่ศาล | ฟ้องเรียกค่าเสียหายจากสินค้า/บริการ; รวมถึง พระราชบัญญัติความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551 มาตรา 10 | ผู้บริโภคที่ฟ้องคดีผู้บริโภคได้รับยกเว้นค่าฤชาธรรมเนียมทั้งปวง (มาตรา 18 พ.ร.บ.วิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค 2551); สคบ./สมาคม/มูลนิธิที่ได้รับการรับรองฟ้องแทนได้ โดยยกเว้นค่าฤชาธรรมเนียม (มาตรา 10 พ.ร.บ.สินค้าไม่ปลอดภัย 2551) |
12. FAQ เชิงปฏิบัติ Frequently Asked Questions — Practitioner Focus
Q: หากโฆษณาออนไลน์อ้างว่า "ผลลัพธ์อาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล" จะลดความรับผิดได้หรือไม่?
คำเตือนดังกล่าวช่วยลดความเสี่ยงได้บางส่วน แต่ไม่ใช่เกราะป้องกันสมบูรณ์ หากข้อความหลักในโฆษณายังเป็นเท็จหรือเกินจริง คณะกรรมการว่าด้วยการโฆษณาสามารถออกคำสั่งตามมาตรา 27 ได้ ไม่ว่าจะมีคำเตือนดังกล่าวหรือไม่ มาตรา 22 และมาตรา 27
Q: Influencer ที่รับเงินจาก Brand แต่ไม่ระบุ #โฆษณา มีความรับผิดส่วนตัวหรือไม่?
อาจมี แต่มิใช่เพราะมาตรา 22 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 ซึ่งเป็นบทห้ามข้อความโฆษณาที่ไม่เป็นธรรมต่อผู้บริโภค และมิได้บัญญัติความรับผิดของผู้โฆษณาไว้ ความรับผิดทางอาญาอยู่ในบทกำหนดโทษ เช่น มาตรา 47 ซึ่ง Influencer ในฐานะผู้โฆษณาอาจต้องรับโทษเมื่อโดยเจตนาก่อให้เกิดความเข้าใจผิด โฆษณาด้วยข้อความอันเป็นเท็จหรือข้อความที่รู้หรือควรรู้อยู่แล้วว่าอาจก่อให้เกิดความเข้าใจผิด และหากคณะกรรมการว่าด้วยการโฆษณาใช้อำนาจตามมาตรา 26 กำหนดให้การโฆษณาทางสื่อนั้นต้องมีถ้อยคำชี้แจงว่าเป็นการโฆษณาแล้ว ผู้ที่ไม่ปฏิบัติตามมีโทษตามมาตรา 48 ส่วน Brand อาจรับผิดในฐานะผู้โฆษณาเมื่อครบองค์ประกอบเดียวกัน และความรับผิดทางแพ่งต่อบุคคลภายนอกในฐานะผู้ว่าจ้างทำของเป็นไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 428
Q: ข้อสัญญาที่ระบุว่า "ผู้บริโภคสละสิทธิ์เรียกร้องใด ๆ เกี่ยวกับสินค้านี้" มีผลบังคับได้หรือไม่?
มีผลจำกัดหรือเป็นโมฆะ: (1) ตามมาตรา 9 พ.ร.บ.สินค้าไม่ปลอดภัย 2551 — ข้อตกลงล่วงหน้าที่ยกเว้นความรับผิดตาม พ.ร.บ. นี้ใช้ไม่ได้ (2) ตามมาตรา 8 พ.ร.บ.ข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม 2540 — ยกเว้นความรับผิดต่อชีวิต ร่างกาย อนามัย จากความจงใจหรือประมาทเลินเล่อ ใช้ไม่ได้ (3) ส่วนที่เหลืออาจบังคับได้เท่าที่เป็นธรรม มาตรา 4
Q: ผู้บริโภคได้รับสินค้าไม่ตรงตามที่โฆษณาออนไลน์ มีสิทธิอะไรบ้าง?
มีสิทธิหลายทาง: (1) ร้องเรียน สคบ. สายด่วน 1166 (2) ใช้สิทธิยกเลิกการซื้อภายใน 7 วัน กรณีซื้อทางไกล (3) ฟ้องเป็นคดีผู้บริโภคต่อศาลยุติธรรม โดยได้รับยกเว้นค่าฤชาธรรมเนียมตามมาตรา 18 พ.ร.บ.วิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค 2551 (4) หากสินค้าก่อให้เกิดอันตราย อาจฟ้องตาม พระราชบัญญัติความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551 มาตรา 5 ได้เพิ่มเติม
Q: บริษัทนำเข้าสินค้าต่างประเทศมาขายในไทย มีความรับผิดแบบเดียวกับผู้ผลิตหรือไม่?
ใช่ — ตามมาตรา 4 (2) + มาตรา 5 พ.ร.บ.สินค้าไม่ปลอดภัย 2551 ผู้นำเข้าถือเป็น "ผู้ประกอบการ" และต้องร่วมรับผิด Strict Liability ต่อผู้เสียหายเช่นเดียวกับผู้ผลิต ไม่ว่าจะรู้เรื่องความไม่ปลอดภัยหรือไม่ก็ตาม (เว้นแต่จะพิสูจน์ข้อต่อสู้ตามมาตรา 7)
อ้างอิง References
- พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 (แก้ไขเพิ่มเติมถึงฉบับที่ 4 พ.ศ. 2562) — มาตรา 4 มาตรา 22 มาตรา 23 มาตรา 24 มาตรา 25 มาตรา 26 มาตรา 27 มาตรา 28 มาตรา 35 ทวิ มาตรา 39 มาตรา 47 มาตรา 48 และมาตรา 49
- พระราชบัญญัติความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551 — มาตรา 4 มาตรา 5 มาตรา 6 มาตรา 7 มาตรา 8 มาตรา 9 มาตรา 10 มาตรา 11 และมาตรา 12
- พระราชบัญญัติว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 — มาตรา 3 มาตรา 4 มาตรา 5 มาตรา 6 มาตรา 7 มาตรา 8 มาตรา 9 มาตรา 10 และมาตรา 11
- พระราชบัญญัติขายตรงและตลาดแบบตรง พ.ศ. 2545 แก้ไขโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2550 และฉบับที่ 3 พ.ศ. 2560 — มาตรา 33 และมาตรา 36
- พระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551 — มาตรา 18
- กฎกระทรวงกำหนดการซื้อขายสินค้าหรือบริการโดยวิธีการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ที่ไม่ถือว่าเป็นตลาดแบบตรง พ.ศ. 2561
- กฎกระทรวงการวางหลักประกันการประกอบธุรกิจขายตรงและตลาดแบบตรง พ.ศ. 2561
- พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 — มาตรา 40 มาตรา 41 มาตรา 70 และมาตรา 71
- พระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510 — มาตรา 88 มาตรา 88 ทวิ และมาตรา 124
- พระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 — มาตรา 41 และมาตรา 84
- พระราชบัญญัติเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2551 (แก้ไขเพิ่มเติมโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2562) — มาตรา 57 มาตรา 59 มาตรา 116 และมาตรา 117
- พระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พ.ศ. 2551 (แก้ไขเพิ่มเติมโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2568 มีผลใช้บังคับ 8 พฤศจิกายน 2568) — มาตรา 32/1 ถึงมาตรา 32/4
ข้อสงวนสิทธิ์ (Disclaimer): บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ทางการศึกษาและการให้ข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ถือเป็นความเห็นทางกฎหมายเฉพาะกรณี ผู้อ่านควรปรึกษาทนายความหรือที่ปรึกษากฎหมายก่อนดำเนินการใด ๆ ที่มีผลทางกฎหมาย ข้อมูลกฎหมายอ้างอิงตัวบท ณ วันที่ปรับปรุงบทความ ควรตรวจสอบจากราชกิจจานุเบกษาหรือ www.ocs.go.th ก่อนนำไปใช้ในงานจริง
Legal Advance Solution Co., Ltd. — AI-assisted legal output | อัปเดต: มิถุนายน 2569
Legal Advance Solution Co., Ltd. — AI-assisted legal output | อัปเดต: มิถุนายน 2569